ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି, ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ତା’ପରେ ଋଷିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ସେଠି ନାରଦଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ପରେ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ତା’ପରେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅମରଦେବମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହା ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାମନେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭାମନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭେ। ପୁନର୍ବାର ଋଷିତୀର୍ଥ ଏବଂ ଈଶାନେଶ୍ୱରକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ଏବଂ ଭଟେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ଜନ୍ମର ସଫଳତା ମିଳେ। ଏହିପରେ ଭୀମେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ପରେ ବାରଣେଶ୍ୱରକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭେ। ଏହିପରେ ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇ ଶିବବନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନନ୍ଦ କରିଥାଏ ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲଭେ। ପରେ ପିଙ୍ଗଳେଶ୍ୱରକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ତିନି ରାତି ଉପବାସର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ଯିଏ ଏଠି ଏକ ପିତାଳ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ଗାଈ ଓ ତାଙ୍କ ଛାନାର ଲୋମ ଗଣନା ଯେତେ, ସେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ଏଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀ କୂଳରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ, ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁରଭିକେଶ୍ୱରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, କଟିକେଶ୍ୱର ନାମକ ନରକକୁ ନୁହେଁ। ଗଙ୍ଗା ଯେଉଁଦିନ ସେଠି ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ। ତା’ପରେ ନନ୍ଦୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠି ସ୍ନାନ କରିବା କଥା। ଏହାରେ ନନ୍ଦିଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲଭେ। ଏହିପରେ ଦ୍ୱୀପେଶ୍ୱର, ବ୍ୟାସ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ତପୋବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସେଠି ବଡ଼ ନଦୀ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟପାଇ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା, ତେବେ ବ୍ୟାସ ‘ହୁଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ନଦୀ ଦକ୍ଷିଣକୁ ବହିଯାଇଥିଲା। ଯିଏ ସେଠି ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଲଭେ। ଯିଏ ଦେବତା ଏବଂ ବେଦିକୁ ସୂତା ରେ ଆବୃତ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର ପରି ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହିପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏରଣ୍ଡୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା କଥା। ସେଠି ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପାପ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଉପବାସ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଏହା କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ସମାନ। ଏହି ସଙ୍ଗମରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଶଂଖ ରଖି ଏବଂ ନର୍ମଦା ଜଳ ମିଶିତ ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏଠି ପରିକ୍ରମା କଲେ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ମଣ୍ଡଳ ସମେତ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା ହେବା ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣତିଳକରେ ସ୍ନାନ କରି, ସୁନା ଦାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମୂଖୁଁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ରାଜା ପୁନଃ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ତା’ପରେ ଇକ୍ଷୁ ନଦୀ ସଙ୍ଗମକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଙ୍କ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ଗଣପତି ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ପରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଦତୀର୍ଥକୁ ଯିବାଯିଏଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଜନ୍ମଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରେ ଆଙ୍ଗିରସ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲଭେ। ପୁନଃ ଲାଙ୍ଗଳତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ କହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସପ୍ତ ଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ତା’ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଟେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ସଂଗମେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସନ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଭଦ୍ରତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଏ, ତାହା କୋଟି ଗୁଣିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯଦି କୌଣସି ମହିଳା ସେଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୌରୀ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ପରେ ଅଙ୍ଗାରେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଅଙ୍ଗାରକୀ ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ବିଶେଷ କଥା ହୋଇଛି। ଏଭଳି, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ନର୍ମଦା ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଉପବାସ ଓ ପରିକ୍ରମା କରିଲେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଫଳ ଲଭିଥାଏ।