ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିଗୁଡିକୁ ଅନୁସରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏକ ଶ୍ରୀମୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାରେ ସୁନା ରେତ ଜାମା ହୋଇଛି, ଏବଂ ଏଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଝିଲି, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁସରସ୍ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ଏଠାରେ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ଏକ ସମୟ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାଗୀରଥ ଏଠାରେ ବର୍ଷ ଦରି ରହିଥିଲେ; ଏଠାରେ ରତ୍ନ ଖଣ୍ଡିତ ବେଦୀ ଏବଂ ସୁନା ରେତ ର ମାନ୍ୟ ଅଛି। ଏଠାରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହଜାର ଆଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତା ସଫଳତା ଲାଭ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତା, ନର ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ ଏବଂ ଷ୍ଠାନୁ ପଞ୍ଚମ ଦେବତା ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିପଥାଗା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଥମେ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଇଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେ ନିଜକୁ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ - ବଟୋଦକା, ନଳିନୀ, ପାର୍ବତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଜାମ୍ବୁନଦୀ, ସୀତା ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ସିନ୍ଧୁ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଅବିଧିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀ କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ସାତ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହିମବତ୍ ପର୍ବତରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥିଲେ, ହେମକୁଟରେ ଗୁହ୍ୟକ, ନିଷଧରେ ନାଗ ଏବଂ ସର୍ପମାନେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ତପସ୍ୟା ନିବାସ। ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଦେବ ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କର ପର୍ବତ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ନିଷଧରେ, ନୀଳ ପର୍ବତରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ବସିଥିଲେ। ଶ୍ରିଙ୍ଗବନ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନଙ୍କର ଫିରିବା ସ୍ଥାନ; ଏହି ସାତ ଅଞ୍ଚଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜସ୍ୱ ଅଂଶ ଅଛି। ଏଠାରେ ଚଳନ ଏବଂ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ବସିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମାନବୀୟ ବିଭିନ୍ନ ଧନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଭୂଷଣ ଅଛି, ତାହା ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; ତଥାପି, ଏହି ଦିବ୍ୟ କୁନ୍ଦ ଆକୃତି ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ ଆପଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା ଦେବବୃନ୍ଦଙ୍କୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ନନା କରୁଛି। କୁନ୍ଦର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷିଣା ଏବଂ ଉତ୍ତରା ନାମକ ଦୁଇ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; କୁନ୍ଦର କାନରେ ନାଗଦ୍ୱୀପ ଏବଂ କଶ୍ୟପଦ୍ୱୀପ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି। କର୍ଣ୍ନଦ୍ୱୀପ ଏଠାରେ ଅଛି, ଏବଂ ମଲୟ ପର୍ବତ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ; ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ଏଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: “ହେ ସୂତ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ମହା ମଲୟବନ୍ତ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଅ।” ସୂତ କହିଲେ: ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ମେରୁର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳରେ ଭରିଆ, ଫୁଲ ଗନ୍ଧର ଏବଂ ଫଳ ରସରେ ଭରିଆ। ଏଠାରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଅଛି, ଏବଂ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଦୁଧ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ଦୁଧ ଗଛରୁ ଦୁଧ ବାହା ଯାଏ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ନେକ୍ତର ଭଳି; ଫଳରେ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭୂଷଣ ମିଳେ। ପୃଥିବୀ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ସୁନା ରେତ ରେ ଭରିଆ; ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଏହି ସ୍ପର୍ଶ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେବଲୋକରୁ ପତିତ, ସୁଚିତ୍ର ପରିବାର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ। ଦମ୍ପତିମାନେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରା ଭଳି; ସେମାନେ ଦୁଧ ଗଛର ଦୁଧ ପିଇଥିଲେ, ଯାହା ଅମୃତ ଭଳି। ଏଠାରେ ଦମ୍ପତିମାନେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେହ ଏବଂ ଗୁଣରେ ସମାନ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦମ୍ପତି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଏକାଠି ଅଛନ୍ତି; ଏଠାରେ କୌଣସି ରୋଗ ନାହିଁ, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକାଠି ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭାରୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଅଛି, ଯାହା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେମାନେ ମୃତ ଦେହକୁ ଉଠାଇ ଗୁହାରେ ରଖନ୍ତି। ଏହି ଭାଗରେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପାଖରେ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଭଦ୍ରାଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟ ଅଭିଷେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭଦ୍ରଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ବଡ଼ କଳା ଆମ୍ବ ଗଛ ଅଛି। ଏହି କଳା ଆମ୍ବ ଗଛ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ, ଶୁଭ; ଏହି ଗଛ ଏକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ବଢ଼ିଥିଲେ, ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ଆସନ୍ତି। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଧଳା, ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ନାରୀମାନେ ପଦ୍ମ ଭଳି ରଙ୍ଗର, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦମୟ। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚାରି ରଙ୍ଗରେ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି; ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ଭଳି ଶୀତଳ, ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏଠାରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ଅଛି; କଳା ଆମ୍ବ ରସ ପିଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ଯୁବା ରହନ୍ତି। ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ନିଷଧର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁ ଗଛ ଅଛି। ଏହି ଗଛ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ, ପବିତ୍ର, ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଚାରଣମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏହି ଗଛର ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱୀପ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ମଲୟବତ ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଶିଖରରେ ଏକ ହଜାର ଯୋଜନ ଏବଂ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଅଛି; ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଚାନ୍ଦି ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ପତିତ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରି ଉତ୍କର୍ଷ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଜୀବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସଠି ହଜାର ଏବଂ ସଠି ଶତ ଲୋକ। ସେମାନେ ଅରୁଣ ପୂର୍ବରେ ଯାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ରହନ୍ତି; ସଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ସଠି ଶତ ବର୍ଷ ସେମାନେ ଏହିପରି ରହନ୍ତି।