ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଗାଥାରେ, ମୁନିବରଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଛି—ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା, ସେଠିକୁ ଶ୍ୟାମା ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାଠାରୁ ଆଗକୁ, ମହାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗା ପର୍ବତ ଅଛି। ତାପରେ ଅଛି କେଶରୀ ଓ କେଶରା ପର୍ବତ, ଯାଁଠାରୁ ବାୟୁର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଇଗୁଣା ହେଉଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ମାପାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ପ୍ରବିଣ ମୁନିମାନେ ଚାରିଟି ମହାନ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଦିଗ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି—ମହାମେରୁ, ମହାକାଶ, ଜଳଧା, ଓ କୁମୁଦୋତ୍ତର। ଜଳଧାରାକୁ ସୁକୁମାରା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ରେବତା ଦିଗକୁ କୌମାରା କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଶ୍ୟାମା ପର୍ବତ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ। କେଶରା ପରେ ମୌଦକୀ ପର୍ବତ ଅଛି, ତାପରେ ପୁନି ମହାପର୍ବତ ପୁମାନ୍ ଅଛି; ଏମିତି, ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ତାଙ୍କର ଲମ୍ବା-ଛୋଟ ଏହିପରି ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ସହିତ ଗଣନା ହୁଏ, ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶାକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠି ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଦିଗ ଓ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଦେବମାନେ ଏଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧାର୍ମିକ, ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏଠି କୌଣସି ଚୋର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ; ସେଠି ଲୋକମାନେ ବର୍ଷାକାଳର ନଦୀ ପରି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଉନ୍ନତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠି ପବିତ୍ର ଜଳ ଭରା ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଅନେକ ଧାରାରେ ବହୁଛି; ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ଶୀତ ଓ ଶୀତୋଦକ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏଠି ମହାନ ମଣିଜଳା ନଦୀ ଏବଂ ଇକ୍ଷୁବର୍ଧନିକା ନଦୀକୁ ମୁନିବରମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଏଠାରୁ ଶତ-ଶତ ପବିତ୍ର ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀର ନାମ ମନେ ରଖିହେବା କିମ୍ବା ଗଣନା କରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ। ତାପରେ ଚାରିଟି ପୂଣ୍ୟ ଦିଗ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛି, ଏବଂ ସେଠି ମୃଗ, ମଶକ, ମାନସ, ଓ ମଲ୍ଲକ ନାମକ ଜନମାନସ୍ତି ଅଛନ୍ତି। ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ମଶକମାନେ ଧାର୍ମିକ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ମାନସମାନେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବୈଶ୍ୟ ଧର୍ମରେ ନିବେଶିତ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ଆସକ୍ତ। ମଲ୍ଲକମାନେ ସଦା ଶୂଦ୍ର, ଧାର୍ମିକ ଚରିତ୍ରର; ସେଠି କୌଣସି ରାଜା, ଦଣ୍ଡ ବା ଦଣ୍ଡଦାତା ନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଜାଣି, ନିଜେ ନିଜେ ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରିବ। ଏହି ଶାକଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏଉଁପରି, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପମାନେ ବିଷୟରେ ଏକ କଥା ଶୁଣାଯାଏ; ତେଣୁ, ମୁଁ ଏଠିକୁ ଏଉଁ ପ୍ରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। ସେଠି ଘୀର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଦଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସୁରୋଦା ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ଆଗଳକୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼, ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି। ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ମହାନ ମନଃଶିଳା ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଲାଲ ମନଃଶିଳାରେ ଗଠିତ; ପଶ୍ଚିମକୁ ଅଛି ଅନ୍ଧକାର ପର୍ବତ, ଯାହା ନାରାୟଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ। ସେଠି ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନମାନେ କେଶବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଛି; ତାଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ସେଠି ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଓ ସୁଖୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ କୁଶ ତଣାକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଶାଲ୍ମଳୀ ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲ୍ମଳୀ ବୃକ୍ଷ ପୂଜିତ। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ମହାନ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତ, ଏକ ରତ୍ନଖନି, ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଗୋମନ୍ତ ପର୍ବତ ବିଶାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଖନିଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେଠି ଚିରକାଳ ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ ବସନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ହରି ସଦା ମୁକ୍ତିକାମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ ପର୍ବତ ଅଛି। ପ୍ରଥମ ପର୍ବତ ସୁନାମା, ଅତି ଦୁର୍ଜୟ; ଦ୍ୱିତୀୟ ହେମପର୍ବତ, ଉଜ୍ଵଳ ତେଜସ୍ୱୀ; ତୃତୀୟ କୁମୁଦ ପର୍ବତ। ଚତୁର୍ଥ ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମ କୁଶେଶୟ, ଷଷ୍ଠ ହରିଗିରି—ଏହିଛି ଛଅଟି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଅଞ୍ଚଳ ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା; ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳ ଔଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ରେଣୁମଣ୍ଡଳ; ତୃତୀୟ ସୁରଥ, ଚତୁର୍ଥ ଲମ୍ବନ; ପଞ୍ଚମ ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ପ୍ରଭାକର; ସପ୍ତମ କାପିଳା। ଏହି ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକ ବସନ୍ତି; ସେଠି କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେନାହିଁ। ସେଠି କୌଣସି ଚୋର ବା ବିଦେଶୀ ନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧଳାର, ମୃଦୁ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର। ଏହି ବୃହତ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ଏବେ କୁହିବି; ଶୁଣ, ମୁନିବରମାନେ, ଯେପରି ଶୁଣିଯାଇଛି, ସେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତ ଅଛି; ଏହାପରେ ଭଲ ପର୍ବତ ଭାବେ ବାମନକ ଅଛି, ତାପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ପର୍ବତ। ଏହାପରେ ମହାନ ମୈନାକ ପର୍ବତ ଅଛି, ତାପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋବିନ୍ଦ ପର୍ବତ। ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ପର୍ବତ, ଏବଂ ତାପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ପର୍ବତ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଞ୍ଚଳ ଦୁଇଗୁଣା ଚଉଡ଼ା; ଏଉଁଠି ଅଞ୍ଚଳମାନେ—କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅଞ୍ଚଳ କୁଶଳ, ବାମନକର ଅଞ୍ଚଳ ମନୋନୁଗ, ତାପରେ ଉଷ୍ଣ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱୀପ, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଜନମାନସ୍ତିର ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ସ୍ରଦ୍ଧା, ପ୍ରେମ ଓ ଆଦର ସହ ଶୁଣିଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।