ଶୃଙ୍ଗବନ ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପୁନର୍ବାସ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ଏହି ସାତି ଅଞ୍ଚଳ ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜସ୍ୱ ଭାଗ ଅଛି। ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବ ନିବାସ କରନ୍ତି—କେହି ଚଳନଶୀଳ, କେହି ସ୍ଥିର। ସେଠି ଦେବତା ଓ ମାନବ ଉଭୟଙ୍କର ଅନେକ ପ୍ରକାର ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ଯେତେ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ଶୋଭା ଅଛି, ତାହା କେବେ ଗଣନା କରାଯିବ ନାହିଁ। ଯାହାକି ତୁମେ ପଚାରିଛ, ଏହି ଦେବତାମୟ ଖରାପାଇଁ ଆକୃତି ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି। ଏହି ଖରାର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁଇଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି—ଡକ୍ଷିଣା ଓ ଉତ୍ତରା ନାମକ। ଏହି ଖରାର କାନରେ ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ କଶ୍ୟପଦ୍ୱୀପ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏଠାରେ କର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱୀପ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମଲୟ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରାକୃତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏବେ ଋଷିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୂତ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ମହାନ ମାଲ୍ୟବନ୍ତ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ଆମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୁହ।" ସୂତ କହିଲେ, "ନୀଳ ପର୍ବତର ଡକ୍ଷିଣରେ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରରେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ନାମକ ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଜନମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ମଧୁ ଭରା ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଧରିଥାନ୍ତି, ଫୁଲ ଗନ୍ଧମୟ, ଫଳ ରସମୟ। ଏଠାରେ ଆଶାକ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହାରୁ ସଦା ଦୁଧ ବହିଥାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତସମ। ଫଳରେ ଜାମା-କପଡ଼ା ଓ ଉଭୂଷଣ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଭୂମି ମଣିମୟ, ସୁନା ଝରଣାରେ ଭରିଥିବା, ଯେଉଁଠି ମୌସମ କେଉଁଠି ହେଉ ଛୁଆଁରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ଏଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ କେବେ ଅଭାବରେ ନାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକରୁ ପତିତ, ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ ଶୋଭାମୟ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରା ସମାନ, ସେମାନେ ଦୁଧ ଗଛର ଦୁଧ ପିଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦମ୍ପତି ଜନ୍ମ ନେଇ ଏକଠି ବଢ଼ିଥାନ୍ତି, ଦୁହେଁ ଆକୃତି ଓ ଗୁଣରେ ସମାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦମ୍ପତି ଚକ୍ରବାକ ପଖାଳ ପରି ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ି, ସେଠି ରୋଗ ନାହିଁ, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି, କେବେ ଅନ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଭାରୁଣ୍ଡ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ମୃତଦେହକୁ ଗୁହାରେ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଭଳି ଉତ୍ତରକୁରୁ ଅଞ୍ଚଳର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ ଦେଲି। ଏବେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପାଖର ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ କହିବି। ଭଦ୍ରାଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଭଦ୍ରଶାଳ ଅରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ମହାନ କଳା ଆମ୍ବ ଗଛ ଅଛି। ଏହି କଳା ଆମ୍ବ ଗଛ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥାଏ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ଏବଂ ଏହି ଗଛ ଏକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ବଢ଼ିଥାଏ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠି ଆସନ୍ତି। ଏଠି ପୁରୁଷମାନେ ଧଳା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନାରୀମାନେ ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ଶୋଭାମୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଚାରି ରଙ୍ଗରେ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଶୀତଳ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏଠି ଜନମ ନେଇଥିବାମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି, କଳା ଆମ୍ବ ରସ ପିଇ ସଦା ଯୁବା ରହନ୍ତି। ନୀଳ ପର୍ବତର ଡକ୍ଷିଣରେ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରରେ ଅଛି ସୁଦର୍ଶନ, ମହାନ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଜମ୍ବୁ ଗଛ। ଏହି ଗଛ ଆଶାକ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥାଏ, ପବିତ୍ର, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏଠିକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ଗଛର ନାମରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ନାମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମାଲ୍ୟବତ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଶିଖରରେ ଏକ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଲୋକମାନେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମାଲ୍ୟବତରେ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଲୋକମାନେ ଚାନ୍ଦି ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ପତିତ, ବ୍ରହ୍ମଣବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରି ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଣୀମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ଶତ ଲୋକ। ସେମାନେ ଅରୁଣଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଯାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି—ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ଶତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ହେ ମହାନ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ନାମ କୁହ, ଏବଂ ଏହି ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବାମାନେ କିଏ ତାହା ସତ୍ୟସତ୍ୟ କୁହ।" ସୂତ କହିଲେ, "ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତର ଡକ୍ଷିଣରେ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରରେ ରମଣକ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶୀୟ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଛଡ଼ା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେଠି ଅତି ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଦଶ ହଜାର ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଆନନ୍ଦ ଭରା ମନରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ନୀଳର ଡକ୍ଷିଣରେ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତରରେ ଅଛି ହିରଣ୍ମୟ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠି ହେଇରଣ୍ବତୀ ନଦୀ ବହିଯାଏ। ଏଠି, ହେ ପଣ୍ଡିତମାନେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ଲୋକମାନେ ବସୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଲୋକମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଅଛନ୍ତି, ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏଠି ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ସେମାନେ ଜୀବନ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ଦଶ ଶତ ଓ ପଞ୍ଚଶତ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏଠି ତିନିଟି ଶୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଗ ଅଛି—ଏକ ମଣିମୟ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନାର, ଏକ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ। ଏଭଳି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଏବଂ ଏଠି ବସୁଥିବା ମହାନ ଜନମାନେ ସନାତନ ଧର୍ମର ଅମୂଲ୍ୟ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।