ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏବେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଦାନର ଉତ୍ତମ ନିୟମ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଜଣାଇଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ। ଯେଉଁ ଧନ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେହିଠାରେ ଦାନ କୁହାଯାଏ—ଏହି ଦାନ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେହି ଦାନକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ ଦାନ ବୋଲି ମନେ କରେ; ଅନ୍ୟ ସବୁ ଦାନ କେବଳ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଲାଗି ସଞ୍ଚିତ ହୁଏ। ଦାନ ତିନି ପ୍ରକାରର—ନିୟମିତ, ଅନିୟତ, ଓ କାମନାସୂଚକ; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ପ୍ରତିଦିନ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବେ, କୌଣସି ଫଳ ଆଶା ଛାଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ନିୟମିତ ଦାନ। ଯେଉଁ ଦାନ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅନିୟତ ଦାନ, ଯାହାକୁ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି। ସନ୍ତାନ, ବିଜୟ, ଧନ ବା ସୁଖ ଲାଗି ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହାକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କାମ୍ୟ ଦାନ କୁହନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦାନ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭ ଦାନ। ଯେତେବେଳେ ଯୋଗ୍ୟ ଦାନପାତ୍ର ମିଳେ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେହି ଦାନପାତ୍ର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ଅଧିକ ଥାଏ, ତାହା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ନାହିଁଲେ ଦାନର ସଫଳ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ଦାନ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ଜ୍ଞାନୀ, ଉତ୍ତମ, ନମ୍ର, ତପସ୍ବୀ, ବ୍ରତୀ ବା ଦରିଦ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଯିଏ ଗଣ୍ଡା, ଯବ, ଗହମ୍, ଚାଉଳ ଭରି ଜମି ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ। ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଗାଏର ଚର୍ମ ପରି ଥୋଡ଼ା ଜମି ଦିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଭୂମିଦାନ ଚାରିପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନଦାନ ଦୁହିଁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ। ଯିଏ ନିୟମାନୁସାରେ ଶାନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଦିନେଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଦାନ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଅନ୍ନଦାନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଏ। ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପବାସ କରି, ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସପ୍ତ ବା ପଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶେଷ କରି କଳା ତିଳ ଓ ମଧୁ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ଯେତେବେଳେ ମନେ ଆସେ—‘ଧର୍ମରାଜ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’, ସେତେବେଳେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। କଳା କୃଷ୍ଣା ମୃଗଚର୍ମ, ତିଳ, ସୁନା, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ବୈଶାଖ ମାସରେ ଘୃତଭାତ ଓ କୁମ୍ଭ ଦାନ ବିଶେଷ ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଭୟ ଦୂର ହୁଏ; ସୁନା ଓ କଳା ତିଳ ଦେଇ ସପ୍ତ ବା ପଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପାଣିର ପାତ୍ର ଦାନ କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଦୋଷ ମିଟିଯାଏ। ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଦ୍ବାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଗ୍ନିକୁ କଳା ତିଳ ହୋମ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି କଲେ ଦ୍ୱିଜାତି ଜନ୍ମଠାରୁ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, କିଛି ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପିତ କରାଯାଏ, ଶାଶ୍ୱତ ଭଗବାନ୍ ହୃଷୀକେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିଣାକୀ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ତୁରନ୍ତ ନାଶ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣର ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଉପାସନା କରାଯାଏ, ସେହି ମୁକ୍ତି ଦିଏ; ବିଶେଷ କରି କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ, ପାଦ୍ୟାଦି ଶୁଦ୍ଧି କରି, ନିଜ ସ୍ବାମୀତ୍ୱ ଜିନିଷ ଦେଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ମିଳେ; ବିଶେଷ କରି କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରିୟା କଲେ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଭକ୍ତିରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ, ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କଲେ ପରମ ପଦ ମିଳେ; ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବୀ। ସେହି ଦିନେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଭାବି ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଏ, ଯେପରି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଠି ଜେଉଁ ଦେବତାକୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଲାଗି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କଲେ ସେହି ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହରେ ବାସ କରନ୍ତି; କିଛି ଲୋକ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ପୂଜିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ। ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ ରୂପେ ପୂଜିବା ଦରକାର; ଯିଏ ନିତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହେ, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ତେଜ ଚାହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ; ଜ୍ଞାନ ଚାହେ, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ; ଆରୋଗ୍ୟ ଚାହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ; ଧନ ଚାହେ, ଅଗ୍ନିକୁ। କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ଚାହେ, ବିନାୟକଙ୍କୁ; ଭୋଗ ଚାହେ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ; ଶକ୍ତି ଚାହେ, ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।” ଏହିପରି ବ୍ୟାସଦେବ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଓ ପୂଜାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଉପଦେଶ କଲେ।