ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ରାତିରେ ଗମନକାରୀ ଏବଂ ପାଳକୀ ବହାକୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁ ଦେଉଳିଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ମୋତେ ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ରାକ୍ଷସ ଏ ଉପରେ ବସାଇ ଘରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଏହି ଜଳ ଯାହା ତୁମେ ପିଇଛ, ଏହା କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ତୁମେ ଶୁଣ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯମୁନା ନଦୀ ଅଛି । ଏହି ନଦୀ କୂଳରେ ଅଛି ହରିପ୍ରସ୍ଥ, ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ । ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ । ତୁମେ ଏହି ଜଳ ପିଇଲା ପରେ, ତୁମର ସ୍ମୃତି ଫେରିଆସିଲା, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ମୁଁ ସେ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି । ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି—ହେ ନିଶାଚର, ତୁମେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୃତ୍ୟ ମନେ ପକାଇପାରୁଛ କି? କ’ହ, କେଉଁ ପାପରେ ତୁମେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲ? ତେବେ ସେ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ—ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏକ ସଂସ୍କାରବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଆଚରଣ ଖରାପ ଥିଲା, ଧର୍ମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନ ଥିଲି । ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲି, ଏହି ଖେଳରେ ମୋ ବଢ଼ିଆ ଧନ ଓ ପିତାଙ୍କର ଧନ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଲି । ପିତା ମୋର ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ, ତେଣୁ ମୋତେ ସହରରୁ ଖାଲିହାତେ ଅପସାରଣ କରାଯାଇଲା, ମୁଁ ଗାଁର ସୀମାନ୍ତକୁ ଗଲି । ସେଠାରେ ମୋର ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦେବକ, ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ସେ ଦୀର୍ଘଦିନ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଘରେ ରଖିଲେ, ବଡ଼ ଦୟା କଲେ । ମୁଁ ସେଠାରେ ଖୁସିରେ ବସୁଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ ମୋର ଅତିଇଚ୍ଛାରେ, ବନ୍ଧୁ ଘରେ ନଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି କରିଲି । ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନାରୀ ବିଷ ପିଇ ସହସା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟରାତିର ଅନ୍ଧାରରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଇ ପଳାଇଗଲି । ପଳାଇବା ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ମୋତେ ଧରିଲେ, ଚୋର ଭାବି ମୋର ମୁଣ୍ଡ କଟିଦେଲେ । ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣାମୟ ଦେହରେ ରଖିଲେ, ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ସେଠାରେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କଲି; ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଲି । ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦେହରେ ଏବେ ଶତ ବର୍ଷ ହୋଇଗଲା, ହେ ନରପତି; ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ତାହା କହିବି । ଏହି ପରମ ତୀର୍ଥର ଜଳ କିପରି ମୋ ମୁଖରେ ପଡ଼ିଲା, ଏହାର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ଆଦରରେ କହିବି । ସେଇ ଜନ୍ମରେ, ଏକ ହରିବ୍ରତ ଦିନେ, ଏକ ବଣିକଙ୍କ ସହ ଅନିଚ୍ଛାରେ ରାତି ଜାଗିଲି । ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ କରି ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲି, ସେତେବେଳେ ମୋ ଘରେ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲି: “କେଉଁଠି ଚାଲିଛ, ମିଥ୍ୟାଚାରୀ? ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ କାମ?” ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଏଭଳି ଉପେକ୍ଷା ସହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା-ସମ୍ମାନରେ ସମାନ ଥିଲେ, ଚୁପ୍ଚାପ ଘର ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ତେବେ ମୋର ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାଦେ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ଆଣିଲେ । ମୁଁ ଅପମାନ କରିଥିଲି, ତଥାପି ସେ ମହାତ୍ମା କିଛି କ୍ରୋଧ କଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ସେ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ପୂଜା କଲେ, ଆସନ ଦେଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ: “ହେ ଜଗତ୍ଜୀବନ, ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିବା, ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।” ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନାରୀ ଏହିପରି କହିଲେ, ମୁଁ ନମ୍ରତାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି: “ଉଠ, ତୁମର ଭୋକ ମିଟାନ୍ତୁ ।” ଏହି କଥା କହି, ସେ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗୀ ନାରୀ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଲେ, ଆଉ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସାଇଲେ । ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଭରା ପାତ୍ର ଦେଲି, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦେବାକୁ ମୋ ପତ୍ନୀ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ସାହିତ କଲେ । ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ଭୋଜନ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, “ହରେ ରାମ, ହରେ କୃଷ୍ଣ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବିଦାୟ ନେଲେ । ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇନଥିଲା, ଏହା ସେ ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା; ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳ ପାଇଲି । ଶିବଶର୍ମାଣୀ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଣୀ ଏହିପରି କଥା କହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ଏହି ଯାତ୍ରୀମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ପାଳକୀ ବହାକୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଆକାଶରୁ ତୁମକୁ କଥା କହିଲେ । ସେଉଁମାନେ କହିଲେ: “ହେ ନରପତି, ହେ ଧନ୍ୟଜନ, ଆମେ ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୟାରେ, ଏହି ଜଳ ପିଇ ଆମେ ଦିବ୍ୟତା ଲାଭ କରିଛୁ । ଧନଲୋଭରେ ଆମେ ତୁମ ସହ ଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହି ଲୋଭ ଚାଲିଗଲା । ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳ ଆମର ପେଟରେ ରହିଥିଲା, ତାହାର ଶକ୍ତିରେ ଆମେ କୁବେରଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ପାଇଛୁ । ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଏବଂ ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଆଣିଥିବା ରତ୍ନମୟ ମହାବିମାନରେ ତୁମ ସହରକୁ ଯାଉଛୁ । ତୁମେ ବିଳମ୍ବ କରନି, ଏହି ବେଦ ପ୍ରକାଶକ ତୀର୍ଥରେ ତୁମେ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପାର୍ହୁଅ ।” ଶିବଶର୍ମାଣୀ କହିଲେ: ସେଉଁମାନେ ଏହିପରି କହି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ, ତାଙ୍କର ମହାବିମାନ ଝଙ୍କାର ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶ ଉନ୍ମାଦିତ ହେଲା । ତା’ପରେ ମୋର ବଣିକ ପିତା ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଶରଭ, ମୋତେ ବେଦ ପ୍ରକାଶକ ତୀର୍ଥକୁ ଦ୍ରୁତ ନେଇଯାଅ । ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଚାଲିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେହି ମୋତେ ସେଠାକୁ ନେଇଯିପାରିବେ ନାହିଁ ।” ଶିବଶର୍ମାଣୀ କହିଲେ: ରାକ୍ଷସ କହିଲେ—“ଯଥାସ୍ତୁ,” ବଣିକଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ବସାଇ ବେଗରେ ସେଇ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଗଲେ । ସେଠାରେ, ନରପତି ଓ ରାକ୍ଷସ, ଦୁଇଜଣେ ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରି ରହିଲେ । ତା’ପରେ, ମୋର ପିତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ମୋର ମାତା ମୋତେ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଘର ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲି ।