ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଉପମା ଦ୍ୱାରା—ଯେପରି ବାଣ୍ଡି ହୋଇଯାଇଥିବା ମାଞ୍ଜି ଏକା ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ନିଷ୍କାମ ଭାବେ ଅର୍ପିତ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବେ ମିଳେନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଣେ, ସେମାନଙ୍କର ନାଶ ମୁକ୍ତି, ଏବଂ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛି ବନ୍ଧନ—ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରର। ଏହି ଦର୍ଶନକୁ ଅନୁସରି, ମୁଁ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ଫଳ ଆଶା ଛାଡି କରିବି, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଧରି ତୀର୍ଥରେ ଘୁଞ୍ଚିବି। ଏପରି, ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସହି, ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦମନ କରି, ମୁଁ ଜଗତର ରୋଗକୁ ଉତ୍ତମ ସଙ୍ଗ ର ଔଷଧ ପିଇ ନଷ୍ଟ କରିବି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୋ ପିତାଙ୍କ ପରେ, ମୁଁ ଶିବଶର୍ମାନ୍—ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା—ସେଠାରେ କହିଲି, ଏହି କଥା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ। ବ୍ୟାପାରୀର ପୁଆ କହିଲେ—ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅତି ଅପ୍ରସନ୍ନ, ସେ ମୋର କୀର୍ତି କଥା କହିବେ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ ପରିବାରକୁ ଛାଡି, ସେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦେଖ, ବିଷ୍ଣୁଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତ୍ରୀ, ଦୂରରୁ ପାପ କୁ ଦୂର କରେ—ତୁମେ କାହିଁକି ତାକୁ ଛାଡୁଛ? ମଗଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଛି, ସେ ତାହାର ଦୋଷ ଛାଡି ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଉଛି। ବଡ଼ ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅ, କପିଳଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାର ସ୍ପର୍ଶରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପାଇଲେ। ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଥିବା ଲୋକ ଏହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି—ତୁମେ ତାକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟଠାକୁ ଯିଅନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅବଗଣା କରନାହିଁ, ସେ ତୁମେ ଚାହିଲେ ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଚାହିଦା ଦେଇପାରିବେ। ଅଜ୍ଞ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏହି ଜଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଛି, ବ୍ରହ୍ମା ହୋଇଯାନ୍ତି—ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ତାକୁ ଛାଡୁଛ? ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ମୋ ପିତା ତାଙ୍କ ସତ୍ୟପ୍ରିୟ ମନରେ ଘରରେ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି। ତିନି ବେଳେ ଦିନକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ଘରରେ ଯେଉଁଠି ପୁରାଣ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ସଦା ଯାଉଥିଲେ। ଏକଥା ଦିନ, ଯମୁନା ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ତାହାର ଗୌରବ ଶୁଣିଲେ। ଅବିମୁକ୍ତ, ହରିଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଅୟୋଧ୍ୟା, ଦ୍ୱାରକା, କାଞ୍ଚୀ, ମଥୁରା ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରୁ—ଏହି ତୀର୍ଥର ମେରିଟ୍ ଏକ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ଶୁଣି ମୋ ପିତା ଏହି ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଏକଶ ଗୁଣ ଅଧିକ ଭାବିଲେ। ଘର ଛାଡି, କେହି ଜଣେ ଜାଣିନଥିଲେ, ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ—ସେ ମହାତ୍ମା, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦରେ ସେବକ, ଆମେ ଯେପରି। ଏଠାରେ ଆସି, ମୋର ପିତା, ମୁକ୍ତି ଆଶା କରି, ବେଦ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ତୀର୍ଥରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କରିଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ସେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ନିଷ୍କାମ, ସ୍ଵୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସହଜ ଘରରେ ରହୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର ଲାଗିଲା। ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡି, ଅଚେତନ ହେଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ। ପରେ, ଜୀବନ ଫେରିଲାପରେ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ହାଁ, ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡିଛି, ମୋର ଧର୍ମପୁତ୍ର ଦୂରରେ।’ ‘ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ମୋର ଶରୀର ଜ୍ୱରରେ ଜଳିବାବେଳେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅନୁଚିତ ଯାଏଁ ଗଲି, ଏହା ମହାପାପ।’ ‘ମୁଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିନାହିଁ; ଶାୟଦ ମୋତେ ଉତ୍ତମ ଗତି ମିଳିବେ ନାହିଁ। ମୋ ପୁତ୍ର ଆସିବେ, ତାଙ୍କୁ ମୋର ଧନ ଦେଇବି।’ ‘ଘରରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିବା, ଯାହା ମୁଁ ଦେଖିନଥିଲି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଇବି।’ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ପଥିକ, ବର୍ଷାରେ ଭିଜି, ଠଣ୍ଡା ଓ କମ୍ପିତ ଶରୀରରେ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଶରବଙ୍କୁ ଶୟାନ ଦେଖି, ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଋଷି, ଶିର ନମାଇ, କହିଲେ—‘ଓ ଋଷି, କାହିଁକି ତୁମେ ଶୁଅଛ? ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳ ଆସିଛି।’ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି; ଏହା ଶୋଇବା ଦିନ ନୁହେଁ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶରବ, ଜ୍ୱରରେ ତଳିଥିବା ଶରୀର ନେଇ, କିପରିବି କହିଲେ—‘ପଥିକ, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ କହୁଛି।’ ‘ଶୁଣି, ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଆସିଛ; ମୁଁ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ, ନାମ ଶରବ; ମୋ ଘର କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ।’ ‘ଘରବାଳି, ଶତ୍ରୁ, ପୁଅ ନିଷେଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ମୋ ପୁତ୍ର ତୀର୍ଥର ମହିମା କହିଥିଲେ।’ ‘କିଛି ମାସ ହୋଇଯାଇଛି, ଏଠାରେ ଆସିଛି; ଏବେ ତିନି ଦିନରୁ ଜ୍ୱରରେ ପିଡିତ।’ ‘ମୋ ଜୀବନ ଚାଲିଯାଇଥିଲା, ଆଜି ଫେରିଛି; ସତ୍ୟ, କେତେ ଆଉ ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଛି?’ ‘ଶମନା ଘର ଦେଖି, ଫେରିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ତୁମେ ଆସିଛ।’ ‘ମିତ୍ର, ମୋତେ ଘରକୁ ନେଉ, ବହୁ ଧନ ଦେଇବି; ଘର ପହଁଚିଲେ ଦେଇବି—ଦୟା କର, ଦୟାର ସାଗର।’ ‘ଏଠାରେ ଏକ ଜମି କୁ ଖୋଡି, ମୋର ଧନ ନେଉ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧନ ଲୋଭୀ, କୁ-ମନସ୍କ ଗ୍ରାମବାସୀ, କହିଲେ—‘ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା ମତେ କରିବି।’ ଏହି କଥା କହି, ସେ ସମୟରେ ଏହି ଜମି ଖୋଡି ଧନ ଉଠାଇଲେ। ଧନଟି ଶରବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ପଥିକ କହିଲେ—‘ଏହି ଧନ, ମନୁଷ୍ୟରେଶ, ତୁମ ଜମିରୁ ନେଇଛି।’ ‘ଦ୍ରୁତ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମପାଇଁ ଏକ ପାଳକି ଆଣିପାରିବି। ତୁମେ ଜ୍ୱରରେ ପିଡିତ, ଏହାରେ ରଖି ଘରକୁ ନେଉ।