ଏହି ଦିନଟି ମୋ ପାଇଁ ଅତି ଶୁଭ, ମୋର ଜନ୍ମ ଏବେ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ଏବେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଲା। ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପବିତ୍ର ହେଲି। ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଘର ଧନ୍ୟ, ମୋ ପରିବାର ଧନ୍ୟ; ଆଜି ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଗାଈ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ। ଏହି ସବୁ କିଛି ହେଲା କାରଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପାଦଦେଖିଲି, ଯେଉଁ ପାଦ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ଶୁଭ ଅନୁଭୂତି ଦେଲା। ଏପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ସେ ଜଳକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବୈଶ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ। ସେ ତପସ୍ୱୀମାନେଂକୁ ସୁନ୍ଦର ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ରାତିରେ ଦେଉଳରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ଆଲୋକର ଆଲୋକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କ ସତ୍କାରର ଫଳ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମିଳିଲା। ଏହି ମହତ୍ ଫଳକୁ ମୁଁ ହଜାର ମୁଁହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପାଣ୍ଡିତ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରବୀଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ପ୍ରବୀଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ; ଏହିପରି ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ପୂଜ୍ୟ। ଏପରି ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ମହାପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଘରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଧନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଜନ୍ମ ଠାରୁ ଯେଉଁ ପାପ ଜମା ହୋଇଛି, ସେଠାରୁ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏକ ରାତି ରହିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ। ଦୂତଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ସେ ତୁରନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ; ଭାଇ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ନରକ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ଦୂତ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥିତ ସମ୍ମାନ ପାଇ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଦୂତଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ମତ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ର ନିଜର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକାସାଥିରେ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ରାଜବଂଶୀ କେହି ପଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ସେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଇ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁନି, ତୀର୍ଥଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। କର୍ଣ୍ଣ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ କେବେ ଖରାପ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ପରେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ରାଜା ତୀର୍ଥସେବା କଲେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ବନକୁ ଯିବେ, ସାମୁଦ୍ରକ ଛୁଇଁ, ତିନି ଦିନ ଉପବାସ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ପରେ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଯମୁନା ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାର ଜଳ ଛୁଇଁଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦର୍ଭିସଂକ୍ରମଣ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ସିନ୍ଧୁ ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ପଞ୍ଚ ରାତି ରହି ବହୁ ସୁନା ଦାନ କଲେ, ସେଠାରୁ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବୀଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳି ଉଶନାସ୍ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଋଷିକୁଳ୍ୟା ଓ ବସିଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ଋଷିକୁଳ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ଶାକାହାର କରି ରହିଲେ, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ବୀରପ୍ରମୋକ୍ଷକୁ ଯିବାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାଘ ମାସରେ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥରେ ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ପରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଜଳ ଛୁଇଁଲେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ମହତ୍ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ କଲେ ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସହିତ ବାସ କରିପାରନ୍ତି; ଏକ ମାସ ରେ ଛଅ ଥର ଉପବାସ କଲେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ମହେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେବମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ, କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ନେଇ ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବହୁ ସୁନା ପାଆନ୍ତି। ପରେ ଭେଟସିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ସୁନ୍ଦରିକା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ପୁରାତନମାନେ ଦେଖିଥିବା ପରି ସେ ଶୋଭାଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣିକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ ଯାନରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।