ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଆକୃତି ଅଛି, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ମହାନ ପାଦ୍ମ ରୂପେ ଜଣାଯାଏ। ଏହି ଆକୃତିର ମୁଣ୍ଡକୁ ବ୍ରାହ୍ମ କୁହାଯାଏ, ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ ଓ ଏହା ହରିଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଅଂଶ। ଏହି ଆକୃତିର ଡାହାଣ ହାତକୁ ବୈଷ୍ଣବ, ବାମ ହାତକୁ ଶୈବ କୁହାଯାଏ; ଏହା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଂଶ। ଉଭୟ ଜଂଘାକୁ ଭାଗବତ, ନାଭିକୁ ନାରଦର ଅଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଡାହାଣ ପାଦ ଓ ଆଗ୍ନେୟ ବାମ ପାଦ ଅଟୁଟ ଅଂଶ; ଡାହାଣ ଘୁଣ୍ଡି ଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଅଂଶ ଓ ବାମ ଘୁଣ୍ଡି ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତର। ଡାହାଣ ଗୁଟି ଲିଙ୍ଗ, ବାମ ଗୁଟି ବରାହ ପୁରାଣର ଅଂଶ। ଚୁଲି ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ, ଚର୍ମ ବାମନ ପୁରାଣ, ପିଠ କୂର୍ମ, ଚର୍ବି ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ ରୂପେ ବିରାଜିତ। ମଜ୍ଜା ଗାରୁଡ଼, ହାଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ; ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ ହରି ସମସ୍ତ ପୁରାଣଙ୍କ ଦେହ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏଠାରେ ହୃଦୟ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଅଟୁଟ ଅଂଶ, ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ହେଉଛି ସ୍ୱୟଂ ହରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା। ଯେ କେହି ଏହାର ଗୋଟିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏଠି ମୂଳ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଛି ଓ ଏହା ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡ ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଯେପରି ସାପ ତାହାର ପୁରୁଣା ଚର୍ମ ଛାଡ଼ିଦିଏ। ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରୁ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଦିସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣିଲେ ତାହାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଆଦିସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣି ମଣିଷ ତାହାର ଫଳ ପାଏ; ଯଦି ସେ ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ କରେ—ଯେପରି ସ୍ନାନ କରି ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସେପରି ଏହା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହା ତାହାର ଓଜନର ସମାନ ସୁନା ଦାନ କରିବା, କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିବା ସମାନ। ଯେଉଁ ଦାନ, ଦୀନକୁ ଦେଇଥିବା ଋଣ ଶୋଧ, ହରିଙ୍କ ହଜାର ନାମ ପୁନିପୁନି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା—ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମାନ। ସମସ୍ତ ଦାନ, ପାଠ, ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ହେଉଛି; ଅନେକ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦେଇ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଭୟରେ ଥିବାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥିଲେ, ଓ ଗୁଣୀ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ। ମେଷ ଓ କର୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଶୀତଳ ଜଳ ଦେଇଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ, ମହାସଭାରେ ପୁରାତନ ଖଣ୍ଡ ପଢ଼ାଇ ଶୁଣାଇଥିଲେ। ଏପରି କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରି ନାନା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ସୁଖରେ ଜାଗନ୍ତି। ଗହଣାର ଝଙ୍କାର ଓ ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ପରେ ସେ ସୂର୍ୟଲୋକକୁ, ତାହାଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ, ସାତ ଋଷିଙ୍କ ଗୃହରେ ଭୋଗ କରି, ପୁନି ଧ୍ରୁବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତାହାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦେହ ଲାଭ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ପାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରିବା, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରିବା, ଉତ୍ତମ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଓ ନିଜର ପ୍ରମାଣିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମହାଶାସ୍ତ୍ର ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହାର ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚତମ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର, ସେଉଁଠି ସୁଧା ଭୋଗର ଲୋକ ଲାଭ କରିବ। ହେ ଲୋକମାନେ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନାମ ଶୁଣ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଯଦି ଦୁଃଖସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ନିଜ ଆକାଂକ୍ଷା ଫଳ ଲାଭ କରିବ। ଏପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡର ବାଉଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପୁନି ଏଖଣି ଆମେ ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି, ମହାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଏକଥିରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ସମାନ, ହିମାଲୟରେ ବାସ କରୁଥିବା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତିନି କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ, କେହି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ନିଷ୍ଠାରତ, କେହି ବିନ୍ଧ୍ୟାରେ, କେହି ଅର୍ବୁଦା ଓ ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ, କେହି ଶ୍ରୀଶୈଳ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, କେହି ଧର୍ମାରଣ୍ୟ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ, ଜମ୍ବୁପଥ ଓ ସତ୍ୟ ଲୋକରେ ନିବାସ କରୁଥିବା, ଏପରି ଅନେକ ପବିତ୍ର ଋଷି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଶୌନକଙ୍କ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏଠି ଶୌନକଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଇ, ସମସ୍ତେ ଉଚିତ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୋଭାମୟ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସି, ତପସ୍ୟାରତ ଏହି ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ, ପବିତ୍ର କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମାପ୍ତିରେ, ଅତି ପ୍ରଭାଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଥିଲେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ପୁରାଣରେ ନିପୁଣ, ରୋମହର୍ଷଣ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାନ ଋଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ବସାଇଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଋଷିମାନେ, ଶୌନକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ପୁରାଣଜ୍ଞ, ହେ ରୋମହର୍ଷଣ, ଆପଣ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ।" "ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଆପଣଙ୍କ ଠାରୁ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ପୁରାତନ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣିଛୁ; ଏବେ ଆମେ ହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା କରୁଛୁ।" "ମଣିଷଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହି, ଯାହାରୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ତେଣୁ ଆପଣ ହରିଙ୍କ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାଣ ପୁନି କହନ୍ତୁ।" "ହେ ସୂତ, ହରିଙ୍କ କଥା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କଥା ଶ୍ମଶାନ ସମାନ; ହରି ନିଜେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରୂପେ ବିରାଜିତ—ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।