କାଶୀ ନଗରରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ଦର୍ଶନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ତୀର୍ଥ, ଖ୍ୟାତିନାମା ଜମ୍ବୁକେଶ୍ୱର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଗୟା ତୀର୍ଥ, ମହାନଦୀ ତୀର୍ଥ, ନାରାୟଣ ତୀର୍ଥ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବାୟୁ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଜ୍ଞାନ ତୀର୍ଥ, ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ପରମ ତୀର୍ଥ, ଉତ୍ତମ ବରାହ ତୀର୍ଥ, ଯମ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଶୁଭ ସମ୍ମୂର୍ତ୍ତିକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏଉଁପରି ଅଗ୍ନି ତୀର୍ଥ, କଳଶେଶ୍ୱର, ନାଗ ତୀର୍ଥ, ସୋମ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପର୍ବତ ନାମକ ଗୁପ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଅପୂର୍ବ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଉତ୍ତମ ଘଟୋତ୍କଚ ତୀର୍ଥ ଓ ପିତାମହ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଗଙ୍ଗା ତୀର୍ଥ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଉତ୍ତମ ଯୟାତି ତୀର୍ଥ, କପିଳ, ସୋମେଶ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମା ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ପୁରାତନ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଏକଠା ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ଲିଙ୍ଗ ମୁଁ ଆଣିଛି—ତୁମେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କଲ?" ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ମୋର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ତୁମ ପେକ୍ଷା ଅଧିକ; ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହା ତୁମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।" ଭୂତେଶ୍ୱର, ଧର୍ମ ଜନିତ ତୀର୍ଥ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧର୍ବ ତୀର୍ଥ ଓ ବହ୍ନେୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଦୌର୍ବାସିକ, ବ୍ୟୋମ ତୀର୍ଥ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ, ଚିନ୍ତାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଓ ଵିଦ୍ୟାଧର ଈଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଉଗ୍ର କେଦାର ତୀର୍ଥ, ଅପୂର୍ବ କଳଞ୍ଜର, ସରସ୍ୱତ, ପ୍ରଭାସ ଏବଂ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି। ମହା କୋକିଳ ତୀର୍ଥ, ମହାଳୟ ତୀର୍ଥ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଗୋପରେକ୍ଷ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର, ମହା ତ୍ରିଲୋଚନ ତୀର୍ଥ, ଲୋକାର୍କ (ଉତ୍ତର) ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ। କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ଦୂର କରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ଓ ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦପୁର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି। ବାରାଣସୀରେ ଏପରି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ବର୍ଷ ଧରି ବି ତାଙ୍କର ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ଵର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ବାରାଣସୀର ମହିମା ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ନାରଦ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ବାରାଣସୀ ଓ ଏଠାର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମହିମା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଶୁଣିଲେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।" ଏହାପରେ, ଯଦି କେହି ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ, ତାହା ସେଉଁଠି କେବଳ ଯିବାରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଯାଏ। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦାନ କଲେ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ମହାନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ, ଅମର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମସାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ତପସ୍ବୀ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ଧେନୁକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଏକ ରାତି ବସି ତିଳ ଦୁହି କୌ ଦାନ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରି ସୋମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠି ଏଉଁ ଗାଈ ଓ ଏହାର ବଛା ପର୍ବତ ଉପରେ ଘୁରୁଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାଦଚିହ୍ନ ଏଯାଁ ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ତାପରେ ଗୃଧ୍ରବଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାଦଶବର୍ଷୀୟ ବ୍ରତ ପୂରଣ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ ଜାତିମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିପାରିବେ। ଏହାପରେ ଉଦୟ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ସାବିତ୍ରୀ ପଦ ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶବର୍ଷୀୟ ବ୍ରତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ। ସେଠାରେ ଖ୍ୟାତିନାମା ଯୋନିଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଯିବା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମବନ୍ଧନ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଗୟାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ବହୁ ସନ୍ତାନ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଯଦି ଗୟାକୁ ଯାଏ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ କରେ, କିମ୍ବା ନୀଳ ବୃଷକୁ ଛାଡିଦିଏ, ତେବେ ତାହା ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି। ଏହାପରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଫଳ୍ଗୁ ନଦୀକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ତାପରେ ଧର୍ମପୃଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି। ସେଠି ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏପରି ବ୍ରହ୍ମା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦୁଇଁଠି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରେ ରାଜଧାନୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧି ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ପରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ। ସେଠାରେ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କ ଦୟାରେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମହିମା ଅନନ୍ତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ଯାହା ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଉଦ୍ଧାର କରେ।