ନାରଦ ଜୀ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ରାଜନ୍, ତୁମେ ପ୍ରାଚୀନ ତୀର୍ଥ ଧର୍ମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ ଧର୍ମ ଦେବତା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଯିଏ ଧାର୍ମିକ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପୁର୍ବଜ ଦିନସା ଦିନସା ସପ୍ତମ ପୂର୍ବଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ତୁମେ କଲାପା ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏକାଗ୍ରତାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରୁ, ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ବସିଥିବା ସଉଗନ୍ଧିକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଜନ, ଦେବଗାନ, କିନ୍ନର ଓ ମହାନାଗମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷାଦେବୀ ନାମକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ସରସ୍ବତୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ପବିତ୍ର ରୂପ। ଏଠାରେ ପ୍ରାଣୀ ତଳରୁ ଆସୁଥିବା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ସେଠି ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ଈଶାନାଧ୍ୟୁଷିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତଳ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ତଳ ଷଡ୍ଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ହଜାର କପିଳ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ମିଳେ, ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଏହି ଫଳ ଦେଖିଛନ୍ତି। ସେଠି ଶତକୁମ୍ଭା ଓ ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ଵର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ତ୍ରିଶୂଳପାତ୍ର। ଏଠାରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଶ୍ଚୟ, ଏଠାରେ ଦେହ ଛାଡିଲେ ଗଣପତ୍ୟ ପଦ ଲାଭ କରାଯାଏ। ତାପରେ ରାଜଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ନିବାସ। ଏଠି ଶାକମ୍ଭରୀ ଦେବୀ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଭାରତ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେବୀ ଶାକ ଭୋଜନ କରି ନିଜକୁ ଚାଲିଥିଲେ। ପ୍ରତି ମାସ ଦେବୀ ଶାକ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ତପସ୍୵ୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଶାକ ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କର ନାମ 'ଶାକମ୍ଭରୀ' ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଶାକମ୍ଭରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏକ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଏକତାପୀ ତିନି ରାତି ଶାକ ଭୋଜନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ରହିବା ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶାକ ଭୋଜନର ଫଳ ତିନି ଦିନରେ ମିଳିଯିବ। ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଅନେକ ବର ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ 'ତୁମେ ଜଗତରେ ନିଜ ପ୍ରତି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବା; ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମର ରୂପ ହେବା' ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ଗଣପତ୍ୟ ପଦ ମିଳେ। ତିନି ଦିନ ରହି, ଧୂମାବତୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠି ମନର ଆଶା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହୁଏ। ଦେବୀଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନରଥାବର୍ତ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି ଆସି, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଓ ନିୟମିତ ମନୁଷ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଲାଭ କରେ। ପରିକ୍ରମା କରି ତୀର୍ଥ ଛାଡିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଅତିପବିତ୍ର କାଳିନ୍ଦୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ କେହି ଅପରାଧରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, ପୃଥୂଦକ, ଅବିମୁକ୍ତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଯେତେ, ଯମୁନା ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ନିଷ୍କାମ ହୋଇ ସ୍ନାନ କଲେ ସେହି ଫଳ ମିଳେ। ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍୵ାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ, ଶ୍ରୀ, ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମୁନା ଜଳ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନରକ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭୟରେ ରହୁଥିବାମାନେ ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଜଳ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ପାପ, ଦୁଃଖ ଓ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିଥାଏ। ଯମୁନା ଜଳ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ରାଜନ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ। ଚାହିଲେ କିମ୍ବା ନିଷ୍କାମ ଭାବେ, ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ କେହି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନାହିଁ। ପକ୍ଷ ଦ୍ୱୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ହୁଏ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ସାଗରରୁ ମଣି ଯେପରି ସହଜରେ ମିଳେ, ସେପରି ଯମୁନା ଜଳରୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। କାମଧେନୁ ଗାଁ ଯେପରି ଆଶା ପୂରଣ କରେ, ଚିନ୍ତାମଣି ମଣି ଯେପରି ଚିନ୍ତା ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। କୃତ ଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ କାଳିନ୍ଦୀ ଯମୁନା ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ। ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତ ଜାତି, ଏବଂ ଆଶ୍ରମରେ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଧର୍ମର ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଭାରତ ଭୂମିରେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିରେ, ଯେଉଁମାନେ କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ନିର୍ଫଳ ହୁଏ। ଯେପରି ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ବିନା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଚମକେନାହିଁ।