ଉଷ୍ଣା ଅଞ୍ଚଳର ପରେ ପ୍ରାବରକା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏହାର ପରେ ଅନ୍ଧକାରକା ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; ଅନ୍ଧକାରକା ଅଞ୍ଚଳର ପରେ ମୁନି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ମୁନି ଅଞ୍ଚଳର ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣ ରହନ୍ତି, ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚର୍ମର। ଏପରି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକୁ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭା ପାଉଛି। ଏଠିରେ ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ନିତ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଠାରେ ସେବା କରନ୍ତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିଷ୍କାମତା, ସତ୍ୟ ଓ ନିଗ୍ରହ ଅନୁସରଣ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁର ମାପ ଅନୁସାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକ ଦୁଇ ଗୁଣା, ତାପରେ ଆଉ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼; ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ନିୟମ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟନ୍ତି; ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଲୋକମାନେର ଶାସନ କରନ୍ତି। ରାଜା ନିତ୍ୟ ସମୟରେ ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେ ଶିବ, ସେ ପିତା, ସେ ପ୍ରପିତାମହ। ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଜନମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ପୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଏହା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ତାପରେ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ମହା ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ। ସେ ଚାରିଦିଗରେ ବୃତ୍ତ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ରାକାର; ଏଠିରେ ଚାରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଟନ୍ତି, ରହନ୍ତି। ଏରାବତ ଦିଗର ହାତୀମାନେ ଏଠିରେ ଲୋକ; ସେପରି ସୁପ୍ରତିକା, ଭଙ୍ଗ ଦନ୍ତ ଓ ଭଙ୍ଗ ମୁଁହ ହାତୀମାନେ ଅଟନ୍ତି। ମୁଁ ଏହାର ମାପ ଏଠାରେ କହିପାରିବିନାହିଁ; ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ, ସଦା, ଚାରିଦିଗ, ଉପରେ, ତଳେ ବିସ୍ତୃତ। ଏଠିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାୟୁ ବହେ; ଏହି ବାୟୁ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ନୁହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଗ୍ରହ କରନ୍ତି। ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ପରି ପଦ୍ମରେ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ଉପସ୍ଥାନ କରନ୍ତି; ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଗୁଣା ବେଗରେ ଛାଡ଼ନ୍ତି। ବାୟୁମାନେ ଦିଗର ହାତୀମାନଙ୍କ ପରି ମୁଁହ ଓ ନାକରୁ ଆସନ୍ତି; ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଯେପରି ମୁଁ ବିବରଣ କରିଛି, ଏହି ବିଶ୍ୱ ଏପରି ଗଠିତ; ଏହି ପୃଥିବୀ ଶୁଭ ଦେଇ, ମନକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି ଓ ତେଜ ଉନ୍ନତି ପାଉଛି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି କଥାକୁ ଉତ୍ସବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ନିଶ୍ଚଳ ନିୟମରେ ଅଟନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରପିତାମହ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ପରେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ପୃଥିବୀର ମାପ ଓ ଆକୃତି, ଏହାର ନଦୀମାନେ, ଆମେ ତୁମଠୁ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଏହା ଆମେ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ କରିଛୁ।" "ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶୁଧି ମିଳେ; ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ତାଙ୍କର ଫଳ, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ନନା କର, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ସୂତ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମୀ ଓ ବଡ଼ କଥା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ମୁଁ ଆପଣାର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଏହା କହିବି।" "ମୁଁ ପ୍ରାଚୀନ କଥା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂବାଦ କହିବି; ଶୁଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।" ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧାମାନେ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦ୍ବିତୀୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହ ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏଠି ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣିକ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁବଂଶୀ, ଭାଇମାନେ ସମ୍ବୃତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ସେପରି ଯଜ୍ଞସେନୀ ତାଙ୍କ ପତିମାନେକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ମେରୁ ପାହାଡ଼କୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ। ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ, ସେମାନେର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସମ୍ବୃତ ଓ ପ୍ରିୟ ଶବ୍ଦରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା କଲେ। ତାପରେ ନାରଦ, ମହାତ୍ମା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁସାରୀ, କ'ଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି।" ତାପରେ ରାଜା, ଧର୍ମପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହ ନମନ କରି, ହାତ ଜୋଡି, ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ, ତୁମେ ଖୁସି ହେଲେ, ମୁଁ ଭାବେ ଏହା ସମସ୍ତ ସଫଳ ହୋଇଛି।" "ମୁଁ ଏକାନ୍ତ ଅନୁଗ୍ରହର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲି, ମୋ ଭାଇମାନେ ସହ, ଅପରାଧହୀନ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ମୋ ହୃଦୟର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର।" "ଯେଉଁ ଲୋକ ତୀର୍ଥ ଭ୍ରମଣରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ସେମାନେର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କ'ଣ? ଏହା କହ।" ନାରଦ କହିଲେ, "ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଦିଲୀପଙ୍କୁ ବଶିଷ୍ଠ ଶୁଣାଇଥିଲେ।" ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଭାଗୀରଥୀ ତୀରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦିଲୀପ ଧର୍ମନିୟମ ଅନୁସରି, ଋଷି ପରି ରହୁଥିଲେ। ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ଦେବ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମ୍ମାନିତ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମ୍ବୃତ, ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଟନ୍ତି। ସେ ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାମାନେକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଋଷିମାନେକୁ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଶିଷ୍ଠ ଋଷି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପରି। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଦେଖି, ଦିଲୀପ ଅତିଶୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।