ଏହିପରି ଏକ ଶୁଭ ଅବସରରେ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଅଜୟ ଓ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ବୀରା, ମହାନଦୀ କୁଶଚୀରା, ରଥଚିତ୍ରା, ଜ୍ୟୋତିରଥା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରା ଓ କପିଞ୍ଜଳା ଏମିତି ଅଜୟ ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରାଵହା, ଫଳଦ୍ୟା, କୁଚୀରା, ଜଳବାହିନୀ ବୈନଦୀ, ପିଙ୍ଗଳା, ବେଣା, ତୁଙ୍ଗବେଗା ଏମିତି ମହାନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ବିଦିଶା, କୃଷ୍ଣବେଣା, ତାମ୍ରା, କପିଳା, ଧେନୁ, ସକାମା, ବେଦସ୍ୱା, ହବିଃସ୍ରାବା, ମହାପଥା ଓ ଶିପ୍ରା, ପିଚ୍ଛଳା, ଭାରଦ୍ୱାଜୀ ଝରଣା, କୌର୍ଣିକୀ, ଶୋଣା, ବାହୁଦା, ଚନ୍ଦ୍ରମା – ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଏଠିରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଦୁର୍ଗାମନ୍ତଃଶିଳା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ୱତୀ, ପରୋକ୍ଷା, ରୋହୀ, ଜମ୍ବୁନଦୀ, ସୁନାସା, ତମସା, ଦାସୀ, ସାମାନ୍ୟା, ବରଣାମସୀ, ନୀଳା, ଧୃତିକରୀ, ପର୍ଣ୍ଣାଶା – ଏମିତି ଅନେକ ମହାନଦୀ ଅଛନ୍ତି। ମାନବୀ, ବୃଷଭା, ଭାସା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସଦା ପବିତ୍ର କୃଷ୍ଣା, ମନ୍ଦଗା, ମନ୍ଦବାହିନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ମହାଗୌରୀ, ଦୁର୍ଗା, ଚିତ୍ରୋତ୍ପଲା, ଚିତ୍ରରଥା, ଅତୁଳା, ରୋହିଣୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ବୈତରଣୀ, କୋକା, ଶୁକ୍ତିମତୀ, ମନଙ୍ଗା, ବୃଷସାହ୍ୱୟା, ଲୋହିତ୍ୟା, କରତୋୟା, ବୃଷକାତ୍ୱୟା, କୁମାରୀ (ଋଷି ସମାନ), ମାରିଷା, ସରସ୍ୱତୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ମହାନଦୀମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ମାତୃକା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥିବା ତଥା ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ବିକାଶିତ। ଏପରି ଭାବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ କହିଛି। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଜନମାନସ ଓ ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏଠି କୁରୁ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶାଳ୍ୱ, ମାତ୍ରେୟ, ଜାଙ୍ଗଳ, ଶୂରସେନ, ପୁଲିମ୍ଦ, ବୌଧାମାଳ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। ମତ୍ସ୍ୟ, କୁଶଟ୍ଟ, ସୌଗନ୍ଧ୍ୟ, କୁତ୍ସପ, କାଶି, କୋଶଳ, ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ, କରୂଷ, ଭୋଜ, ସିନ୍ଧୁ, ପୁଲିମ୍ଦକ – ଏହିଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଉତ୍ତମ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ମେକଲ, ଉତ୍କଳ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୋଶଳ, ବହୁପୃଷ୍ଠ ୟୁଗନ୍ଧର, ବୋଧ, ମଦ୍ର, କଳିଙ୍ଗ, କାଶୟ, ପରକାଶୟ, ଜଠର, କୁକୁର, ସୁଦଶାର୍ଣ୍ଣ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। କୁନ୍ତି, ଅବନ୍ତି, ପଶ୍ଚିମ କୁନ୍ତି, ଗୋମନ୍ତ, ମଲ୍ଲକ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ବିଦର୍ଭ, ନୃପବାହିକ, ଅଶ୍ମକ, ଉତ୍ତର ଦେଶ, ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ର, କୁଶଟ୍ଟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ର, କେରଳ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। ମାଳବ, ଉପବସ୍ୟ, ଚକ୍ରବାକ୍ର ନିବାସୀ ଶକ, ବିଦେହ, ମଗଧ, ସଦ୍ମ, ମଲଜ, ବିଜୟ, ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, କେଶସ୍ଥ, ମଲ୍ଲ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମହିଷ, ଶଶକ, ବାହ୍ଲିକ, ବଟଧନ, ଅଭୀର, କାଳତୋଜକ, ଅପରାନ୍ତ, ପରାନ୍ତ, ପଙ୍କଳ, ଚର୍ମଚଣ୍ଡିକ – ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରଜା ଅଛନ୍ତି। ବନବାସୀ, ମେରୁଜନ, ଉପବୃତ, ଅନୁପବୃତ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, କେକୟ, କୁଟ୍ଟାପରାନ୍ତ, ମହେୟ, କକ୍ଷ, ସମୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ୱବାସୀ, ନିଷ୍କୁଟ, ଅନେକ ଅନ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପାହାଡ଼ ଭିତର ଓ ବାହାର ଜନ, ଓଙ୍ଗମଲଦ, ମଗଧ, ମାଲବ-ଅର୍ଘଟ, ପ୍ରାବୃଷେୟ, ଭାର୍ଗବ, ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ – ଏମିତି ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଭାର୍ଗ, କିରାତ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ, ନିଷାଦ, ନିଷଧ, ଅନର୍ତ୍ତ, ନୈରିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣଲ, ପୁତିମତ୍ସ୍ୟ, କୁନ୍ତଳ, କୁଶକ, ତରିଗ୍ରହ, ଶୂରସେନ, ଈଜିକ, କଳ୍ପକାରଣ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। ତିଳଭାଗ, ଅମସାର, ମଧୁମତ୍ତ, କକୁନ୍ଦକ, କାଶ୍ମୀର, ସିନ୍ଧୁସୌବୀର, ଗାନ୍ଧାର, ଦର୍ଶକ, ଅଭୀସାର, କୁଦ୍ରୁତ, ସୌରିଳ, ବାହ୍ଲିକ, ଦର୍ଭୀ, ମାଳବ, ଦର୍ଭ, ବାତଜାମର, ଥୋରଗ – ଏହିଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅନେକ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ବଳରାଷ୍ଟ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଦାମନ, ମୁମଲ୍ଲିକ, ବନ୍ଧାକରୀକ, କୁଲିନ୍ଦ, ଗନ୍ଧିକ, ଭାନାୟବୋଦ, ପାର୍ଶ୍ୱରୋମାଣ, କୁଶବିନ୍ଦବ, କାଚ୍ଛ, ଗୋପାଳକାଚ୍ଛ, ଜାଙ୍ଗଳ, କୁରୁବର୍ଣ୍ଣକ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। କିରାତ, ବର୍ବର, ସିଦ୍ଧ, ବିଦେହ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତିକ, ଔଡ୍ର, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ସୈରିନ୍ଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଉତ୍ତମ ବାସୀ – ଏହିଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ତାଳେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକ – ଦ୍ରାବିଡ, କେରଳ, ପୂର୍ବବାସୀ, ମୂଷିକ, ବାଳମୂଷିକ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମାହିଷକ, ବିକଣ୍ଢ, ମୂଷିକ, ଝଲ୍ଲିକ, କୁନ୍ତଳ, ସୌହୃଦ, ଅଳକାନନ, କୌକ୍କୁଟକ, ବୋଲ, କୋକଣ, ମଣିବାଳକ, ସମଙ୍ଗ, କନକ, କୁଙ୍କୁରାଙ୍ଗ, ରମାରିଷ – ଏହିଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଧ୍ୱଜଧାରୀ, ଉତ୍ସବମାନ୍ୟ, ତ୍ରିବିଧ ଦଳ, ମାଲ୍ୟସେନ ବୀର, ବ୍ୟୂଢକ, କୋରକ, ପ୍ରୋଷ୍ଟ, ସମଗ୍ବେଗଧର – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। ବିନ୍ଧ୍ୟବାସୀ, ପୁଲିନ୍ଦ, ବଲ୍ବଳ, ମାଳବ, ମଲର, ଅପରବର୍ତ୍ତକ, କୁଲିନ୍ଦ, କଳଦ, ଚଣ୍ଡକ, କୁରତ, ମୁସଳ, ତନବଳ, ସତୀର୍ଥ, ପୁତିଶୃଞ୍ଜୟ, ଅନିଦୟ, ଶିବତ, ତାପନ, ସୁତାପ, ଋଷିକ, ବିଦର୍ଭ, ସ୍ତଙ୍ଗନ, ପରତଙ୍ଗକ – ଏମିତି ଅନେକ ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଓ ବାହ୍ୟ ଦେଶବାସୀ, ଯବନ, କମ୍ବୋଜ, ଭୟଙ୍କର ବିଦେଶୀ ଜନଜାତି – ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି। ଏମିତି, ଏହି ମହାନଦୀମାନେ ଓ ଜନମାନସମାନେ ଏ ଭୂମିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି, ଫଳଦାୟିନୀ ଏବଂ ଦେବତାମୟ ଏ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ମହାନ କରିଛନ୍ତି।