ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱିଜ ମନ୍ଦିରରେ ଉପବାସରେ ଅଛିବା ସମୟରେ, ଯଦି କେହି ତାଙ୍କୁ ମୁହଁରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ତାହା ପରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଧାରାରେ ସିଞ୍ଚିତ କରାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜ ମୁହଁ ଏକ ବଡ଼ ଫଳଦାୟୀ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହାରେ କୌଣସି କଣ୍ଟା କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ରତା ନାହିଁ; ଏଠି ଯାହା ଉପଜାଇଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ଏକ ଶତ ମିଳିଅନ୍ ଗୁଣା ମିଳିଥାଏ। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃତ ଦେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରେ; ଏବଂ ଯିଏ ବିଭିନ୍ନ ସ୍୵ାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ସେ ଶତ ମିଳିଅନ୍ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହା ଭୋଗ ଯୁକ୍ତ ଲୋକରେ ରହି ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ପୁରାଣ ପାଠ କରିଲେ, ସେ ସଦା ଏହି ମହାପାପ ଦହିବା ଅଗ୍ନିରୂପ ପୁରାଣକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ପୁରାଣକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଏ। ଏହି ପୁରାଣର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଂଶ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ହରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଜାଗର କରିବା ପାଇଁ ଚଳିଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ଭିତରୁ ଉଜାଗର କରିବାରେ ହରି ପୁରାଣର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଅଛି। ପୁରାଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାଏ; ଯଦି ଜଣେ ମନ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାରେ ଲଗାଇଥାଏ, ସେ ସଦା କୃଷ୍ଣ ରୂପ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପୁରାଣ ଶାନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ପୁରାଣର କଥା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା; ଯାହାରେ ହରି ବ୍ୟାସ ରୂପେ ବେଦର ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପାଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରାଣ ରଚିତ ହୋଇଛି; ଏହି ପୁରାଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଧର୍ମ ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି, ଧର୍ମ ନିଜେ କେଶବ। ଏହିପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ହରି ନିଜେ ସେହି ପୁରାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି। ହରି ଓ ପୁରାଣ ଦୁଇଟି ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ହରି ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି କର୍ମର ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। କେଶବ ଜଳରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଯଦି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେଁ, ସେ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଦେବାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଗଙ୍ଗା ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ, ଯିଏ ଜଗତର ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରାଣ, ଗଙ୍ଗା, ଗାଈ, ଓ ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛରେ ଲୋକେ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ନିଷ୍କାମ ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ଜ୍ଞାନୀ ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ସଦା ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ; କଳି ଯୁଗର ସମୁଦ୍ର ପାପର ମାଛରେ ଭରିଆ। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗର ଭୂମିକାରେ ବଡ଼ ଗଭୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣା, ଅତି ଅବୁଜ, ବଡ଼ ଫେନା, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସର୍ପରେ ଭରିଆ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀତିକର। ହରିଭକ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିତ ଲୋକେ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ଲୋକେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଲାଭ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ମିଥ୍ୟା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଜୀବ କଣ ସଉଖ୍ୟ ପାଇବ? ହରିଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ନିଜେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଦୁନିଆରେ, ବିଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଷୟ ମିଶିଥିଲେ, ଯଦି ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ସେହି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା ମନ ମୋକ୍ଷ ଦିଗେ ଝୁକିଥିଲେ, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍, ଦ୍ୱିଜ; ଅଲସ୍ୟରେ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ହୃଷୀକେଶ କୌଣସି କର୍ମ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ କଥା କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସକ୍ତି ରଖି। ହରି ଶତ ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦଶ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ, ଯାହା ମନରେ ସେବିତ ଏବଂ ନିତି ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପୁନଃ ଅଭ୍ୟାସିତ; ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, ଏହି ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଏସେନ୍ସ। ଏହିପାଇଁ, ଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲୋଭୀ, ନିମ୍ନ ଓ କଠୋର ଲୋକମାନେ, ତୁମେ କାହିଁକି ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରୌରବ ନରକରେ ଝାପିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମୃଦୁ ପାଦକୁ ସେବନ କରିବା ବିନା, ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଦୁଃଖ ଅସ୍ଥିର ଭାବରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ପୁନଃଜନ୍ମରୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, କେଉଁଠି ଯାଉଛି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯଦି ସେ ବିଭିନ୍ନ ନରକରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଗଛ ଓ ଏହିପରି ଶରୀର ଲାଭ କରି, ଯଦି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପୁନଃ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଥାଏ, ସେଠି ଗର୍ଭରେ ରହିବା ଦୁଃଖ ଅତି ଭୟଙ୍କର। ପୁନଃ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଏକ ଜୀବ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଶିଶୁ ଦଶା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଭୋଗାନ୍ତି। ପୁନଃ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ରୋଗ, ଅଞ୍ଜଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗାନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଦୁଃଖ, ମନ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ରୋଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ। ଏହି ଭବସାଗରରେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଅଧିକ ନାହିଁ; ପୁନଃ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ଯମର ଲୋକରେ ଜୀବ ତ୍ୟାଗ କରିଅନ୍ତି। ସେଠି ଦୁଃଖ ଭୋଗି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଜୀବ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ ପୁନଃ ପୁନଃ ହୁଏ। ଯିଏ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜିନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଏହି ଅବସ୍ଥା; ମୃତ୍ୟୁ ଚେଷ୍ଟାରେ ଆସେ, ଜୀବନ ସହଜରେ ନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜିନାହିଁ, ସେଠି ଧନ ଉପଜେ ନାହିଁ; ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର କଣ ଉପାୟ? ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଲେ, କଣ ଧନ ସହିତ ଯିବ? ଏହିପାଇଁ, ଦ୍ୱିଜ, ଶୁଭ କର୍ମ ଓ ଧନ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।