ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଗଭୀର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା—ପୁରାଣ ରଚିତ ହୋଇଛି ଏହି ପ୍ରୟୋଜନରେ, ଏହି ପୁରାଣ ଉତ୍ତମତମ ମାନାଯାଏ, କାରଣ ଏଥିରେ ଧର୍ମ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଧର୍ମ କେଶବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଛି। ଏହି ପୁରାଣ ରଚିତ ଓ ଶୁଣାଯାଇଥିବାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି, ହରି ନିଜେ ଏହି ପୁରାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ହରି ଓ ପୁରାଣ ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। କେଶବ ଜଳର ଆକାରରେ ଭୂମିରୁ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି; ଯଦି କୌଣସି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଦେଇଥିବାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ତିନି ଜଗତର ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରାଣ, ଗଙ୍ଗା, ଗାଁ ଓ ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛରେ ଲୋକମାନେ ନିଷ୍କାମ ଭାବେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା କରି ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସବୁକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଚିହ୍ନିବା; ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ସଦା ଏହି ସବୁକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ ମାନାଯାଏ; କଳିଯୁଗର ସମୁଦ୍ର ପାପର ଘଣ୍ଟି ଭରିଛି। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥର ଭୂମିକୁ ଏକ ଭୟାନକ ଚକ୍ରବାତ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଅଜଗର ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ସମୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ବୋଧ। କେବଳ ହରିଭକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବାମାନେ ଏହି କଠିନ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ମୃଷା କଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି ଜୀବ ଏ କଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ? ହରିଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣିଲେ ଏହି ଆସକ୍ତି ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଏବଂ ଅନେକ ବିଷୟ ମିଶ୍ରିତ ଜଗତରେ, ଯଦି ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥରେ ଆସକ୍ତ, ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ମନ ମୋକ୍ଷ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ତେଣୁ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଅପ୍ରମାଦରେ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ହୃଷୀକେଶ କାର୍ଯ୍ୟଶୂନ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଶତ ଵାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦଶ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହେଉନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ସେଠି ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଥିରେ ମନରେ ସେବା କରାଯାଏ ଓ ନିତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଏ, ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥରେ ଲୋଭୀ, ଅଧମ ଓ କଠୋର ଲୋକମାନେ, କାହିଁକି ତମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଉଛ? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶିତଳ ପାଦରେ ସେବା କରିବା ବିନା ଆଗେ ଯିବନାହିଁ; ଯଦି ଅସୁବିଧା ବିନା ଦୁଃଖ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦରେ ପୂଜା କର, ଯେଉଁଥିରୁ ପୁନଃଜନ୍ମରୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଏହି ଜନ୍ମ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, କେଉଁଠି ଚାଲିଯିବ? ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସେ ଅନେକ ନରକରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ଦେହ କିମ୍ବା ଏହିପରି ଦେହ ପାଇଁ, ଯଦି ଭାଗ୍ୟରେ ପୁନଃ ମାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଥାଏ, ସେଠି ଗର୍ଭରେ ବସିବା ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟଧିକ ହୁଏ। ପରେ, କର୍ମର ଫଳରେ ଏକ ଜୀବ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଶିଶୁବାସ୍ଥା ଓ ଏହାପରି ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦାନି, ଭୟଙ୍କର ରୋଗ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଏବଂ ଏହାପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅବ୍ୟବଚ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେ, ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଓ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ। ସଂସାରରେ ଏହାପରି ଦୁଃଖ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; କର୍ମର ଫଳରେ ଏକ ଜୀବ ଯମର ଲୋକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଥାଏ। ସେଠି ଦୀର୍ଘ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଏହିପରି ଚକ୍ରରେ ଚାଲିଥାଏ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦରେ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, ଏହି ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ଆସେ, ଜୀବନ ସହଜରେ ମିଳେନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦରେ ପୂଜା କରିନଥିଲେ, ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ; ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧନ ରକ୍ଷା କରି କଣ ଲାଭ? ଯମଦୂତମାନେ ତାକୁ ଏଣ୍ଡି ନେଇଯିବାବେଳେ, କିଏ ଧନ ସାଥି ଯିବ? ତେଣୁ, ମୂଳ୍ୟବାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧନ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଦାନ ଶ୍ୱର୍ଗର ସିଢ଼ି; ଦାନ ପାପ ନାଶ କରେ; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା ମହାପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ଏକ ମର୍ତ୍ୟ ଜୀବରେ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ଏହାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅଳସ୍ୟ ବିନା, ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଓ ଗୀତ ଗାଇବା ଉଚିତ। ଯେ କିଛି ଅଛି, ତାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ କିଛି ମାନବର ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟଠାରେ ଅର୍ପଣ କରିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେନାହିଁ। ଚକ୍ଷୁରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦେଖିବା ଉଚିତ; କାନରେ ଦିନ ଓ ରାତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ନାମ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଜିଭାରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଥିବା ଜଳ ସ୍ୱାଦ ନେବା ଉଚିତ; ନାକରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦରେ ତୁଳସୀପତ୍ରର ଘ୍ରାଣ ନେବା ଉଚିତ। ତ୍ୱଚାରେ ହରିଭକ୍ତଙ୍କୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିବା; ମନରେ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା; ଏହିପରି କରି ଜୀବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ମନ ଓ ଇଚ୍ଛାକୁ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଅଟୁଟ ହୋଇ, ଶେଷରେ ସେ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥାଏ—ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଯେ ନାରାୟଣ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଜ ନିବାସ ଦେଇଥାଏ—କିଏ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିବ? ମନକୁ ସଦା ନିୟମିତ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବା ଦିଅ; ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଦର ଦିଅ, ଏହିପରି କରି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥାଏ।