ସେମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ଆପଣ ଯେପରି ହେଉ, ଆମକୁ ଦୟାକରି ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଭଲ ଲୋକମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ଆଶାର ଶେଷ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଦୁଃଖ କରି, ଗୋଟିଏ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ କନ୍ୟାମାନେ ବାପାଙ୍କ ଭୟରୁ ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପ୍ରେମର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧି ଓ ବିୟୋଗରେ ବିଥିର, କିପରି ନିଜମାନେକୁ ସାମ୍ଭାଳି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ମାଆମାନେ ପଚାରିଲେ, “ଏହି କ’ଣ? ଏତେ ବିଳମ୍ବ କେଉଁଠୁ ଆସିଲୁ?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ କିନ୍ନରୀ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲୁ, ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ ହ୍ରଦର ପାଖରେ ଦିନ କେଉଁଠି ଯାଇଗଲା ଅମେ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଆମେ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମନ ଲଗାଇଥିଲୁ। ମାଆ, ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଆମେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛୁ; ସେ ମିଳନ ଆମକୁ ଶକ୍ତିହୀନ କରିଦେଇଛି। ଭାରି ଅବାକ ହୋଇ, ଆମେ କିଛି କହିପାରୁ ନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ମାଣିକ୍ୟ ମଞ୍ଚରେ ଢେଇଁ ପଡ଼ିଲେ, ନିଜ ଭାବନା ଲୁଚାଇ, ମାଆଙ୍କ ସହ ନିର୍ମଳ ଭାବରେ କଥା ହେଉଥିଲେ। ଏବେ ସେମାନେ ଖେଳର ପାଉଁଖିଆକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଉନଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଖଞ୍ଜନ ପଞ୍ଜିରେ ଥିବା ପରାଟକୁ କଥା କହିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲେ। କେହି ମଂଗୁସକୁ ମଣିଷ ମାନେ ପ୍ରେମରେ ମୁହଁଦେଇ ଧରିନଥିଲେ, କେହି ସାରିକାକୁ ମନ ରଖି କଥା କହୁନଥିଲେ, ଅପରାଧରେ ଅବାକ ହୋଇ କ୍ରାଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ସହିତ ଖେଳୁନଥିଲେ। ସେମାନେ ମନରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ, ମନ୍ଦିରରେ ଯିବାରେ ମଜା ଲାଗୁନଥିଲା, ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ କିଛି ଖେଳିବାକୁ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଲୁଟ ହାତରେ ନେଇ ଖେଳିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। କାମନାତରୁ ଫୁଟିଥିବା ଚିନ୍ତାମଣି ଗଛର ସମସ୍ତ ଫୁଲ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଘ୍ରାଣେ ମଧୁର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ତାହାର ମଧୁ ଚୁଷିବାକୁ ଚାହୁନଥିଲେ। ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ଯୋଗିନୀମାନେ ପରି ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ ଧାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା, ମନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିର୍ମିତ ଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ରକାଂତ ଶିଳାରେ ଢାକା ଗୁହାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଝରି ଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖିବାକୁ ଜନାଳା ପାଖରେ କିଛିକ୍ଷଣ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ଏଉଁଠି, ସେମାନେ ଭୋଜନ ଲୋଟସ ପୋଖରୀର ପତ୍ରରେ ଶଯ୍ୟା ବିଛାଇଲେ, ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ଶୀତଳ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଖା ଝାଲିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଏହି ଉତ୍ତମ କନ୍ୟାମାନେ ଏକ ଯୁଗ ପରି ଦୀର୍ଘ ଲାଗୁଥିବା ରାତି କିପରି ହେଉ ନିଜକୁ ସାମ୍ଭାଳି, ଜ୍ୱରାକ୍ରାନ୍ତ ଓ ବିଥିର ମନେ ବିତାଇଲେ। ପ୍ରଭାତରେ, ଆକାଶରେ ଦେବମଣି ଦେଖି, ନିଜ ଜୀବନକୁ ଭାବି, ସେମାନେ ମାଆଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଗୌରୀଙ୍କ ପୂଜାକୁ ବାହାରିଗଲେ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ପୂର୍ବପରି ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ନେଇ, ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଓ ଗୀତ ଗାଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦକୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ରାତି ଶେଷରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖି, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି ଦେଖିଲେ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯୁବକଙ୍କୁ ତାକିଲେ। ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ଯାଇ, ଦୁଇପଟେ ହାତ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗତକାଲି ଯାଇଥିଲ; ଆଜି ତୁମେ ଯିବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ ଏବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଅଧିକାର କରିଛୁ; ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହସି, ସେମାନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଭଲ କଥା କହୁଛ, ପ୍ରିୟମାନେ।” “କିନ୍ତୁ, ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଲେ, ମୋର ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେବ। ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଥିବା ବେଳେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ଏହି ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ନ ହୁଏ। ଆଶ୍ରମରେ ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ରକ୍ଷଣୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହି; ଏଠି ବିବାହ ଧର୍ମ ନୁହେଁ,” କନ୍ୟାମାନେ କହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତମ କନ୍ୟାମାନେ ବସନ୍ତ ଋତୁର କୋକିଳ ପରି ସବୁ ଶବ୍ଦ ଉପରେ ଆକାଂକ୍ଷା ସହ କହିଲେ, “ଧର୍ମରୁ ଧନ, ଧନରୁ କାମ, କାମରୁ ସୁଖ ଫଳିଥାଏ—ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଅନୁକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଆପଣ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଧର୍ମର ଅଧିକ୍ୟରୁ ପୂର୍ବରୁ ଉଠିଛନ୍ତି; ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ନିଜ ଭୋଗ ପାଇଁ, ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଅଧିକାର।” ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଠିକ୍ କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ମୋର ମଧ୍ୟ ଏକ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ରତ ଅଛି। ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ମୁଁ ବିବାହ କରିବି, ତାହା ଛଡ଼ା ନୁହେଁ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ହେ ସୁନ୍ଦର!” “ବ୍ରହ୍ମା-ମନସ୍କର ଔଷଧ, ସିଦ୍ଧ ଧନ, ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ଉତ୍ତମ ନାରୀ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ସିଦ୍ଧ ସାର—ଏସବୁ ଯେତେବେଳେ ଏକଠା ହୁଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ଉପଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଭାଗ୍ୟ ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ସଫଳତା ମିଳେ, ଯେଉଁମାନେ ବିବେକ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ଅବହେଳା କଲେ ଫଳ ପୁଣି ମିଳେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ। ବିଷରୁ ମଧୁ ନିଆଯାଇପାରେ, ମଳରୁ ସୁନା, ନିମ୍ନରୁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ, ଖରାପ ବଂଶରୁ ମହାନ୍ ନାରୀ ମିଳିପାରେ। ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶର କନ୍ୟାମାନେ, ଗଭୀର ସ୍ନେହ, କମଳ ହୃଦୟ, ମଧୁର କଣ୍ଠ, ସ୍ଵୟଂବର କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଯୌବନରେ—ଏମାନେ କେବଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ। ଆମେ ଦେବୀ ସ୍ୱରୂପା, ଆପଣ ତପସ୍ବୀ ଯୁବକ; ଅସମ୍ଭବ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବଡ଼ ଚତୁର ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି। ତେଣୁ, ଏବେ ଗନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହଣ କର; ନହେଲେ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ମୃଗନୟନୀମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଅଛି ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ କିପରି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ? ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚତୁଷ୍ଟୟ ଫଳଦାୟି, ଏହା ଠିକ୍ ବିପରୀତ ଫଳଶୂନ୍ୟ। ମୁଁ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ସମୟରେ ଅସମୟରେ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ; ଶୁଭ ସମୟ ନ ଜାଣି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।