ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ, ତେବେ ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି—ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ କିଛି ଦିନ ଓ ସମୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଷିଦ୍ଧ। ଏମିତି ଦିନ ଓ ସମୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ପାଠ ପଢ଼େବା ସମୟରେ ବି ଏକାଗ୍ରତା ଓ ସାବଧାନତା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ। ରାତିରେ ବାତାସ ବହୁଥିବାବେଳେ, ଦିନେ ଧୂଳି ଉଠିଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମେଘଗର୍ଜନ, ବର୍ଷା, ବଡ଼ ଉଲ୍କାପାତ ଦେଖାଯିବାବେଳେ, ଏହା ସବୁ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ କରିବାର ଅବସର। ପ୍ରଜାପତି କହିଛନ୍ତି, ଏହି ଅବସ୍ଥା ଯେତେବେଳେ ଆସିଥାଏ, ଏବଂ ଯଦି ଅଗ୍ନି ନିବାଯିଯାଏ, ତେବେ ସମୟ ଯେଉଁଠି ନାହିଁ, ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ସହିତ, ଅନୁଚିତ ଋତୁରେ, ମେଘ ଦେଖାଯିବା, ମେଘଗର୍ଜନ, ଭୂକମ୍ପ, ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯିବାବେଳେ ବି ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅସମୟ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ନିବାଯିଯାଏ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମେଘଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ। ରାତିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକିଲେ, ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁହିଁଠାରେ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଗ୍ରାମ ଓ ନଗରରେ ସଦା ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରହିଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଓ କୌଶଳ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସୁଗନ୍ଧ ଥିଲେ, ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ମୃତଦେହ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍। ମେଘ ଉଠୁଥିବା, ବର୍ଷା, ପାଣିରେ ଥିବା, ମଧ୍ୟରାତିରେ, କିମ୍ବା ପ୍ରକୃତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ବି ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥା, କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠାରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଜାଙ୍କ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ଘଟିଲେ, ଏବଂ ଗୃହରେ କେବଳ ଏକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ବା ତେଲ ନଥିଲେ, ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେହ ଅଶୁଚି, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୋଇଥିବା, ପାଦ ପସାରିବା, କିମ୍ବା ଉଠା ଉପରେ ବସିଥିବାବେଳେ ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମାଂସ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ, କୁହୁଡ଼ି, ବାଣ ଶବ୍ଦ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ। ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅଷ୍ଟମୀ, ଉପାକର୍ମ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଦିନରେ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଦ ରଖିବା ନିୟମ। ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଏବଂ ରାତିରେ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, ପୌଷ ଓ ମାଘ ମାସରେ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ଧକ୍ଷୀଣ୍ଣରେ ତିନିଟି ଅଷ୍ଟକା, ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ, ଶାଲ୍ମଲି, ମଧୁକ ଗଛର ଛାୟାରେ ବେଦ ପଢ଼ିବା ନିଷିଦ୍ଧ। କୋବିଦାର କିମ୍ବା କପିଠ ଗଛ ତଳେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ବେଳେ ବି ନିଷେଧ। ଗୁରୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଦ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍। ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା ପାଇଁ କିଛି ବନ୍ଧନ ନାହିଁ। ଉପାକର୍ମ ଆରମ୍ଭ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ଓ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଋକ୍, ଏକ ଯଜୁସ୍, କିମ୍ବା ଏକ ସାମନ୍ ପଠିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଅଷ୍ଟକା ଓ ଏହାପରି ଦିନରେ, ବେଶି ବାତାସ ବହୁଥିବାବେଳେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ, କିନ୍ତୁ ବେଦଙ୍ଗ, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ପାଠ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଧର୍ମର ସାର। ଏହି ଧର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ମନସ୍କ ଋଷିମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ମୂଢ଼, ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦ୍ୱିଜମାନେ କେବଳ ବେଦ ପଠନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କେବଳ ପଠନରେ ଅଟକି ରହିଲେ, ଗାଈ ମାଟିରେ ଡୁବିଯିବା ପରି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ; ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ପଠି ତାହାର ଅର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରେନାହିଁ, ସେ ମୂଢ଼ ହୁଏ, ଶୂଦ୍ର ପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ଚାହାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଶୁଶୂଷା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ସେ ନିରନ୍ତର ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରି, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ୍; ବିଶେଷକରି ସାବିତ୍ରୀ, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ, ଉପନିଷଦ୍ ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଓ ମାଧୁକରୀ ଜୀବନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରାତନ ନିୟମ ପୁରାଣ ଓ ବେଦରେ ଉଚିତ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ପୂର୍ବକାଳରେ ମହାମୁନିମାନେ ପଚାରିବା ପରେ, ମନୁଦେବ ଏହା କହିଥିଲେ। ଏବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି, ବେଦ, ବେଦଦ୍ୱୟ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପଢ଼ି, ତାହାର ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପନୟନ ସମାପ୍ତ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ନିୟମ ନିଷ୍ଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। ସେ ବାଁଶର ଦଣ୍ଡ, ଉପର ଓ ତଳ ବସ୍ତ୍ର, ଦୁଇ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ଜଳ ଭରା କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସଫା ଛତା, ପାଗଡ଼ି, ଚପ୍ପଲ୍, ଜୁତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠୀ, କଟା ଚୁଲି ଓ ନଖ ଧାରଣ କରି ଶୁଚି ହେବା ଉଚିତ୍। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଛଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଲ ମାଳା ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେ ସଦା ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା, ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ସାଧ୍ୟ ଥିଲେ, ପୁରୁଣା କିମ୍ବା ମେଲା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଲାଲ, କଠିନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କଣ୍ଠୀ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଚପ୍ପଲ୍, ମାଳା, ଜୁତା ଅନୁଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଜ୍ଞୋପବୀତକୁ ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ଦେଖାଯିବା ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।