ଏକ ଦିନ ବ୍ୟାସଦେବ ଦ୍ୱିଜାତି ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍ଗୁଡିକୁ ଶୂଧ୍ଧି ଓ ଆଚମନ ନିୟମ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଏକ ଦ୍ୱିଜାତି ଭୋଜନ କରେ, ପାନ କରେ, ଶୟନ କରେ, ସ୍ନାନ କରେ, ରାସ୍ତାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଓଠ କିମ୍ବା ଶରୀରର କେଶ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, କିମ୍ବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧେ, ତାହା ପରେ ଶୂଧ୍ଧି ଦରକାର। ଏହିପରି ଭାବେ, ଯେବେ ଶୁକ୍ର, ମୁତ୍ର, ବିସ୍ତାର ସ୍ରାବ କରେ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ଥୁ କରେ, ପାଠାର ଆରମ୍ଭ କରେ, କିମ୍ବା କାଶି କିମ୍ବା ଭାରୀ ଶ୍ୱାସ ନେଉଛି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଶୂଧ୍ଧି ଆବଶ୍ୟକ। ଚଉମୁହା କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନ ସ୍ଥଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ଦ୍ୱିଜାତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଅନେକ ଥର ଶୂଧ୍ଧି କରିବା ଦରକାର। ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ସହ କଥା ହେଲେ, ଅପବିତ୍ର ନାରୀ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ସହ କଥା ହେଲେ, କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ତାହା ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କାନ୍ଦିବା କିମ୍ବା ରକ୍ତ ସ୍ରାବ କରିଲେ, ଭୋଜନ କରିଲେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମୁତ୍ର ବିସ୍ତା ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର। ଶୟନରୁ ଉଠିଲେ, କଥା କହିଲେ, ଛିଙ୍କିଲେ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଗାଁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର। ନାରୀ କିମ୍ବା ନିଜକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ନୀଳ କିମ୍ବା ଭିଜା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ, ଜଳ, କାଦ, ଘାସ, ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜର କେଶ କିମ୍ବା ପୋଷାକ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, କିମ୍ବା ଠେସ ଖାଇଲେ, ଉତ୍ତପ୍ତ ଜଳ, କେଶ ମିଶିଥିବା ଜଳ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶୂଧ୍ଧି ପାଇଁ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଗଳା ଢାକି, ବସି କରିବା ଉଚିତ। ପାଦ ଶୂଧ୍ଧି ନ କରିଲେ ଶୂଧ୍ଧି ହୁଏନା, ଚମ୍ପଲ୍ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡରେ ପଗଡି ପିନ୍ଧି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବର୍ଷାର ଜଳ, ଏକ ହାତରେ ଉଠାଇଥିବା ଜଳ, ତାନ୍ତୁ ବିନା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଚମ୍ପଲ୍ କିମ୍ବା ଆସନ ଉପରେ ବସି, ଘୁଂଟା ବାହାରେ, କଥା କହି, ହସି, ଚାରିପାଖ ଦେଖି, କିମ୍ବା ଶୟନରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଫେନ କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ଜଳ, ଶୂଦ୍ର, ଅପବିତ୍ର, ପାଗଳ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଜଳ, କିମ୍ବା ଅଲକାଲି ମିଶିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ ନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଙ୍ଗୁଠିର ଶବ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମନ ଅନ୍ୟତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିକୃତ ରଙ୍ଗ, ରସ ନଥିବା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଜଳ, ଚଳିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହାତରେ ଘୁମାଇଥିବା କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ ନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୂଧ୍ଧି ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ବୈଶ୍ୟ ପାନ କରିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ନାରୀ ଓ ଶୂଦ୍ର ଛୁଇଁଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୂଧ୍ଧି ହୁଏ। ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତରଜି କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିର ମୂଳ ମଧ୍ୟରେ ନିଆଯାଇଥିବା ଜଳ ବ୍ରାହ୍ମ ଜଳ, ପିତୃ ଜଳ, ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଜଳ, ଦୈବ ଓ ଆର୍ଷ ଜଳ, ଆଗ୍ନେୟ ଜଳ, ସୌମିକ ଜଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଦ୍ୱିଜାତି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୈବ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ, ପିତୃ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଶୂଧ୍ଧି ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଅଙ୍ଗୁଠିର ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଁହ ପଞ୍ଜି କରି, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅନାମିକା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଚକୁ ଛୁଇଁବା, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତରଜି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ନାକ ଛୁଇଁବା, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କନ୍ଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ କାନ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ହାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଛୁଇଁବା, ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ କନ୍ଧ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ତିନିଥର ପାନ କରିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଦେବତା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁହ ପଞ୍ଜି କଲେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଚକୁ ଛୁଇଁଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ନାକ ଛୁଇଁଲେ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, କାନ ଛୁଇଁଲେ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ହୃଦୟ ଛୁଇଁଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଁହକୁ ଛୁଇଁଥିବା ଆର୍ଦ୍ରତା ଅପବିତ୍ର କରେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦାନ୍ତ କିମ୍ବା ଜିଭରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଜିଭ ଛୁଇଁଲେ ଶୂଧ୍ଧି ହୁଏ। ପାଦକୁ ଝରିଥିବା ଜଳ ମାଟି ଓ ଧୂଳି ସମାନ ଧରାଯିବା ଉଚିତ, ଏହା ଅପବିତ୍ର କରେନାହିଁ। ମଧୁପର୍କ, ସୋମ, ପାନ, ଫଳ, ମୂଳ, ଉଖୁ ଭୋଜନ କରିଲେ ଦୋଷ ଅଛି। ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ହାତରେ ଧରିବା ଉଚିତ, ଭୂମିରେ ରଖି ଶୂଧ୍ଧି କରି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହେଲେ, ଭୂମିରେ ରଖି ଶୂଧ୍ଧି କରି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅପବିତ୍ର ଅବଶେଷ ନିଆଯାଇ ଭୂମିରେ ରଖାଯାଇନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ବସ୍ତୁ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ। ପୋଷାକ ଓ ଏହାପରି ବସ୍ତୁରେ ବିଶେଷ ଅନୁମତି ଅଛି, ଏହା ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ଶୂଧ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ବନରେ, ଏକା ରାତିରେ, ଚୋର କିମ୍ବା ବାଘ ଯାତାୟାତ ପଥରେ ବିଶେଷ ଆବଶ୍ୟକ। ମୁତ୍ର ବିସ୍ତା ପରେ, ହାତରେ ବସ୍ତୁ ଧରିଥିଲେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ, ତାନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣ କାନରେ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ। ଦିନରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବିସ୍ତା କିମ୍ବା ମୁତ୍ର କରିବା ଉଚିତ, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମାଟି, ପତ୍ର, ଗାଁଠି, ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଢାକିବା ଉଚିତ। ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ମୁତ୍ର ବିସ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ଛାୟା, କୂଆ, ନଦୀ, ଗୋଶାଳା, ଦେବଳୟ, ଜଳ, ରାସ୍ତା, ଅଙ୍ଗାର ଉପରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅଗ୍ନି, ଶ୍ମଶାନ, ଗୋବର, କାଠ, ବଡ଼ ଗଛ, ଘାସ ଉପରେ ମୁତ୍ର ବିସ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଉଭୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ, ଦଣ୍ଡାଇ, ନଗ୍ନ, ପାହାଡ଼, ଭଙ୍ଗା ଦେବଳୟ, କିମ୍ବା ପିଲା ଗୁହାରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଥିବା ଗହ୍ୱର, ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଧାନ ଚିଁଡ଼ା, କାଳି, ମାଟି ଚିପ୍ସ, ରାଜପଥ ଉପରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।