ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି, ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ନିୟମିତ ଆଚାର ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରି, ଏଠି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭିଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଅର୍ଜନ କରେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି କହିଲେ, ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଜମ୍ବୁପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପିତୃଗଣ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରନ୍ତି। ଜମ୍ବୁପଥରେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରି ଷଡ୍ଯାମ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି ରହିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭି ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏଠାରୁ ପଛେ, ଦୁଲିକାଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ଅପମୃତ୍ୟୁ ନ ହୁଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। କେବଳ ଶାକ ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଯୌବନ ଲଭିଥାଏ। ତା’ପରେ କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିବା ଦରକାର, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର। ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପିତୃ-ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି ପରିକ୍ରମା କରି, ଏବେ ଯୟାତିଙ୍କ ଅବତରଣ ସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭିଥାଏ। ଏଠାରୁ ନିୟମିତ ଆଚାର ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରି ମହାକାଳକୁ ଯିବା ଦରକାର। କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ତା’ପରେ ଉମାପତିଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ଭଦ୍ରବଟ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଈଶାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାରେ ହଜାର ଗୋଧନ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଗଣପତି ପଦ ଲଭିଥାଏ, ଏହା ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଅବସ୍ଥା। ତା’ପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଉପକ୍ରମରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ବସିଷ୍ଠ ଦିଳୀପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନର୍ମଦା ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଏହି ମହାପାପ ନାଶକ ନଦୀ ବିଷୟରେ ଆଉ ଅଧିକ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ନଦୀ କେମିତି ଏତେ ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ହେଲା?” ନାରଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ନର୍ମଦା ନଦୀ ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ। ସେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ଯେଉଁ ମହିମା ଶୁଣିଥିଲି, ତାହା ଏବେ କହୁଛି। ଗଙ୍ଗା କନଖଳରେ ପବିତ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ ବା ଅରଣ୍ୟ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ନର୍ମଦା ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର। ସରସ୍ୱତୀ ଜଳ ତିନି ଦିନରେ, ଯମୁନା ସାତ ଦିନରେ ପବିତ୍ର କରେ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦୃତ ଶୁଭ ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ନର୍ମଦାକୁ କେବଳ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ ମାତ୍ର ପାପ ନାଶ ହୁଏ। କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ ଅମରକାଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ଏହି ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତିନି ଲୋକରେ ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ। ଏଠି ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ତପସ୍ୟା କରି ଅତିଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଲଭିଥିଲେ। ଏଠି ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ନିୟମିତ ଆଚାର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଶତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ। ଜନେଶ୍ୱରରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରି ନିୟମାନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଲଭନ୍ତି। ପର୍ବତର ଚାରିପାଖରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଅଛି; ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରକୋଟି ତା’ଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ ନିଗ୍ରହ ଅନୁସରଣ କରି ନିୟମାନୁସାରେ ପିତୃକୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ସପ୍ତମ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ବଂଶ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ। ସେହି ମହାପୁରୁଷ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ପୁନଃ ପୃଥିବୀରେ ମହାନ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଧନୀ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ପୁନଃ ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ସ୍ମରଣ କରେ। ଶତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା। ଏଠି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଅମରକାଣ୍ଟକ ପର୍ବତର ଚାରିପାଖରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଶୁଚିତା, କ୍ରୋଧ ନିବାରଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହରେ ରହିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ନିବେଶିତ ହୋଇ, ଏହିପରି ଆଚରଣ କରି ଦିଗପାଳମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ମହାପୁରୁଷ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ରହନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦେବଲୋକରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳିଥାଏ। ପୁନଃ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ନାରଦ ଅନ୍ତେ କହିଲେ, “ନର୍ମଦା ତିନି ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର, ଏହି ନଦୀକୁ ମହାମୁନିମାନେ ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ।