ଏକ ସମୟର କଥା, କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା। ଯଦି ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ କୌଣସି କାମରେ ସଫଳତା ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ। କାରଣ, ଅବହେଳା କରିଲେ ପୁନି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା କୌଣସି ଶ୍ରେୟସ୍କର ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ, ବିଷରୁ ମଧ୍ୟ ଅମୃତ ନେଇଯିବାଯାଏ, ମଳରୁ ସୁନା ନେଇଯାଏ, ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ମିଳିପାରେ, ଏବଂ ଖରାପ ପରିବାରରୁ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନସଦୃଶ ନାରୀ ମିଳିପାରେ। ପବିତ୍ର କୁଳର, ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଭରା, କମଳ ହୃଦୟ, ମୃଦୁ ସ୍ୱର, ସ୍ୱୟଂ ବର ଚୟନ କରିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଯୌବନର ଝଲକ ଥିବା ଝିଅମାନେ—ଏମାନେ କେବଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ମାତ୍ର ପାଇପାରନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବସଦୃଶ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଯୁବକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଏକତ୍ୱ କେମିତି? ଏହା ଅସମ୍ଭବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କେତେ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ ଭାବି ଲାଗେ। ଏହିପରି, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ଶୁଭ କୌଣସି ଉପାୟ ଗ୍ରହଣ କର, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଜୀବିକା ଚାଲିବେନାହିଁ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—"ହରିଣାନୟନୀମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଥିବା ଲୋକେ କିପରି ଧର୍ମକୁ ଛାଡିପାରିବେ?" ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରିଟି ଉପାୟ ଫଳଦାୟକ; ଏହାଙ୍କ ବିପରୀତ କିଛି କରିଲେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠି ଉପବାସ ଅବସ୍ଥାରେ ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ; ଯେଉଁ କାମର ସମୟ ଜଣା ନାହିଁ, ତାହା କରିଲେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ମୋ ମନ ଏବେ ଧର୍ମ ଚିନ୍ତନରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଏହି ଦିନେ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବର ବିବାହ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଝିଅମାନେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହାତ ଛାଡି, ପଦପଦ୍ମକୁ ଧରିଲେ। ସେମାନେ ମୃଦୁସ୍ୱରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସୁତରା ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ତଥାପି ତା ସଂଯମୀ ତପସ୍ୱୀ ଅଟଳ ରହିଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ଅଗ୍ନି ପରି। ତାହାପରେ ତାଙ୍କ ଗଭୀର କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଝିଅମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—"ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ପରି ମୋତେ ଚିପିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ରାକ୍ଷସୀ ହେବ।" ଏପରି କହି ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଝିଅମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହି ନିର୍ଦୋଷ ଉପରେ ଏମିତି ଅପରାଧ କାହିଁକି? ଯିଏ ଦୟାଳୁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇବା ଅପରାଧ। ଧର୍ମ ନାଶ କରିଛ, ଲଜ୍ଜା ହେଉ!" ପ୍ରେମ ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଯିଏ ଧୋଖା ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ଏ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର ସୁଖ ନାଶ ହୁଏ—ଏହି ଉପଦେଶ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ତେଣୁ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛୁ—ତୁମେ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସ ହେଉ।" ଏହିପରି, ଦୁହେଁପକ୍ଷର ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଝିଅମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଏହି ହ୍ରଦରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ରାକ୍ଷସୀ ହେଇଗଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦି, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ସମୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ଯେପରି ନିଜ ଛାୟାକୁ ଦେଖାଯାଏ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଝିଅମାନେଙ୍କର ମାତା, ପିତା, ଭାଇମାନେ ଏଠି ଓ ସେଠି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି; କାରଣ, ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସେ ରାକ୍ଷସ ଓ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ଲାଗି ଏଠି-ସେଠି ଭୂମିକୁ ଚାରି ହ୍ରଦ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ବର୍ଷ ଅନେକ ପରେ, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ମୁନି ଲୋମଶ ଏଠାରେ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଏଗିଆସିଲେ, ସେଉଁଠି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲୋମଶଙ୍କ ତପୋଜ୍ଵଳା ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସାମ୍ନା କରିପାରିଲେନାହିଁ, ସବୁଏ ଦୂରେ ରହିଗଲେ। ଏଠି, ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ସେ ତପସ୍ୱୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ର ଲୋମଶଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନି, ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସଂଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ। ଗଙ୍ଗା ଦିଘା ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ସତ୍ପୁରୁଷ ସଂଗ—ଏଠିରେ ସତ୍ପୁରୁଷ ସଂଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗୁରୁଙ୍କ ସଂଗ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ଦୂର କରେ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।" ଏପରି କହି, ସେ ଗତ ଘଟଣା କଥା କହିଲେ—"ଏମାନେ ଗାନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ର। ଶାପରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛୁ; ଦୁଃଖ ଭରା ମୁହଁରେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରୁଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆମ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ହେବ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଅନ୍ଧକାର ହ୍ରଦରେ ଗଲିଯାଏ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୟାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ମୁନି ଲୋମଶ ସେ ଦୁଃଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୋ କୃପାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଦ୍ରୁତ ଫେରିଯାଉ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯାହାରେ ଏହି ପାରସ୍ପରିକ ଶାପ ଦୂର ହୁଏ।" ସେ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, "ମହାମୁନି, ଆମେ କିପରି ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବାର ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ଆପଣ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ; ଏହି ଶାପ ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର, ବିଳମ୍ବ ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ଲୋମଶ କହିଲେ, "ମୋ ସହିତ ରେବା ନଦୀରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କର; ରେବା ତୁମକୁ ଶାପ ମୁକ୍ତ କରିବ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣ, ରେବା ସ୍ନାନରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ସାତ ଜନ୍ମର ପାପ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅପରାଧ ରେବା ଅଗ୍ନିପରି ଦଗ୍ଧ କରେ। ଯେଉଁ ପାପ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦା ଜଳସ୍ନାନରେ ଦୂର ହୁଏ। ଜ୍ଞାନ ସହିତ ନର୍ମଦା ସ୍ନାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ମିଳେ; ହିମବତ୍ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ମିଳେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକ ଯାଆନ୍ତି; ରେବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।" ଏପରି ଦୟା, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଲୋମଶ ମୁନି ଓ ସେ ଅଭାଗା ଆତ୍ମାମାନେ ଶାପମୁକ୍ତ ହେବାର ଉପାୟ ପାଇଲେ।