ଏହି ପବିତ୍ର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି ଏକ ଦୀକ୍ଷିତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କର ଉଚିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଶୃଙ୍ଗାର ଜୀବନ ଉପରେ ଆଦର ଭରା ଉପଦେଶ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସଦା ସତ୍ୟରେ ଶୁଧ୍ଧ କଥା କହିବା ଉଚିତ, ନିୟମ ଓ ଶାସନରେ ଶୁଧ୍ଧ ଚିତ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷାକାଳ ଆସିଲେ ସେ ଏକେଠି ଥିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଥାନକୁ ଯିବା ଦରକାର। ସେ ସଦା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ରହିବା, ଜଳପାତ୍ର ଧରିବା, ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବା ଉପରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ। ମୋକ୍ଷ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା, ବ୍ରହ୍ମ-ସୂତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମୃଦୁ ଓ ନିର୍ମାନ ହୋଇ, ନିନ୍ଦା ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ଦୂର ରହିବା ଦରକାର। ସ୍ୱ-ଜ୍ଞାନର ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ନାମକ ନିତ୍ୟ ଦେବତାର ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଧ୍ଧି କରି, ମନ୍ଦିର ଓ ଏହା ପରି ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ରଖି, ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, କୁଶା ଧରି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଧୁଆଯାଇଥିବା ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେହର ଲୋମ ଆଛାଦିତ କରି, ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଓ ଦେବତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର। ସେ ସଦା ଧାର୍ମିକ ଓ ଅଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ଭିତରୁ ବେଦାନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୂପେ ଯେଉଁ ଉପାଧିରେ ରହନ୍ତି, ସେ ସଦା ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ପରମ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଅହିଂସା, ସତ୍ୟ, ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା—ଏହି ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଦୟା ଓ ସନ୍ତୋଷ ଏହି ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ; ସେ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ସ୍ନାନ କରି ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଯଜ୍ଞ କୁ କେବେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ସଦା ଅଗ୍ନି ନିମିତ୍ତେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଦରକାର। ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ କୁ ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ କରିବା, ସବିତୃ ମନ୍ତ୍ର ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଠ କରିବା ଓ ଏକାନ୍ତରେ ପରମ ଭଗବାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଏକ ଘରର ଭିକ୍ଷା ଖାଇବା ଦୂର କରିବା, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଜନ୍ମାସ୍ପଦ ଦୂରେ ରଖିବା; ଏକ ବା ଦୁଇ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚୂଡା ଓ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଜଳପାତ୍ର ଧରି, ତିନି ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ରଖି, ସେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ବିଭାଗର ଶେଷରେ ଲେଖାଯାଇଛି—ଏହି ‘ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ବ୍ୟାଖ୍ୟା’ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହିପରି ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷି କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଜୀବିକା ନିୟମ ଦିଆଯାଇଛି, ମୂଳ ଫଳ ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ। ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁବା ଉଚିତ, ଅଧିକ ଚାହିଁବା ନୁହେଁ; ଯଦି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭିକ୍ଷାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ସାତଟି ଘରରୁ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁବା ଉଚିତ, ଯଦି ମିଳି ନଥାଏ, ତେଣୁ ପୁନଃ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଗୋମୁହଁ ଦୁହିବା ଯେତେବେଳେ ଲାଗିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ଅପେକ୍ଷା କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହିବା ଉଚିତ। ‘ଭିକ୍ଷା’ ବୋଲି ଏକଥି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚୁପ୍ ରହି, ଖାଦ୍ୟ ନେଇ, ମୂଖ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ରହିବା; ହାତ ଓ ପା ଧୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ। ସେ ଖାଦ୍ୟକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖାଇ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରେ ଖାଇବା, ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣକୁ ଅର୍ପଣ କରି ଅଟ୍ଟ ମୁଖ ଖାଇବା ଦରକାର। ପରେ ଜଳ ପିଇ, ପରମ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ଲାଉ, ମାଟି, ବା ବାଁସର ବାତ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ମନୁ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି—ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାର ବାତ୍ରା ଅଛି: ଲାଉ, ମାଟି, ବାଁସ, ଓ କାଠ। ସନ୍ଧ୍ୟା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବିଶ୍ୱ ନାମକ ପରମ ଭଗବାନକୁ ବସାଇ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଅନ୍ଧକାର ପାରେ ଥିବା ଆତ୍ମାକୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ଥିତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଆଲୋକର ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପଦାର୍ଥ ଓ ପୁରୁଷ, ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ ଭାବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଏହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଭଗବାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ଓଁ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଆତ୍ମାକୁ ପରମ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ କରି, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଭଗବାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଅନାଦି ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କାରଣ, ଏକମାତ୍ର ଆନନ୍ଦର ଆଶ୍ରୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। କିମ୍ବା, ପରମ ଆକାଶ, ସମସ୍ତ ଜୀବର କାରଣ, ହୃଦୟ ଗୁହାରେ, ପ୍ରକୃତିରେ, ଏହି ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା ଆଶ୍ରୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଜୀବନ ଅଛି, ଏଠି ଜଗତ ଲୟ ହୁଏ, ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦକୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଏକା ଅଛି, ଜ୍ଞାନର ଲକ୍ଷଣ, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟ, ଭଗବାନ; ଏହିପରି ଚିନ୍ତନ କରି, ସେ ମୂଖ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜ୍ଞାନ, ଅତି ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତର ଅତି ଗୁପ୍ତ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ କହାଯାଇଛି; ଯେଉଁ ଏହାରେ ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେ ଭଗବତ୍ତ୍ୱ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ସଦା ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଆତ୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ହେବା। ଆତ୍ମାକୁ ସମସ୍ତରୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାରୁ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଜାଣିଲେ ଏଠି ଆବା ଜନ୍ମ ନାହିଁ—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ, ଦେବତା, ସମସ୍ତରୁ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଚିରନ୍ତନ, ଶୁଭ, ଅବିକାର ଉପସ୍ଥିତି, ଯାହାକୁ ଲୋକ ଯାଆନ୍ତି—ଯେଉଁ ଏହାକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର।