ନାରଦ କହିଲେ— ରାଜନ୍, ତୁମେ ଶୁଣ। ଯେଉଁଠି ସମ୍ଧ୍ୟା ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ତାହାର ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଣିଷ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ରାଜା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଲୌହିତ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବହୁ ସୁନା ମିଳେ। ଯିଏ କରତୋୟା ନଦୀକୁ ଯାଇ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ। ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଙ୍ଗମରେ ଜେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଓ ଭାରତ, ଯିଏ ଗଙ୍ଗାର ପରମ ଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଚାହିଦା ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ। ପରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, ଯାହା ପାପ ମୁକ୍ତ କରେ, ଶୁଦ୍ଧ ବିରଜା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମଣିଷ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଏଠାରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। ଶୋଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିରଥ୍ୟ ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ବସି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋଣ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀ ଉଦ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ବାଁଶ ଜଙ୍ଗଲ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ବଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। କୋଶଳର ଋଷଭ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ବଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। କୋଶଳର କଳା ତୀର୍ଥ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଋଷଭ ତୀର୍ଥର ଏଗାର ଗୁଣା ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ପୁଷ୍ପବତୀ ନଦୀ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ଏବଂ ବଂଶ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ। ପରେ ବଦରିକା ତୀର୍ଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯାଇ, ଯେଉଁଠି ଜମଦଗ୍ନି ରହୁଥିଲେ, ରାମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମତଙ୍ଗଙ୍କ କେଦାରରେ ଯାଇ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଶ୍ରୀପର୍ବତକୁ ଯାଇ ନଦୀତଟ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ପରମ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଶ୍ରୀପର୍ବତରେ ମହାଦେବ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ରୂପେ ବସିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ଉଚ୍ଚତମ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଭଣ୍ଡାରେ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ଋଷଭ ପର୍ବତକୁ ଯାଇ ବଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ମିଳେ। ପରେ କାବେରୀ ନଦୀକୁ ଯିଅଁଠି ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ର ତୀରର ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳୀରେ କନ୍ୟା ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ତପସ୍ବୀ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗମାନେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପର୍ବତମାନେ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ସେଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ମିଳେ। ଦ୍ୱାଦଶ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ସେଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ଆସନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତିନି ରାତି ରହିଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଚିହ୍ନ ଦେଖନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ମିଶ୍ରଜାତିର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ ଜପ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କଥା କବିତା ଅଥବା ଗୀତ ହୁଏ। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଅନର୍ଥକ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ସମ୍ବର୍ତ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ରୂପବାନ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ। ପରେ ବେଣା ନଦୀକୁ ଯାଇ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ମଣିଷ ମୟୂର ଓ ହଂସରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ପାଏ। ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଗୋ-ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଓ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ବେଣା ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ବରଦା ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ; ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ତମ୍ଭକୁ ଯାଇ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। କୁବ୍ଜବନକୁ ପହଞ୍ଚି ନିଷ୍ଠାରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ ଓ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। କୃଷ୍ଣ-ବେଣା ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦରେ ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ ହ୍ରଦ, କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ କେବଳ ଯିବାରେ ଶତ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଜନ୍ମହ୍ରଦରେ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ହୁଏ; ଶରଭଙ୍ଗ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଶୁକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ପିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ତର୍ପଣ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ମହାରାଜ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲେ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ଶରଭଙ୍ଗ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଶୁକଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ, ମଣିଷ କଦାଚିତ୍ ଅପମାନ ଦେଖେ ନାହିଁ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରେ।