ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ରେ ରାଜା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ନିମ୍ନିଅନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କରେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ, ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉପଭୋଗ କରେ। ପରେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମେଘ ଯେଉଁଠାରେ ଆସିଛି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ଶକ୍ତିରେ 'ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ' ଲାଭ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ସେ ମେଘରବା କୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମେଘ ଗର୍ଜନ କରେ; ସେଠାରେ 'ମେଘାନାଦ' ଦଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ତା'ପରେ, ରାଜା, ସେ 'ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ' କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ବସିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାଜା, ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ପରେ, 'ଅଙ୍ଗାରେଶ୍ୱର' ତୀର୍ଥରେ ସଂଯମ ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଲାଭ କରେ; ପରେ, ରାଜା, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'କପିଳା-ତୀର୍ଥ' କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାଜା, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଗୋ-ଦାନର ଫଳ ପାଏ; ପରେ, 'କାଞ୍ଚୀ-ତୀର୍ଥ' କୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ-ଋଷିମାନେ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାଜା, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଗୋ-ଲୋକ ଲାଭ କରେ; ପରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'କୁଣ୍ଡଳେଶ୍ୱର' କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ଉମା ସହିତ ବସିଛନ୍ତି; ସ୍ନାନ କରି, ରାଜା, ସେ ଦେବମାନେ ପ୍ରତି ଅଜୟ ହୁଏ। ଏଉଁପରେ, 'ପିପ୍ପଳେଶ୍ୱର' କୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସେଠାକୁ ଯାଇ, ରାଜା, ରୁଦ୍ରର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପରେ, 'ବିମଳେଶ୍ୱର' କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ଦେବମାନଙ୍କର ଶିରୋପରି ଭୂମିକୁ ପ୍ରଭୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି, ସେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ପରେ, 'ପୁଷ୍କରିଣୀ' ରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରର ଆଧା ଆସନ ଲାଭ କରେ; ନର୍ମଦା, ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ, ରୁଦ୍ରର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ସେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି। ଏହି ନର୍ମଦା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ସଭାରେ ବିଶେଷ କରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛୁ; ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା ଏହି ନର୍ମଦା ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ। ସେ ରୁଦ୍ରର ଦେହରୁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି, ସେ ସଦା ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ହେ ପବିତ୍ର ଆଦି ଜଳ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପଜିଛନ୍ତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଧର୍ମରେ ବସିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା, ସର୍ବପ୍ରଧାନ ପବିତ୍ର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଦୈନିକ ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ ଜପ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଲାଭ କରେ, ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜୟୀ ହୁଏ; ବୈଶ୍ୟ ଉନ୍ନତି ପାଏ, ଶୂଦ୍ର ଶୁଭ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ମାତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି ଖାଦ୍ୟ ପାଏ; ମହେଶ୍ଵର ସ୍ଥିର ଭାବେ ନର୍ମଦାର ସେବା କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ନଦୀକୁ ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ବୋଲି ଜାଣ। ନାରଦ କହିଲେ: ସେହି ସମୟରୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ଚାହିଁବା ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ନର୍ମଦାର ସେବା କରନ୍ତି, ରାଜା। ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କର କଂଡା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା ଏବଂ ଦେଖାଗଲା, ଶଙ୍କର ତାହାର ମହିମା କଥା କହିଲେ। 'ଶୂଳଭେଦ' ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକ ହଜାର ଗୋ-ଦାନର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ତିନି ରାତି ପୂଜା କରି, ରାଜା, ଜନ୍ମ ରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ପରେ, ଭୀମେଶ୍ୱର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନର୍ମଦେଶ୍ୱର, ଅତି ପବିତ୍ର ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ୱର, ଏବଂ ଅଜ୍ୟମଧୁନାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ମଲ୍ଲିକେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଜନ୍ମର ଫଳ ପୂରଣ ହୁଏ; ପରେ ବରୁଣେଶ୍ୱର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିରାଜେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ; ପରେ, ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। 'କୋଟିତୀର୍ଥ' ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠି ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଅଭିମାନୀ ଦାନବମାନେ ହତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନିଆଯାଇ, ହତ ଦାନବମାନେ ଏକଠା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର, ଶୂଳଧାରୀ, ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଏକ କୋଟି ଦାନବ ହତ ହୋଇଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'କୋଟିଶ୍ୱର' ଡାକାଯାଏ; ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଦର୍ଶନ କରି, ଶରୀର ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଇର୍ଷ୍ୟାରେ, ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ସେହି ସମୟରୁ ସ୍ଵର୍ଗ ପ୍ରବେଶ ଜଗତରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା। ଅନ୍ତେ ଦେବତା ସହିତ ଗୋଲା ଦେଇ ଘୀ ଦାନ କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ସେଠାରେ ଶିର ଉପରେ ଧରିବା ଉଚିତ; ଏହାରେ, ପାଣ୍ଡବ, ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ରୁଦ୍ର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ପୁନଃ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇ, ଶାସନ କରି, ପୁନଃ ଆସି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ତେରେ ଦିନରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ଲାଭ କରେ। ପରେ, ରାଜା, ସେ ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ 'ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱର' ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ସେଠାରେ, ରାଜା, ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ବିଶେଷ କରି କାର୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ। ଧ୍ୟାନରେ ବିଲୀନ ଏବଂ ସଂଯମିତ, ଦେବତାକୁ ଘୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଠି ଏକୋଇଶ ପରିବାର ସହିତ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। ଗୋ, ପାଦୁକା, ଛତା, କମ୍ବଳ ଏବଂ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦିଏ।