ଶିବଶର୍ମା ନିଜ କଥା ଅନୁଭବରେ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଯେଉଁ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛନ୍ତି, ସେ କଥା ଯଥାଯଥ ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ କହୁଛି। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ମୁଖରୁ କିଶୋରବୟସରେ, ପ୍ରାୟ ବିଶ୍ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି। ଏକଥି ଏପରି, ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ପିତା ଜଗତରେ ବିରକ୍ତି ଲାଗି, ଘରର ଦାୟିତ୍ୱ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଗୋବିନ୍ଦଭକ୍ତ ଥିଲେ; ଏବଂ ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତି ନିନ୍ଦା କରି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ମହିମା ପୁନଃପୁନଃ କହିଥିଲେ। ମୋ ପିତା କହିଲେ, “ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି, ମୋ ଚୁଲି ଧଳା ହୋଇଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ସେବା କରିବି। ଏହି ସେବା ଦ୍ୱାରା ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ; ଏପରି ପୁରୁଷ ଆତ୍ମାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥାଏ, କିଛି ଚାହେନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଚାହିଦା ନାହିଁ, ସେଠି ସେ ଶୁଖ-ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ, କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରି, ଶରୀର ଛାଡିଲେ ଅଜନ୍ମା ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମାନବ ଧନ ଓ ଭୋଗ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଚେତନାନନ୍ଦ ଲାଭ ନହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆନନ୍ଦ ଲାଭ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ତକୁ ଚାଛି ଘୋଳି ପାଖରେ ଅମୃତ ଭଳି ଅନାବଶ୍ୟକ ଲାଗେ। ହରିଙ୍କ ମାୟା ଶକ୍ତି ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ; ସେ ସ୍ୱାର୍ଥ ନ ଅନୁଭବେ, ମଦିରାପାନ କରିଥିବା ଲୋକ ଭଳି। ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ କ୍ରିୟା ଓ ବିରତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଘଟାନ୍ତି; ପ୍ରଭୁ ଏହି ଶିଶୁର ଖେଳ ଭଳି ଚଳାନ୍ତି। ଯେଉଁ କର୍ମ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ଫଳାଶା ସହିତ କରାଯାଏ, ତାହା ପରମ କ୍ରିୟା ଓ ତାହାର ଅର୍ପଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହୁଏ। ଯେପରି ଜଳିଗଲା ବିଆ ଅଙ୍କୁର ନ ହୁଏ, ଏହିଭଳି ଅନାଶା ଭାବେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କର୍ମ ଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ। ଯେ କର୍ମ ଦୁଃଖ-ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, ତାହାର ନାଶ ମୁକ୍ତି; ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବନ୍ଧନ—ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିର୍ଣ୍ଣୟ। ଏହିପରି, ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କର୍ମ ଫଳ ଆଶା ବିନା କରି, ହୃଦୟରେ ହରିଭକ୍ତି ଧରି, ମୁଁ ପୁନ୍ୟତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରିବି। ଯେ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସହି, ଅନ୍ୟ କର୍ମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୁଁ ସଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଜନିତ ଔଷଧ ପାନ କରି, ସଂସାର ରୋଗ ଦୂର କରିବି।” ଏପରି ମୋ ପିତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୁଁ, ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲି। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ବଣିକପୁତ୍ର କହିଲେ, “ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା କଷ୍ଟକର; ସେ କେବେ ମୋର କୀର୍ତ୍ତି କହିବେନାହିଁ। କୁପରିବାର ଛାଡି, ସେ ବିଦାୟ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି।” ଏହି ନିମିତ୍ତେ ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, “ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦିଆ ନଦୀ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ପବିତ୍ରକାରିଣୀ; ଦୂରରୁ ପାପ ହରିଥାଏ—ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଛାଡୁଛ? ମଗଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପାପୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ମହାନ ସଗରଙ୍କ ସାଠି ହଜାର ପୁଅ, କପିଳଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଏହି ଗଙ୍ଗା ସ୍ପର୍ଶରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀନଦୀ ମୁକ୍ତି ଦାୟିନୀ, ମୁମୁକ୍ଷୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟେଠାକୁ ଯାଅନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେ ତୁମ ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ଚାହିଲେ, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଅବିଜ୍ଞ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ହୁଅନ୍ତି—ତେବେ ତୁମେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଛାଡିପାରିବ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ପିତା ତାପରୁ ଗୃହେ ରହି, ସମସ୍ତ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତିନିବେଳେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରି, ଘରେ ଯେଉଁଠି ପୁରାଣ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏକଦିନ, ସେ ଯମୁନା ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର କୀର୍ତି ଜାଣିଲେ। ଅବିମୁକ୍ତ, ହରିଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଅୟୋଧ୍ୟା, ଦ୍ୱାରକା, କାଞ୍ଚୀ, ମଥୁରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ପୁନ୍ୟତୀର୍ଥର ସାର ଅଛି ବୋଲି ତାଙ୍କ ପୁଅ କହିଥିଲେ। ଏହି ମହିମା ଶୁଣି, ମୋ ପିତା ଏଠିକୁ ଆସି, ମୁକ୍ତି ଲାଗି, ତୀର୍ଥରେ ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ କିଛି ମାସ ରହି, ସେ ନିଜ କର୍ମ କରି, ଅନାଶା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଏକ ସରଳ ଘରେ ରହିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଅଚାନକ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର ଆସି, ସେ ଭୟଙ୍କର ପୀଡାରେ ଅଚେତନ ହେଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସେ ଅଚେତ ରହିଲେ। ପରେ, ଜୀବନ ଫେରିଲାବେଳେ, ଆତ୍ମବିବେକ କରି, ଭାବିଲେ: “ହାୟ, ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି, ମୋ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଥାନ୍ତି, ଏହି ଜ୍ୱରରେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥାନ୍ତେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି ଦୂଷିତ ହୋଇଛି। ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିନାହିଁ; ସମ୍ଭବତଃ ମୋ ପାଇଁ ଭଲ ଗତି ନ ମିଳିବ। ମୋ ପୁଅ ଆସିବେ, ତାଙ୍କୁ ମୋ ସଂଚିତ ଧନ ଦେଇଦେବି। ଘରେ ଲୁଚାଇଥିବା, ଯାହା ଦେଖିନାହିଁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ବର୍ଷାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଆସିଲେ। ଶୀତ ଓ ବର୍ଷାରେ ଦେହ କମ୍ପିଥିବା, ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଶରୀର କମ୍ପି ଦେଖି, ଶରଣ ନେଇ, ସେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଜାଣିଲେ ଏହିଜଣେ ଋଷି, ମାଥା ନମାଇ କହିଲେ, “ଋଷି, ଆପଣ କାହିଁକି ଶୁଅଛନ୍ତି? ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ହେଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି; ଏହା ଶୁଅ ଦିନ ନୁହେଁ।