ଏହି ଉତ୍ତମ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶରେ କୁହାଯାଇଛି—ଯଦି କେହି ଦ୍ୱିଜାତି, ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଏକ ଅଂଶ ବନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ବିତାଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ କାମବାସନାରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେହି ଶିଶୁକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଶିଶୁର ଓ ତାଙ୍କର ସଂତାନମାନଙ୍କର ବେଦାଧ୍ୟୟନର ଅଧିକାର ନାହିଁ। ବନପ୍ରସ୍ଥୀ ସଦା ପୃଥିବୀରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ୍, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦରକାର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଶ୍ରୟ ହେବା ଓ ଧର୍ମମୟ ଭାଗବଣ୍ଟିରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ନିନ୍ଦା, ମିଥ୍ୟା କଥା ଓ ଅତି ଶୟନର ଅଳସତା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର। ଏକ ଅଗ୍ନି ରଖିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଗୃହ ରଖିବା ନୁହେଁ, ଶୁଧ୍ଧ ଭୂମିରେ ବସିବା ଉଚିତ୍। ସେ ମୃଗମାନେ ସହିତ ଚଳିବା, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିବା ଓ ଶିଳା କିମ୍ବା କଣ୍କଡ଼ିରେ ଶାନ୍ତ ମନେ ଶୁଇବା ଉଚିତ୍। ସେ ଚାହେଁଲେ ତୁରନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ମାସ, ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ବର୍ଷରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରିପାରନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ରାତିରେ କିମ୍ବା ଦିନରେ ଯେତେବେଳେ ମିଳିଥାଏ ସେତେବେଳେ ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦିନର ଚତୁର୍ଥ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ ଭାଗରେ ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି। ସେ ଚାହେଁଲେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଅନୁସରଣ କରି, ଶୁକ୍ଳ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଉପବାସ କରି ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଏକଥର ପକା ଯବର ମାଢ଼ ପିଇପାରନ୍ତି। କିମ୍ବା ସେ ସବୁବେଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ବୈଖାନସ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିପାରନ୍ତି। କେବେ ଭୂମିରେ ଗଡ଼ାଇବା, କେବେ ତଳେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦିନ ଚାଲିବା କିମ୍ବା ବସିବା, ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ନୁହେଁ। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା, ବର୍ଷାରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ବସିବା, ଶୀତକାଳରେ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଓ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ସେ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରିବା, ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇବା କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପିଇବା ଉଚିତ୍। ସେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ସହିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା କେବଳ ସୋମରସ ପାନ କରିପାରନ୍ତି; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦୁଧ ଓ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଗୋମୟ ପିଇପାରନ୍ତି। ସେ ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଥାନ୍ତି। ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ଅଧ୍ୟୟନ, ଉପନିଷଦ୍ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ନିୟମ-ନିୟମାନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ଅପରିଚିତ ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ଗୃହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜ ତ୍ୟାଗୀ ଭାବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିପାରନ୍ତି। ଗୃହସ୍ଥ, ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବନବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଇ, ବନରେ ଅଷ୍ଟମୁଖ ଭୋଜନ କରିପାରନ୍ତି। ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଥାଳି, ହାତ କିମ୍ବା ଛେଦରେ ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ଉପନିଷଦ୍ ପାଠ କରି ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ବିଶେଷ ଶାସ୍ତ୍ର, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ, ଉପବାସ, ଅଗ୍ନିପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରିପାରନ୍ତି, ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ ଭାବେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦରକାର। ଏପରି ଭାବେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ‘ବନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ’ ନାମକ ଅଂଶର ଅଂଚଳ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବେ ଜୀବନର ତୃତୀୟ ଅଂଶ ବନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ବିତାଇ, ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଆଶ୍ରମରେ ବ୍ୟତୀତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦ୍ୱିଜାତି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ, ଶାନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ବିରାଗ ଆସିଲେ ମାତ୍ର ସନ୍ନ୍ୟାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ନହେଲେ ପତନ ହୁଏ। ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ଓ ଆଗ୍ନେୟ ଯଜ୍ଞ କରି, କିମ୍ବା ନିୟମିତ ଶ୍ୱେତ କିମ୍ବା କପିଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍। କିଛି ଜଣେ ଜ୍ଞାନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, କିଛି ବେଦ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, କିଛି କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ—ଏମିତି ତିନି ପ୍ରକାର କୁହାଯାଇଛି। ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ଓ ନିର୍ଭୟ, ସେହିଁଠି ଜ୍ଞାନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ। ଯିଏ ସବୁବେଳେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ଇଛା ଓ ସଂଗ୍ରହ ନାହିଁ, ସେ ବେଦ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ। ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ କରେ, ସେ କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ଞାନୀ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ନିୟମ ନାହିଁ। ସେ ସଂପତି ରହିତ, ନିର୍ଭୟ, ଶାନ୍ତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ପତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ଛିଣ୍ଡା ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ନଗ୍ନ, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ସେ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ମିତାହାରୀ, ଗ୍ରାମରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଇ, ଆତ୍ମାନନ୍ଦରେ ଲଗ୍ନ, ଆସକ୍ତି ଓ ଆଶା ରହିତ ହେବା ଦରକାର। ସେ ସ୍ୱୟଂ ସଙ୍ଗୀ ହୋଇ ଏଇ ସଂସାରେ ଚରଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜୀବନ ଉପରେ ଇଛା ନ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସେ ନିଜ କାଳ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ଦାସ ମାନେ ଯେପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏଠାରେ କୌଣସି ଅଧ୍ୟୟନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଭାବେ ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନରେ ଲଗ୍ନ ଯୋଗୀ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, ଚାହେଁଲେ ଏକ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କେବଳ କଉପୀନ ପିନ୍ଧି ରହିବା ଦରକାର। ସେ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ କିମ୍ବା ଜଟା ରଖି, ତିନି ଦଣ୍ଡ ଧରି, କିଛି ନ ରଖି, ସବୁବେଳେ କପିଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ରହିପାରନ୍ତି। ସେ ଗ୍ରାମର ଧାର, ବୃକ୍ଷମୂଳ କିମ୍ବା ମନ୍ଦିରେ ବସି, ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସେ ସଦା ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଦରକାର, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଘରରୁ ଭୋଜନ ନ ନେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ଭ୍ରମରେ ଏକ ଘରରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ ନାହିଁ।