ପଦ୍ମପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର କର୍ମଯୋଗ ବିଭାଗରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶୂଚିତା ଓ ଗୁରୁସେବା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମଗୁଡିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଥମେ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶୂଚିକରଣ କେଉଁଠି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। କେଉଁଠି ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଗଡ଼ିଆରେ, ତୀର୍ଥରେ, ବଟମୁଣ୍ଡାରେ, ବଗିଚାରେ, ଶ୍ମଶାନ ନିକଟରେ, ବଞ୍ଜ ଭୂମିରେ କିମ୍ବା ନଗର ଘରରେ ଶୂଚିକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେପରି, ପାଇଁ ଚଉକ ଦେଖି, ଜୁତା ପିନ୍ଧି, ଛତା ତଳେ, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ, କିମ୍ବା ଜନାନୀ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଗାଈଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ଶୂଚିକରଣ କରିବା ମନା। ଦେବାଳୟ, ଦେବସ୍ଥାନ, ପାଣି ନିକଟରେ, ଆଲୋକ, ମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରତିମାକୁ ଦେଖି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି କରିବା ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ପାଇଁ ନଦୀ କୂଳରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଟି ନେବା ଉଚିତ୍, ଧୁଳି ବା କାଦା ମିଶିତ ମାଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାସ୍ତା, ବଞ୍ଜ ଭୂମି, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଶୂଚିକରଣ ପରେ ରହିଥିବା ମାଟି, ଦେଉଳ, କୁଆଁ, ଘର ବା ପାଣିରୁ ମାଟି ନେବା ମନା। ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ଶୂଚିକରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ଶୂଚିତା ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ପଦାର୍ଥ ସହିତ ଶୂଚିତାରେ ଅବିସ୍ଥିତ, ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ଡାକିଲେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଦା ଶିଷ୍ଟ, ନିୟମିତ ଚରିତ୍ର ଓ ଆତ୍ମସଂୟମୀ ହେବା ଦରକାର। ଗୁରୁ ‘ବସ’ ବୋଲି କହିଲେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି ବସିବା ଉଚିତ୍। ଶିଷ୍ୟ ଶେଯାଇଥିବାବେଳେ, ଖାଇଥିବାବେଳେ, କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡାୟମାନ କିମ୍ବା ପିଛୁ ଫେରି ଦଉଁଥିବାବେଳେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଶୟନ ଓ ଆସନ ସଦା ଛୋଟ ହେବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବରେ ବସିପାରିବେ। ଗୁରୁଙ୍କ ନାମ କେବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ଚାଳ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ବା ଇଶାରା ଅନୁକରଣ କରିବା ମନା। ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା କୁଅଳୋଚନା ହେଉଛି, ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ କାନ ଢାକିବା କିମ୍ବା ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍। ଦୂରରୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କ୍ରୋଧରେ ଅଥବା ନାରୀମାନ୍ୟଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ମନା। ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ବା ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନୁମତି ବିନା ବସିବା ମିଳେନାହିଁ। ଗୁରୁ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଜଳପାତ୍ର, ଦର୍ବ, ଫୁଲ ଓ କଣ୍ଡ ଆଣିବା ଓ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ଶୂଚିକରଣ ଓ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରିବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କେବେ ଗୁରୁଙ୍କ ମାଳା, ଶଯ୍ୟା, ଜୁତା, ଚପ୍ପଲ ଉପରେ ପାଉଁ ଦେବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଆସନ କିମ୍ବା ଛାୟା ଉପରୁ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଯାହା ମିଳେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉପକାରରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦରକାର। ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପାଉଁ ଛାଡ଼ିବା, ଜମ୍ଭାଇ, ଅଟ୍ଟହାସ କିମ୍ବା ଗଳା ଢାକିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଙ୍ଗ ଚିରିବା ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର, ଶିକ୍ଷା ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ମାତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନାହାନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କୁ ବେସି ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ପାଖରେ ବସି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗ ସହିତ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍; ଗୁରୁ ବସିବା, ଶେଯାଇବା ବା ଯାନ ଚଢ଼ିଥିବାବେଳେ ଶିଷ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ଦୌଡ଼ିଲେ ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଦୌଡ଼ିବା, ଯିଏଁଠି ଯିବେ ସେଠି ଯିବା; ଗୋଶାଳା, ଘୋଡ଼ା, ଉଟ, ଯାନ, ରାଜପ୍ରାସାଦ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଯେଉଁଠି ଗୁରୁ ରହିଛନ୍ତି, ସେଠି ସେଥିପାଇଁ ଯିବା ଦରକାର। ଗୁରୁ ସହ ପାହାଡ଼, କଠ, ନାଉଁ ଉପରେ ବସିବା ସମୟରେ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ୱନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖିବା ଦରକାର। ସେ ସଦା ମୃଦୁ ଓ ଉପକାରକ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍, ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ରସ, ଭୂଷଣ ଓ ଜୀବକୁ ହାନି କରିବା ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର। ତେଲ ଲଗାଇବା, କାଜଳ ଦେବା, ମାସାଜ କରିବା, ଛତା ଧରିବା, ଚାହା, ଲୋଭ, ଭୟ, ନିଦ୍ରା, ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଏହା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍। ଧମକ ଦେବା, ନିନ୍ଦା, ଜନାନୀମାନେକୁ ଦେଖି ଅଭିମୁଖୀ ହେବା, ଛୁଅଁଥିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଓ ଚୁଗଲି କରିବା ଏହି ସବୁ ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର। ଗୁରୁ ପାଇଁ ଜଳପାତ୍ର, ଫୁଲ, ଗୋମୟ, ମାଟି ଓ କୁଶ ନେଇ ଆସିବା ଓ ନିତ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ନେଇ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ ତେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର। ଘିଅ, ଲୁଣ୍, ବା ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଚାହିଁଦିଏ, ନୃତ୍ୟ-ଗୀତ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଆକର୍ଷଣରେ ଅସକ୍ତ ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ଶିଷ୍ୟ ତାପନ କରିବା, ଦନ୍ତ ମାଜିବା କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ନାରୀ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଗୁପ୍ତ ଆଲୋଚନା ଏଡ଼ାଇବା ଦରକାର। ଗୁରୁଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଅଭିଲାଷାରେ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ କେବେ ନହାଁ ଓ ଶୂଚିକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୂଢ଼ତା ବା ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁକୁ ଛାଡ଼ିଲେ ପତନ ହୁଏ। ଜଗତ୍ତା, ବେଦ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଯେଉଁଠାରୁ ମିଳେ, ତାହାର ଉତ୍ସକୁ କେବେ ହାନି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ଅହଂକାରୀ, ଧର୍ମାଧର୍ମ ଅଜ୍ଞାନୀ, କିମ୍ବା ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ନିୟମ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କ ଗୁରୁ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ଆଦର ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିବା, ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ୍ନ, ଯୋଗୀ, ଅଧର୍ମ ନିଷେଧକ ଓ ଉପକାରକ ଉପଦେଶକ ଗୁରୁମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।