ସେ ରାକ୍ଷସ ମୃତଦେହ ଭକ୍ଷଣ କରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପାନ କରିଥିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ରୋଗୀ ମଣିଷ କେଉଁଠିଯିବେ? ମୁଁ ଏହାକୁ ଖାଇଦେବି, ତାପରେ ପାଣି ପିଇବି।” ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ତାଙ୍କର କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ ନଦୀ କୂଳକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ, ନିଶାଚରମାନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ତାହାକୁ ମୁଁହରେ ପକାଇଲେ; ଏବଂ ପାଣି ପିଇବା ସହିତ ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମ୍ମୃତି ଫେରିପାଇଲେ। ପୂର୍ବ ହତ୍ୟାର ଫଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ ମୃଗ ହତ୍ୟାରୁ ହଟିଗଲେ; ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ସେ ମନେପକାଇଲେ। କେଉଁ ପାପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଥିଲେ, ଯଦ୍ୟପି ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଏହି ସମ୍ମୃତି ଆସି, ସେ ଶୀଘ୍ର ମୃଗ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଫେରି ପାଇ ସେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କିଏ? ଏବଂ ସେମାନେ କିଏ ଯାହାକୁ ମୁଁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାୟାନକ ରାକ୍ଷସ ଭକ୍ଷଣ କରିଛି? ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ପାଣି କ’ଣ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ, ଏକ ପାପୀ ହୋଇ ବି, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଫେରିପାଇଛି?” ଏପରି ନିବେଦନ ପରେ, ବୈଶ୍ୟ କହିଲେ, “ମୁଁ ବୈଶ୍ୟ, ହେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ଘର କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରି କରି, ଏବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡିତ ହେଲି; ତେଣୁ ମନେ ହେଲା ଅନୁଚିତ ପଥେ ଘରକୁ ଫେରିଯିବି। ସେଠି ଏକ ଯାତ୍ରୀ ବର୍ଷାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲି: ‘ଏକ ଦୋଲି ଆଣ, ମୋତେ ଘରକୁ ନେଇଯା।’ ସେ ଯାତ୍ରୀ ଶୀଘ୍ର ଦୋଲି ଆଣିଲେ। ସେ ମୋତେ ଦୋଲିରେ ବସାଇ ଘର ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେ ଯାତ୍ରୀ ଓ ଦୋଲିବାହକମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଛ। ଏହି ପାଣି—ଶୁଣ, କେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖାଣ୍ଡବବନରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯମୁନା ନଦୀ ଅଛି। ତାଙ୍କ ତୀରେ ଅଛି ହରିପ୍ରସ୍ଥ, ଏହି ହେଉଛି ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ; ଏଠି ଦେବତାଗୁରୁଙ୍କର ତୀର୍ଥ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ପାଣି ପିଇ ତୁମେ ବେଦଜ୍ଞାନ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛ; ଏହି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରେ—ବତାଅ, ଏ ନିଶାଚର, ତୁମେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୃତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରୁଛ କି? କ’ଣ ପାପ କରି ଏହି ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ମିଳିଛି?” ତାହାରେ ରାକ୍ଷସ କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ମୁଁ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ମୋର ଚରିତ୍ର ଖରାପ ଓ ଅଧର୍ମିକ ଥିଲା—ଶୁଣ, ସବୁ କଥା କହିବି। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦୟାଳୁ ଓ ଚତୁର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଜୁଆ ଖେଳୁଥିଲି; ଏଭଳି ଖେଳରେ ମୋ ଏବଂ ବାପାଙ୍କର ବହୁ ଧନ ହାରାଇଦେଲି। ବାପା ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ନଗରରୁ ଚୁଟିଗଲି, ଧନହୀନ ହେଲି, ଗ୍ରାମ ପରିସରକୁ ଚଲିଗଲି। ସେଠାରେ ମୋର ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଦେବକ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେ ମୋତେ ଘରେ ରଖି, ଦୟା କରି ଦୀର୍ଘଦିନ ରକ୍ଷା କଲେ। ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତଃକାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁ ଘରେ ନଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ରମଣୀଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଭୋଗ କଲି। ସେ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ବିଷ ପିଇ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଅନ୍ଧାରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ପଳାଇଯାଇଥିଲି। ଆତୁର ଚେଷ୍ଟାରେ ପଳାଇବା ବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ସେବକମାନେ ମୋତେ ଧରିଲେ; ଚୋର ଭାବି, ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଯମଦୂତମାନେ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣାମୟ ଦେହରେ ରଖିଲେ; ଯମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଭୟାନକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି; ଏହି ପାପରେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ମିଳିଲା। ଏଠାରେ ଏକଶ ଅଠି ବର୍ଷ ହେଲା, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଉପାୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ସମ୍ମାନ ସହ ମୁଁ କହୁଛି—ଏହି ପରମ ତୀର୍ଥର ପାଣି କିପରି ମୋ ମୁଁହକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ସେଇ ଜନ୍ମରେ, ଏକ ହରିବ୍ରତ ଦିନରେ, ମୁଁ ଏକ ଉପବାସ କଲି; ଏକ ବଣିକଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ରାତି ଜାଗିଲି। ପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ସ୍ନାନ କରି ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲି; ଏବେ ମୋ ଘରକୁ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଠୋର କଥା କହିଲି: “କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ଚଞ୍ଚଳ, ମିଥ୍ୟାଧାରୀ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ?” ମୋର ଏହି ଅପମାନ ସହି ମହାପୁରୁଷ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଘର ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ମୋର ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି ଘରକୁ ଆଣିଲେ। ମୁଁ ଅପମାନ କରିଥିଲି ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କ୍ରୋଧ କରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ସେ ବନ୍ଧୁମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପତ୍ନୀ ଭକ୍ତି ସହ ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିବା, ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥାରେ, ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, “ଉଠନ୍ତୁ, ଭୋକ ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ,” ବଲି କହିଲି। ଏହିପରି କହି, ସେ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧା ନାରୀ ତାଙ୍କ ପାଦ ପଖାଳି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସାଇଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନପାତ୍ର ଦେଲି, ଏବଂ ପତ୍ନୀ ପୁନିପୁନି ଅନୁରୋଧ କରି ପାଣି ଦେଲି। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୋଜନ କରି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, “ହରେ ରାମ, ହରେ କୃଷ୍ଣ” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଚଲିଗଲେ। ଏହି ମେରିତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ନୁହେଁ, ବଣିକ, ଏହା ସେ ନାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା; ଯାହା ଫଳରେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ପାଣି ପାଇଲି। ଶିବଶର୍ମାଣୀ କହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଏପରି କଥା କହି ରାକ୍ଷସ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଏବଂ ତୁମ ପୂର୍ବ ଦୋଲିବାହକ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଦିବ୍ୟଦେହରେ ଆକାଶରୁ ତୁମକୁ କହିଲେ: “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଧନ୍ୟବାନ, ଯଦ୍ୟପି ଆମେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲୁ, ତୁମ ଦୟାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପାଣି ପିଇ ଆମେ ଦିବ୍ୟତା ପାଇଛୁ।