ଏକ ଶିଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଶୁଧ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ବେଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଏକାଗ୍ରତାର ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପବିତ୍ର ରଖିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରାଯାଇନଥାଏ, ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏକାଗ୍ର ହେବା ଓ ମହାଯଜ୍ଞମାନେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଘରେ ପୂଜା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବା, ଏବଂ ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସଙ୍ଗତି ରଖିବା, ସେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଓ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏହା ସହିତ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ନିଜ ନିତିକୁ ପ୍ରଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନିଜ ଦୋଷକୁ ଲୁଚାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇବା, ବୟସ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ବଂଶ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ତିନୋଟି ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଥଳ, ବାଣୀ ଓ ମନ ଏହି ତିନିଟି ରେ ସମନ୍ୱୟ ରଖିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଅନୁସରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନେଇଯିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ପଥରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେହି ଚରିତ୍ରକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଧର୍ମମୟ ପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ ଜୀବନରେ ଭ୍ରମ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ଉପବୀତ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା, କ୍ରୋଧ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ରହିତ ହେବା, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁଜଣ ଜନନୀ-ପିତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାରରେ, ଦାନ କରିବାରେ, ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତିନି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ଦେବତା ପୂଜାରେ ଏକାଗ୍ର ଥିବା ଲୋକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଦୟା, କ୍ଷମା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଦାନରେ ଏକାଗ୍ର, ସେଉଁଠି ସେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ନାମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଅର୍ଥରେ ଅର୍ଜନ କରେ। କ୍ଷମା, ଦୟା, ଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ, ନିୟମ, ଶାନ୍ତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ରହିଛି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୂରେଇବା ଦରକାର। ମୋହର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ଗୃହସ୍ଥ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ନିନ୍ଦା, ପରାଜୟ, ଅପମାନ, ଆଘାତ, ନିଜ ବା ପରିବାରର କ୍ଷତି, ଏବଂ ପରସ୍ପର କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷକୁ କ୍ଷମା କରିବା—ଏହାକୁ ମାନ୍ୟ କ୍ଷମା କୁହାଯାଏ। ନିଜ ଦୁଃଖରେ ଦୟା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇବାକୁ ମୁନିମାନେ ଦୟା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯାହା ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ। ଚୌଦ୍ଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଅଛି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ; ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଜିତିଯାଏ; ସତ୍ୟ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ଏହିପରି ଯେଉଁଠି କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ନାହିଁ। ନିଜ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ହେଉଛି ନିୟମ, ଶାନ୍ତି ହେଉଛି ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବ। ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ସେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ହୃଷୀକେଶ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ରୂପେ ସାକ୍ଷାତ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ନିବେଶିତ, ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, କ୍ରୋଧ ରହିତ, ପବିତ୍ର ଓ ମହାଯଜ୍ଞରେ ଏକାଗ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଶରୀରକୁ ସାବଧାନିକ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହି ଦେହ ବିନା ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିପାରେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ୍; ଧର୍ମ ଛଡ଼ା ଅର୍ଥ କିମ୍ବା କାମ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବା, ଅଧର୍ମ କଦାପି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ଧର୍ମ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଧନ ଉପରେ ଲୋଭ ନ କରିବା, ବେଦ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା ନ କରିବା ଓ ଏପରି କରୁଥିବାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ିବା, ପଢ଼େଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବାକୁ କହିଥାଏ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଏପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଶେଷ ହେଲା ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର ଚଉଵନ୍ଥି ଅଧ୍ୟାୟରେ। ଏଉଁବେଳେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ: କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯାହା ଅପକାର କିମ୍ବା ଅସୁଖଦ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଚୋରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଘାସ, ଶାଖା, କାଦି, ପାଣି ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଏହିଗୁଡ଼ିକ ନିଆଯାଏ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ରାଜା, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଅନ୍ୟଠାରୁ ମିଳି ନପାରିବେ, ତେବେ ନିନ୍ଦା ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ନ ନିଅନ୍ତୁ।