ହେ ରାଜା, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ଯିଏ ଉପବାସ କରେ, ସେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥାଏ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ। ଏହା ପରେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ ବାସ କରିବାର ଅଧିକାର ପାଇଁଥାଏ। ଏହା ପରେ ଶୃଙ୍ଗତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଗଣେଶ୍ୱରୀ ଲୋକକୁ ଲାଭ କରାଯାଏ, ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକ। ସେଠାରେ ଏରଣ୍ଡୀ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗମ ଅଛି, ଏହା ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତଥା ପାପନାଶିନୀ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ। ଯେଉଁଠାରେ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ରେହି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ପଛରେ ନର୍ମଦା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହାକୁ ଜମଦଗ୍ନି ତୀର୍ଥ ବୋଲାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଜନାର୍ଦନ ଶିଖର ସାଧନା କରିଥିଲେ। ସେଠି ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ତିନି ଆଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ସଂଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏ, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ। ଏଠି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଷି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଭଗବାନ୍ ବିମଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠି ସମସ୍ତ ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଆତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରେ, ବିମଳେଶ୍ୱର ତୁଳ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ନ ହେବ। ଯିଏ ଏଠି ଉପବାସ କରି ବିମଳେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏହା ପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେଶିନୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଉପବାସ ଓ ନିୟମିତ ଆହାର ସହିତ କେବଳ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯିଏ ସାଗରେଶ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ସ୍ନାନ ଦେଖିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମିରେ ଶିବ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଦର୍ଶନ ହେଲା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ନର୍ମଦା ତୀର୍ଥରୁ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ କୋଟି ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟ ଅଛି। ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳ ଯାତ୍ରା, ତୀର୍ଥବ୍ରହ୍ମଣ, ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଦି ଦିବ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ରୁଷିମାନେ କରିଥିଲେ। ଏହି କଥା ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବେ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ନର୍ମଦା ନଦୀ ସେଉଁଠି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହିଥାଏ, ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ରୁଦ୍ର ଓ ମହାରୁଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଅପୁତ୍ରା ମହିଳା ପୁତ୍ର ପାଆନ୍ତି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଅବିବାହିତ କନ୍ୟା ପତି ପାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଫଳ ଆଶା କରାଯାଏ, ତାହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଳିଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଲାଭ କରନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟ ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପାଆନ୍ତି। ମୂର୍ଖ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ, ଯିଏ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଏହି କଥା ପଢ଼ିଥାଏ, ସେ କଦାଚିତ୍ ନରକ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଉନାହାନ୍ତି। ଏପରି ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନର୍ମଦାର ପରମ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ପୁରାତନ ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଶାପରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି। ଏହି ଶାପ ରେବା ଜଳବିନ୍ଦୁର ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ରେବା ଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ମନୁଷ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏଉଁପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏତେ ଗଣ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ଏବଂ କାହିଁକି ଶାପ ପଡ଼ିଲା? ସେମାନେ କାହାର କନ୍ୟା, କ’ଣ ତାଙ୍କ ନାମ, କେତେ ବୟସ ଥିଲା? ସେମାନେ କିପରି ରେବା ଜଳର ସ୍ପର୍ଶରେ ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲେ, କେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ? ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ। ନର୍ମଦା ତୀର୍ଥର ମହିମା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପର କଳଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯିଏ କେଉଁସି ଭାବରେ ‘ନର୍ମଦା’ କିମ୍ବା ‘ନର୍ମଦା ନଦୀ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିରମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ। ଆପଣ ଆଗରୁ ମୋତେ ରେବା ତୀର୍ଥର ପରମ ମହିମା କହିଥିଲେ, ତଥାପି ଏହି କଥା ପୁନି କହନ୍ତୁ। ଏବଂ, ଉତ୍ତମ କଥାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ଖୋଜନ୍ତି; ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ରେବା ତୀର୍ଥର ପରମ ମହିମା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା କହନ୍ତୁ। ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ଯେପରି ଲକଡ଼ରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚି ରହିଥାଏ, ସେପରି ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଲୁଚିଥାଏ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶୁକ୍ରରୂପ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୁକସଙ୍ଗୀତଙ୍କ ଜିଅ ପ୍ରମୋହିନୀ, ତାପରେ ସୁଶୀଳାଙ୍କ ଜିଅ ସୁଶୀଳା, ଯିଏ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ସ୍ୱରର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତଙ୍କ ଝିଅ ସୁତରା, ସୁପ୍ରଭାଙ୍କ ଝିଅ ଚନ୍ଦ୍ରିକା—ଏହିମାନେ ସେହି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାମ। ସମସ୍ତେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଯୁବତୀ, ସଦା ଭଗିନୀ ସ୍ନେହରେ ଏକାତ୍ମ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ ପାଇଁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରପରି, କେଶ ରମ୍ୟ, ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କ୍ରୀଡ଼ାପ୍ରିୟ କନ୍ୟାମାନେ ମାନ୍ୟ ପଦ୍ମମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ପରି ଦେହର ସାର ରୂପରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ସ୍ତନ ପଦ୍ମପରି, ବସନ୍ତର କେତକୀ ପୁଷ୍ପପରି, ତାଙ୍କର ଯୁବତ୍ୱ କ୍ଳୋରିତ, ନବପଲ୍ଲବ ଲତାପରି ସୁନ୍ଦର। ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସୁନା ଆଭୂଷଣ ଓ ସୁନା ଚମ୍ପକ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୁନା ଚମକୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେମାନେ ସ୍ୱର, ରାଗ ଓ ତାଳର ଖେଳ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବର ସଙ୍ଗୀତ, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣା ବଜାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।