ହେ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପୁରାଣର ପବିତ୍ର କଥା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି। ଚାରି ଟି ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା କିମ୍ବା ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଥିବା ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସେହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଅତି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭୋଗବତୀ, ଯାହା ଭାସୁକିଙ୍କ ତୀର୍ଥ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହଂସପ୍ରପତନ; ଏହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହା ସହିତ ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ ତୀର୍ଥ ଗଙ୍ଗାରେ ଅଛି, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ। ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ, ସେଠି ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟାଗ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜେଉଁ ମଣିଷ ଶତ ଅପରାଧ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଗଙ୍ଗା ଜଳର ସେବା କଲେ ସେଗୁଡିକ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯିବା କାଠର ଭଳି ଦହିଯାଏ। ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ଦହିଦେଉଛି, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ତୃଣକୁ ଦହିଦେଉଛି; କୃତୟୁଗରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତ୍ରେତାରେ ପୁଷ୍କର, ଦ୍ୱାପରରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, କଳିୟୁଗରେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପୁଷ୍କରରେ ତପ, ମହାଳୟରେ ଦାନ, ମଲୟରେ ଅଗ୍ନିଉପବେଶ, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗରେ ପ୍ରାୟୋପବେଶ, ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗଙ୍ଗା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୀର୍ଥରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା, କେବଳ ଏକ ମଣିଷ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ସାତ ପିଢି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଗଙ୍ଗା ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପାପ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ, ଦର୍ଶନ କରିଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ପାନ କଲେ, ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷର ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଏପରି ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଯେପରି ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ପୂଜା ଓ ପୁଣ୍ୟାର୍ଜନ କରି, ପରଲୋକ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଗଙ୍ଗା ସମାନ ତୀର୍ଥ କିଛି ନାହିଁ, କେଶବ ସମାନ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ, ଏହି କଥା ପିତାମହ କହିଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ବହିଯାଏ, ସେଠି ଭୂମି ମାନ୍ୟ। ଗଙ୍ଗା କୂଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୁର୍ଣ୍ଣତାର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ଜାଣ; ଏହି କଥା ଦ୍ୱିଜ, ସାଧୁ ଓ ଶୁଭ୍ରମନସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ। ଯେଉଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକଙ୍କ କାନରେ ମୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ, ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ। ଏହା ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର, ପ୍ରୀତିଦାୟକ, ପାପନାଶି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ; ଏହା ପୃଥିବୀର ମୁକୁଟ, ଗୁପ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏହା ଦିବ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ, ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ତୀର୍ଥମାଳାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ; ଅସନ୍ତାନ ଶନ୍ତାନ ପାଉଛନ୍ତି, ଦରିଦ୍ର ଧନୀ ହେଉଛନ୍ତି। ରାଜା ପୃଥିବୀ ଜୟ କରନ୍ତି, ବଣିକ୍ ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଦାସ ଚାହିଦା ଭୋଗ ପାଉଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠ କରି ସଂସାର ତାରିଯାନ୍ତି। ଯିଏ ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସର୍ବଦା ପବିତ୍ର ରହି, ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରି, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଲାଭ କରି ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିହେବା ଯାଉନଥିଲେ, ମନସିକ ଭାବେ ସେଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଓ ଦେବତୁଳ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସାଧିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ କୌରବ୍ୟ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଅନୁସରି, ନିୟମିତ ଧର୍ମଚରଣ କରି, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କର; ପୁଣ୍ୟ ପୁଣ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ ଶୁଭ କର୍ମ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଶ୍ରବଣ ଥିବା ମହାନ ଲୋକ, ଜ୍ଞାନବାନ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ, ଅଶୁଦ୍ଧ, ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ଚୋର, ବା କୁଟିଲ ମନସ୍କ, ସେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଦେଖୁଛ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ, ଦେବଗଣ, ପିତାମହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମରେ ତୃପ୍ତ; ତୁମେ ଦିଲୀପଙ୍କ ମହା ଓ ଅମର କୀର୍ତ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ଲାଭ କରିବ। ନାରଦ କହିଲେ: ବସିଷ୍ଠ ଏପରି କହି, ଅନୁମତି ଦେଇ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦିଲୀପ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ବୁଝି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ନିର୍ମିତ; ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ମୋଚନ କରେ। ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏପରି, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟଗୁଣିତ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବ, ଯେପରି ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦିଲୀପ କରିଥିଲେ। ଏବଂ ତୁମେ ଋଷିମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବାରୁ ଅଷ୍ଟଗୁଣିତ ଫଳ ଲାଭ କରିବ; ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଛି। ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସହିତ ଜଡିତ। ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି କଥା ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ବାଲ୍ମୀକି, କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଗୌତମ, ଅସିତ, ଦେବଳ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଓ ଗାଳବ ମହାନ ଋଷିମାନେ ସଦା ବସନ୍ତି। ଉଦ୍ଦାଳକ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଶୌନକ ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ବ୍ୟାସ ମୁନି, ଦୁର୍ବାସା, ଜାବାଲି ଏବଂ ଅନେକ ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ତୁମ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କର; ତୁମେ ମହାଭିଷଙ୍କ ପରି ମହା କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିବ। ଯେପରି ଧର୍ମପ୍ରିୟ ରାଜା ଯୟାତି ଓ ପୁରୁରବା କରିଥିଲେ, ସେପରି ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ଧର୍ମରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେବ।