ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ନିୟମିତ ଭାବେ ଧାନ, ଶାକସବ୍ଜି, ତେଲ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜାତିର କପଡ଼ା, ଧାତୁ ଓ ଖଣ୍ଡସାର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବସ୍ତୁ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଓ ପ୍ରୟାସରେ ସେ ଅନେକ ସମ୍ପଦ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଏକୁଷି କୋଟି ସୁନା ଧନ ଆର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଧନୀ ହେବା ପରେ, ଜେବେ ତାଙ୍କର କେଶ ପାଣ୍ଡୁ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା, ସେ ଏ ଜଗତର ଅସ୍ଥିରତା ବିଷୟରେ ଭାବି ମନେ ଅନେକ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଧନର ଏକ ଅଂଶ ଧର୍ମ କାମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ—ଏକ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେ ଏକ ବିରାଟ ଜଳାଶୟ ଓ ଅନେକ ପୋଖରୀ, ଝିଲି ତିଆରି କଲେ। ବଟ, ଅଟ, ଆମ୍ବ, କୋଳ, ଜାମୁ, ନିମ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଚମତ୍କାର ବନ ଓ ଫୁଲବାଗିଚା ତିଆରି କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତମ୍ବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଚାରିଦିଗରେ ନଗର ବାହାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଶାଳା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ସଦା ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଦାନରେ ମନ ଲଗାଇ ରହୁଥିଲେ। ଜୀବନରେ ଯେଉଁ ପାପ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଦେବପୂଜା ଓ ଅତିଥି ସେବାରେ ନିରନ୍ତର ଲାଗି ରହିଥିଲେ। ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲା—ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ, ଦୁଇଁଜଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପରେ ସେ ଘର ଦାୟିତ୍ୱ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେବା ଓ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ଶରୀରକୁ କ୍ଲାନ୍ତ କରି, ମନକୁ ସଦା ବାସୁଦେବରେ ଲଗାଇ ରଖିଥିଲେ। ଏଭଳି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପରେ କେହି ଶୋକ କରୁନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ପରେ, ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ—ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ—ଯୁବାନ, ଦେହରେ ସୁନ୍ଦର, ଧନର ଗର୍ବରେ ମଦାନ୍ଧ ହେଇପଡ଼ିଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ଅନେକ ଦୁରାଚାରରେ ଲିନ୍ନ, ନ ମା ନ କୌଣସି ବୃଦ୍ଧଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବି ଅପମାନ କରି, ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ ଲିନ୍ନ ହେଲେ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ରେ ଆସକ୍ତ ହେଲେ। ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ବୀଣା, ବାଂଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ଶତାଧିକ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ଗୀତ ଗାଇ ଘୁରୁଥିଲେ। ଚାରିପଟେ ଚାଟୁକାର, ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ, ଶୋଭାମାନ ଅଳଙ୍କାର, ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ମୁକୁତ ଓ ମୁକ୍ତାମାଳା ପିନ୍ଧି, ଫୁଲର ମାଳା ଓ କାସ୍ତୂରୀ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଦଳ ଦଳ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ନେଇ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅପବ୍ୟୟରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଶେଷ କରିଦେଲେ—ଏକ ହଜାର ଥିଲେ ଶତ ଦେଇ ଶେଷ, ଏବଂ ସ୍ୱ ଗୃହରେ ଭୋଗବିଲାସରେ ଲିନ୍ନ ରହିଗଲେ। ଏହି ଧନ କୁ ଅନୁଚିତ ଭାବରେ ବେଶ୍ୟା, ଜୁଆଡ଼ି, ନଟ, ମଲ୍ଲ, ଚର, ଓ ଗାୟକମାନେ ଉପରେ ବ୍ୟୟ କଲେ। ଅପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଅପଜନ୍ମି ମାଟିରେ ମଣିଆ ପକାଇବା ପରି ଧନ ହରାଇଦେଲେ, ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇନଥିଲେ। ଏମିତି ଧର୍ମର ଉପାସନା କରିନଥିଲେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରେ, ଦୁଇଁଜଣ ଦୁଃଖ ଓ ଦରିଦ୍ରତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅତି ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକାକି ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଘରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ ଖେବାକୁ କିଛି ନଥିଲା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଦାସ, ଓ ଅନୁଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଧନ ନଥିଲେ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ନଗରରେ ଅପବାଦର ବିଷୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଚୋରି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ରାଜା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କର ଭୟରେ ସେମାନେ ସ୍ୱନଗର ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ପୀଡ଼ନରେ ଅତିଷ୍ଠିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ସଦା ମୂଢ଼ ଭାବେ ଶର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡିତ ବାଣରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ଦର, ମୃଗ, ରୁଷ୍ଟି ମୃଗ ଆଦିକୁ ମାରୁଥିଲେ। ଖରଗୋଷ, ସାହିଁ, ଗୋହ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରି, ଶିକାରୀ ଦଳ ସହିତ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଅପବିତ୍ର ମାଂସ ଖାଇ ରହିଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ଦିନ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଛୋଟ ଭାଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇକୁ ବାଘ ମାରିଦେଲା, ଛୋଟ ଭାଇକୁ ସାପ ଡସିଦେଲା—ସେଇ ଦିନ ଦୁଇଁଜଣ ଅତି ପାପୀ ନଶ୍ୱର ହେଲେ। ପରେ, ତାଙ୍କର ପାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ଯମଦୂତମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ଯମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ—"ଧର୍ମରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ଦୁଇ ପୁରୁଷକୁ ଆଣିଛୁ, କୃପାକରି କ’ଣ କରିବାକୁ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ?" ଯମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଦୂତମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏଠାରେ ଏକକୁ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ନେଇଯାଅ, ଅନ୍ୟକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ମିଳେ।" ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଜେଷ୍ଠ ଭାଇକୁ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଦୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—"ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ, ମୋ ସହ ଆସ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଛି। ତୁମ ନିଜ କର୍ମରେ ଉପାର୍ଜିତ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର।" ଏହିପରି ଦୂତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ବିକୁଣ୍ଡଳ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ମନେ ଅନେକ ସନ୍ଦେହ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଦୂତକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ କିପରି ମିଳିଲା?" ବିକୁଣ୍ଡଳ ପଚାରିଲେ—"ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୂତ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି। ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଏକେ ଗୋତିଏ ପରିବାରର, ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ। ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ, ଯମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ। ତେବେ ମୋର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଏକେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ନରକରେ ପଡ଼ିଲେ?