ଏକ ଗଭୀର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କିପରି ଭିକ୍ଷା ନେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶୁଚିତା ରଖିବା ଉପରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି। ଭିକ୍ଷା ନେବାର ସଠିକ୍ ଉପାୟ କହିଯାଇଛି—ପତିତା ମହିଳାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବେଦିକ ଯଜ୍ଞାଦି କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପ୍ରତିଦିନ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଗୃହଗୁଡିକୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁସରିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପରିବାର, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ ବା ନିଜ ଗୃହରୁ ଭିକ୍ଷା ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ଗୃହରୁ କିଛି ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଗୃହକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନାହିଁ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରାମକୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ନିଜ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ନ ଦେଇ, ଆବଶ୍ୟକ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିକ୍ଷା ନିଅନ୍ତୁ, କୌଶଳ ଓ ନିଷ୍ଠାରେ। ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମନୋନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା ଦରକାର; ମନ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ନ ଯିଉ, ଭିକ୍ଷା ଜୀବନରେ ନିତ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକ ଗୃହରୁ ମାତ୍ର ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭିକ୍ଷା ଜୀବନ ପ୍ରାୟ ଉପବାସ ସମାନ ଗଣାଯାଏ; ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ଆଗରେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର, ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭିକ୍ଷା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ଉଚିତ, ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ତାଲି ଦେବା ଓ ଋଣୀ ହେବା ଉଚିତ; ଅତି ଖାଇଲେ ରୋଗ, ଆୟୁ ହ୍ରାସ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ହୁଏ। ଅତି ଭୋଜନ ଅପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ଏହାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଖାଇବା ସମୟରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କଦାପି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ନିତ୍ୟ ନିୟମ। ହାତ ଓ ପାଦ ଧୋଇ ଦୁଇଥର ପାଣି ଛୁଇଁ ଖାଇବା ଦରକାର। ସଫା ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଖାଇବା ପରେ ଦୁଇଥର ପାଣି ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି—ଖାଇବା, ପିଇବା, ଶୋଇବା, ସ୍ନାନ, ରାସ୍ତାକୁ ଯିବା, ଓଠ ବା ଶରୀରର ରୋମ ଛୁଇଁବା, ଅପରିଚିତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ପରେ ଶୁଚିତା ରଖିବା ଦରକାର। ବୀର୍ୟ, ମୂତ୍ର, ପୂତିର ତ୍ୟାଗ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଥୁ ଫେଙ୍ଗିବା, ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିବା, କାଶି ବା ଭାରି ଶ୍ୱାସ ନେବା ପରେ ଶୁଚିତା ରଖିବା ଦରକାର। ବିପଥ ବା ଶ୍ମଶାନ ଛୁଇଁବା, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ଯଦି ଶୁଚିତା ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଦରକାର। ଚଣ୍ଡାଳ ବା ବିଦେଶୀ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଅପବିତ୍ର ନାରୀ ବା ଶୂଦ୍ର ସହ କଥା କହିବା, ଅପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିବା ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର। ଅଶ୍ରୁ ବା ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ପରେ, ଖାଇବା ପରେ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ପରେ, ମୂତ୍ର ଓ ପୂତିର ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଘୁମୁଅ ଉଠିବା, କଥା କହିବା, ଛିଁକିବା, ଅଗ୍ନି, ଗାଁ, ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ବା ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ଛୁଇଁବା ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର। ନାରୀ ବା ନିଜକୁ ଛୁଇଁବା, ନୀଳ ବା ଭିଜା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା, ପାଣି, କାଦା, ଘାସ ବା ଭୂମି ଛୁଇଁବା ପରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଚୁଲି ବା ପୋଷାକ ଛୁଇଁବା, ଠେସ୍ ଖାଇବା ପରେ ଶୁଚି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଦରକାର; ଏହି ପାଣି ଉତ୍ତପ୍ତ, ଚୁଲି ମିଶି, ଅପବିତ୍ର ନ ହେବା ଦରକାର। ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ବସି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୁଣ୍ଡ ବା ଗଳା ଢାକି, ଚୁଲି ଖୋଲା ବା ଚୋଟି ରଖି କରିବା ଯାଉଛି। ପାଦ ଶୁଖାଇ ନ ରଖିଲେ ରାସ୍ତାରେ ପବିତ୍ର ହେବା ଯାଉନାହିଁ; ଚମ୍ପଲ ବା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବର୍ଷା ଝରା ପାଣି, ଉଠିଥିବା ପାଣି, ଏକ ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି, ସୂତ୍ର ବିନା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଚମ୍ପଲ ବା ଆସନ ଉପରେ ବସି, ଗୁଢ଼ା ମୁଣ୍ଡ କରି, କଥା କହି, ହସି, ଚାରିପାଖ ଦେଖି, ବିଛା ଉପରେ ଶୁଇ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଝାଗ ବା ଅପବିତ୍ର ମିଶା ପାଣି, ଶୂଦ୍ର, ଅପବିତ୍ର, ଭ୍ରାନ୍ତ, ଖାରା ବସ୍ତୁ ଛୁଇଁଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଉଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ କରିବା, ମନ ଭ୍ରମିତ ରଖିବା, ଅବରଙ୍ଗ, ରସ ନଥିବା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ସ୍ରୋତ ଚାଲୁଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହାତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତଳିତ ପାଣି, ବାହ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ ନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣି ଯିବାରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଗଳା ଚୁଇଁ ନିଅନ୍ତୁ, ନାରୀ ଓ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଛୁଇଁବାରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ। ବଉଠି ଓ ତର୍ଜନୀ ମଧ୍ୟରେ ନିଆଯାଇଥିବା ପାଣି 'ବ୍ରାହ୍ମ' ମାନାଯାଏ। ଅଂଗୁଠି ଓ ତର୍ଜନୀ ମଧ୍ୟରେ ନିଆଯାଇଥିବା ପାଣି 'ପିତୃ' ଜଳ; ଅଂଗୁଠି ମୂଳ ଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ପାଣି 'ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ' ଜଳ; ଆଙ୍ଗୁଠି ଟିପ୍ ଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା 'ଦୈବ' ଓ 'ଆର୍ଷ' ଜଳ, ଆଙ୍ଗୁଠି ମୂଳ ଠାରୁ ଦୈବ ଓ ଆର୍ଷ, ମଧ୍ୟ ଠାରୁ 'ଆଗ୍ନେୟ' ଜଳ। ଏହି ଜଳ 'ସୌମିକ' ଭି ମାନାଯାଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖିଲେ କେହି ଭ୍ରମିତ ହେବେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୈବ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ପିତୃ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତିନିଥର ପାଣି ଚୁଇଁବା ଉଚିତ। ଅଂଗୁଠି ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ମୁଛି, ମୁହଁ ଛୁଇଁବା; ଅଂଗୁଠି ଓ ଅଣ୍ଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଆଖି ଛୁଇଁବା; ଅଂଗୁଠି ଓ ତର୍ଜନୀ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ନାକ ଛୁଇଁବା; ଅଂଗୁଠି ଓ କନିଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ କାନ ଛୁଇଁବା; ଶକ୍ତି ଓ ଧ୍ୟାନରେ ହୃଦୟ ଛୁଇଁବା, ଦୁଇ କନିଠି ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ କନ୍ଧ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ତିନିଥର ପାଣି ଚୁଇଁଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଦେବତାମାନେ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଚିତା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଦୁଇ ଆଖି ଛୁଇଁଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।