ଭାରତବଂଶୀ ରାଜାଙ୍କୁ ନାରଦ ମୁନି ବିବର୍ଣ୍ତ କରିଲେ— ଏହି ପୂନ୍ୟ ଭୂମିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦଶ କୋଟି ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଏହିପରି ଅନେକ ଆଉ ଖୁଆ, ସାଗର, ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଇଲାସ୍ପଦ ଅଛି। ଏଠାରେ ନିସ୍ପତ୍ର ହୋଇ ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିଲେ, ଜୀବନରେ କେହି ଅଶୁଭ ପାଇନାହିଁ— ଏଠାରେ ବଜାପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। କିମ୍ଦାନ ଓ କିମ୍ଜପ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ନିୟମିତାରେ ଘଡ଼ିର ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଅନେକ ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସରକାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠାରେ ଶୁଭ ରାମଜନ୍ମ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ନାରଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦଶମୀ ଦିନ ପୁଣ୍ଡରୀକ ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପୁଣ୍ଡରୀକ ଫଳ ମିଳେ; ତାପରେ ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଲୋକକୁ ଯିବା ମିଳେ। ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୂଳପାଣି ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ ଉତ୍ତମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ ଫଳକୀବନ ଗମନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଦେବଗଣ ନିତ୍ୟ ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ଦୃଷତ୍ପାନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପାଣିଖ୍ୟା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଲୋକକୁ ଯିବା ମିଳେ। ତାପରେ ନ୍ୟାୟ ଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ମିଶ୍ରକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଉପକାର ନିମିତ୍ତ ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ; ଏଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ପାଏ। ତାପରେ ନିୟମିତ ଭୋଜନ ଓ ଶମ ରଖି ବ୍ୟାସବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ମନୋଜବ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ମଧୁବନୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦେବତା, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ନିୟମିତା ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପୂଜା କଲେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। କୌଶିକୀ ଓ ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ନିୟମିତ ଭୋଜନ ରଖି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ତାପରେ ବ୍ୟାସସ୍ଥଳୀ, ଏଠାରେ ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷି ପୁତ୍ରବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ଦେବଗଣ ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଋଣାନ୍ତ ଖୁଆକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ତିଳ ଦେଲେ, ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ବେଦି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଅହା ଓ ସୁଦିନ ତୀର୍ଥ ଦୁର୍ଲଭ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସୂର୍ୟଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମୃଗଧୂମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କଲେ, ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ବାମନକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ ଓ ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କୁଳଂପୁନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ବଂଶ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ପାବନ ସରୋବରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ବାୟୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ବାୟୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଅମରତ୍ବ ଝିଲିରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅମରତ୍ବର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଅମରତ୍ବର ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଶାଳିହୋତ୍ର ଓ ଶାଳିସୂର୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ଉଚିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ନୈମିଷ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ତପସ୍ୱୀ ନୈମିଷ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଏଠାରେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ; ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ତୃପ୍ତିସ୍ଥଳ ହେଲା; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରେ ଉତ୍ତମ କନ୍ୟାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରମ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯେଉଁଠି କୌଳୀନ୍ୟ ମାନି ଚାହିଁ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ ଯାହା ହେଉ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତମ ପଦ ପାଏ। ଏପରେ ଉତ୍ତମ ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସୋମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏପରେ ସପ୍ତସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ମଙ୍କଣକ ଏକ କୁଶ ଶଳ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ହାତକୁ କାଟିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଶାକ ରକ୍ତ ବାହିଲା; ଏହି ଶାକ ରସ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଭରି ଗଲେ।