ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଆଗରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖି, ମୁଖରେ ବାୟୁକୁ ଅର୍ପଣ କରାଗଲା। ଚାରିଟି ବେଦ ହେଲେ ଏହି ରଥର ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ରଥର ଅଂଶ ହେଇଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ଚକ୍ର ହେଲେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ରଥର ଧୁରାରେ ଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଧନୁର ଶିରାରେ ଏବଂ ବୈଶ୍ରବଣ ବାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯମ ଡାହାଣ ପାଖରେ ଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର କାଳ ବାମ ପାଖରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚକ୍ରର କାଠିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପ୍ରଜାପତିମାନେ ସେଇ ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ସାରଥି ହେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦେବମୟ ରଥ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ରଥରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସ୍ଥିର ଶିଳାପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ଯେତେବେଳେ ତିନିଟି ଆକାଶୀୟ ନଗର ଏକାଠି ହେଲା, ସେତେବେଳେ ରୁଦ୍ର ତିନି ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଧରି, ତାହାରେ ତିନିଟି ନଗରକୁ ଏକାସାଥିରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ବାଣ ତ୍ରିପୁରା ଉପରେ ଛାଡ଼ାଯିବା ସହିତ, ସେଠାର ଦ୍ରୱ୍ୟମାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ହରାଇଗଲା, ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଏବଂ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା। ତ୍ରିପୁରା ନାଶ ପାଇଁ ସେ ସ୍ୱୟଂ କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସ ହେଲା, କାଠର ଦେହ ଦେଖାଦେଲା। ଲୋକମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେବେ ଆଖି ମିଡ଼ୁଥିଲେ, କେବେ ଖୋଲୁଥିଲେ; ସ୍ୱପ୍ନରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଲାଲ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖୁଥିଲେ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅନେକ ବିପରୀତ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ତାହାଁକୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ହରଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ନଶ୍ଟ ହେଲା। ଏକ ବିପୁଳ ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ବାୟୁ, ପ୍ରଳୟ ସମୟର ପରି, ଉଠିଲା। ଏହି ବାୟୁ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଜଳିଗଲା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା। ସମସ୍ତ ଜନପଦ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା, ଚିତ୍କାର ଓ ଅଚେତନତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସମସ୍ତ ବାଗାନ ଦୃତ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତକୁ ଦାହ କଲା, ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ଗଛ, ଉଦ୍ୟାନ, ଘର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳିଉଠିଲା। ଦଶ ଦିଗରେ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳିଲା, ଦଶ ଦିଗରେ ପଥର ପଡ଼ିଲା। ଅଗ୍ନି ହଜାର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଜିଭ୍ବା ନେଇ ଜଳିଉଠିଲା, ସମଗ୍ର ନଗର କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି ଏକା ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିଲା। ଧୂଁଆଁରେ ଘରୁ ଘରକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ ହେଉନଥିଲା; ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଚାରିପଟେ ଜଳିଉଠି, ତ୍ରିପୁରା ସମଗ୍ର ଦାହ ହେଉଥିଲା; ହଜାର ହଜାର ରାଜପ୍ରାସାଦ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଥିଲା। ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ରତ୍ନ ଖଚିତ ପ୍ରାସାଦ ଓ ଶୋଭାମୟ ଘର ଦହିଯାଉଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଜନବାସ ଥଳକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା, ସମସ୍ତ ମନ୍ଦିର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠିଲା। ଅଗ୍ନି ଛୁଇଁ ଦେବା ସହ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଧ୍ୱନିରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଅଂଗାର ତଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ—"ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ପ୍ରଭୁ!" ଏଠାରେ ଶତ ଶତ ଦାନବ ଦହିଗଲେ; ହଂସ ଓ ରାଜହଂସଭରା ପଦ୍ମସର ମଧ୍ୟ ଜଳିଗଲା। ନଗରର ବିଶାଳ ବାଗାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ସରୋବର, ନବପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା, ଶତାଧିକ ଯୋଜନା ଯାଏଁ ଲମ୍ବା, ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ରତ୍ନଖଚିତ ରାଜପ୍ରାସାଦ ତରଙ୍ଗ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଅଗ୍ନିରେ ଦହି, ଜଳହୀନ ମେଘର ଭଳି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା। ଅନେକ ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ଲୋକ ନିଜ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ତ୍ରିପୁରାନାଶକଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେ ଦହିଗଲେ। ଏହି ଜଳୁଥିବା ନଗରରେ, ଦେବାଙ୍ଗନା ସମ ଶୋଭାମୟ ନାରୀମାନେ ଅଗ୍ନିର ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ କନ୍ୟା, ମୁକ୍ତାମାଳା ଧାରଣ କରି, ଧୂଁଆଁରେ ଢାକିଯାଇ, ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିଲା। ସେ ନିଜ ଶିଶୁକୁ ଭାବି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା; ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ନୀଳ ମଣି ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଧୂଁଆଁରେ ଢାକିଯାଇ ଭୂମିକୁ ଗଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ସହେଳୀଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ। ଏହି ଦେବସମ ଶୋଭାର ନାରୀମାନେ ଭ୍ରମିତ ଓ ବିବ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିମନ୍ତା କଲେ—"ଯଦି ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଘର ମଧ୍ୟରେ ପିଞ୍ଜରା ମଧ୍ୟର କୋଇଳି ଭଳି ଅପରାଧହୀନ ନାରୀମାନେ କଣ ଦୋଷ କରିଛନ୍ତି? ହେ ନିଷ୍ଠୁର, ନିର୍ଲଜ୍ଜ, ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମ କ୍ରୋଧ କାହିଁକି ନାରୀମାନେ ଉପରେ? ତୁମେ କୌଣସି କରୁଣା, ଲଜ୍ଜା, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ। ତୁମେ ଅନେକ ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣର ଧାରୀ—କି ତୁମେ ଶୁଣିନାହାଁ, ସମସ୍ତ ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଅନୁଚିତ? ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଦାହ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାରେ କଣ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଅଛି? କୌଣସି କରୁଣା, ଦୟା, ମୃଦୁତା ନାହିଁ। ଦେଶାନ୍ତରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଦହିଯାଉଥିବା ଦେଖି କରୁଣା କରନ୍ତି; ତୁମେ ତ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଷ୍ଠୁର, ଅନ୍ୟ ଦେଶୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ, ଅବିବେକୀ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ଗୁଣ। ଯଦି ଏହି ନାରୀମାନେ କିଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ କାହିଁକି ସେମାନେ ଉପରେ ଏପରି କରୁଛ? ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଷ୍ଠୁର, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଅଗ୍ନି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟର, ତୁମେ ଅଶାନ୍ତ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ଯୁବତୀମାନେ ଉପରେ ଦୟା ନାହିଁ।" ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନେ ଅନେକ କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଶୋକରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।