ଏହି ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା, ଯାହା ଭଗବାନ ନିଜେ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ— “ମୋର ନଗରୀ କାଶୀ, ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ତୀର୍ଥ। ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ପାର କରାଏ। ଏଠାରେ, ହେ ମହାଦେବୀ, ମହାତ୍ମାମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଉଚ୍ଚତମ ନୀତିରେ ଅଟୁଟ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାଶୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଜ୍ଞାନର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ଅବିମୁକ୍ତ ମୋର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନ। ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ, ଦେବସ୍ଥାନ, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଦେବଭୂମିରେ ଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ, କାଶୀ ସର୍ବଦା ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ମାନବ ଲୋକରେ ମୋର ନିବାସ ଭୂମି କିମ୍ବା ଆକାଶ ସହିତ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ। ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନରେ ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ମଶାନକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳିଛି। ଏଠାରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ କାଳ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଏଠି ବିଲିନ କରେ। ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ। ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି, ମୋତେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଯେ କିଛି ଦିଆଯାଏ, ପଢ଼ାଯାଏ, ଅର୍ପିତ ହୁଏ, କିଛି କର୍ମ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ, ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ—ସେସବୁ ଏଠି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ହଜାର ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ମିଶ୍ର ଜନ୍ମ, ମହିଳା, ବିଦେଶୀ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମର ଲୋକ, କୀଟ, ପିପିଲିକା, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ—ଯେଉଁମାନେ ଅବିମୁକ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ନଗରୀରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ବୃଷଭାରୁଢ଼ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ କୃପା କରି, ପରମ ପଦ ଦେଇଥାଏ। ମୋକ୍ଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସଂସାର ଅତି ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ଭାବି, ଜଣେ ଲୋକ କଥାରେ କହିଥାଏ—ଯଦି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ପାଦ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାଶୀରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାପଦ ଦୁର୍ଲଭ, କିନ୍ତୁ ଅବିମୁକ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମୋକ୍ଷ ସୁନିଶ୍ଚିତ। ମୋର କୃପା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର, ହେ ପାର୍ବତୀ, ଏଠି ଜନ୍ମ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ମାୟାରେ ମୁହଁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନେକ କଷ୍ଟ, ମଳ, ମୂତ୍ର, ଶୁକ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପୁଣି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଦିଓ ଶତାଧିକ ବିଘ୍ନ ଆସେ, ତଥାପି ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ। ସେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଆଉ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ହେଉଛି ଅମର ପଦ, ମୋକ୍ଷ ଆଶାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହା ଲାଭ କଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ମିଳେ—ଏହି ଭାବ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ରଖନ୍ତି। ଦାନ, ତପ, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପରମ ପଦ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅବିମୁକ୍ତରେ ଏହା ସ୍ୱତଃ ସିଦ୍ଧ। ବିଭିନ୍ନ ଜାତି, ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ନିନ୍ଦିତ, ଗୁରୁତର ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଔଷଧ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ଅବିମୁକ୍ତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଦ। ଅବିମୁକ୍ତ ହେଉଛି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପରମ ଶିବ। ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୟାଗୀ ହୋଇ ଅବିମୁକ୍ତରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶେଷରେ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ, ଶ୍ରୀଶୈଳ, ମହାବଳ, କେଦାର, ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ, ଗୟା, ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଭଦ୍ରକୋଟି, ନର୍ମଦା, ଅମୃତକେଶ୍ୱରୀ, ଶାଳଗ୍ରାମ, କୁବ୍ଜାମ୍ର, କୋକମୁଖ, ପ୍ରଭାସ, ବିଜୟନେଶ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଭଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣକ—ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାଶୀରେ ଯେଉଁପରି ମହାତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଏହା ମିଳେ ନାହିଁ। ବିଶେଷ କରି କାଶୀରେ ତିନିପଥ ମାନେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା, ହଜାର ଜନ୍ମର ପାପକୁ ନାଶ କରିଦିଏ। ଅନ୍ୟଠାରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ, ପିତୃତର୍ପଣ, ଦାନ, ତପ, ପାରାୟଣ, ବ୍ରତ ସହଜରେ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ କାଶୀରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ବସି ନିତ୍ୟ ପାରାୟଣ, ହୋମ, ଦାନ, ଦେବପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବାୟୁଭକ୍ଷଣ କରି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ, ଧୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସଜ୍ଜନ ଯେହେଉଁ ନାହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି ଓ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଗଣମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ହେବେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ଅନ୍ୟଠାରେ ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପାଇଁ ହଜାର ଜନ୍ମ ଲାଗିଯାଏ। କିନ୍ତୁ, ହେ ଦେବୀ, କାଶୀରେ ବସିଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମହାମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏକ ଜନ୍ମରେ ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ, ମୋକ୍ଷ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏହି ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଆକାଂକ୍ଷା ରହେନାହିଁ। ମୋର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ଅତି ଗୁପ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମୁଁ ଏଠି ଘୋଷଣା କରୁଛି। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରେ ଅଛନ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିମୁକ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ମୋକ୍ଷ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଯେଉଁମାନେ ଶରୀରରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାଶୀରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଠାରୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ଲାଭନ୍ତି। ଏଠି, ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ, ମହାଦେବ ନିଜେ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାନ୍ତି, ଅବିମୁକ୍ତ ପାଇଁ ଏହି ଉପକାର। ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ସତ୍ୟ, ତାହାକୁ ଅବିମୁକ୍ତ ବୋଲାଯାଏ; ଏହି ସତ୍ୟ କାଶୀରେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।