ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସୃତ ଗଭୀର ଉପଦେଶ ଏପରି— ନଦୀର ଉତ୍ସରେ ଦାନ ଦେଇଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳେ; ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦାନ କରିବାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଏହିଠୁ, ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏହା ଶ୍ରେୟ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଶୁଭ ଓ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତିକୁ ଆଶା କରାଯାଏ, ଏଠି ଦିନେଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ମୂଢ଼ତାବଶତଃ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ରୋକାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅଧର୍ମ ହୁଏ ଓ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଯିଏ ଧନ ଲାଗି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ରାଜା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନ ହରଣ କରିବା ଓ ଦେଶରୁ ବହିଷ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୁକିଲା ହେଉଛନ୍ତି, ସେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ସହ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଅପରାଧ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଶରୁ ବାହାର କରିଦେବା ଉଚିତ୍। ପରେ, ନିଜ ଧନ ଯଥାଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଅପରାଧ ପରେ ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଦେଇ ନରକରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ, ଶାନ୍ତ, ନିୟମିତ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ଖାଇସାରିଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ମୂଢ଼, ଅଚରିତ, କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ ଉପବାସୀକୁ ନୁହେଁ। ନିକଟରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଛାଡ଼ି ଦୂରରେ ଥିବା ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ ଦେଲେ, ସେ ଦୋଷୀ ହୁଏ ଓ ସାତ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଡ଼ି ଯାଏ। ଯଦି ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରହିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, କେବଳ ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖି ନୁହେଁ। ଯାହା ଦେଇଯାଏ ତାହା ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଓ ସମ୍ମାନିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ଦାନ ଓ ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି, ବିପରୀତ ହେଲେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ନାସ୍ତିକ କିମ୍ବା ବେଦବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟମତୀ, ବେଦ ଓ ଧର୍ମ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଲ୍ପଜ୍ଞାନୀ ଯଦି ରୌପ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଜମି, ତିଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଲକଡ଼ି ପୋଡ଼ି ଖାକ ହେବା ପରି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାଠାରୁ ଧନ ନ ମାଗିବା ଉଚିତ୍; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ ଠାରୁ ମାଗିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବେ ବି ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଧନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା ଉଚିତ୍, ବେଶି ଧନ ଲାଗି ଆସକ୍ତ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ହରାଇଯାଆନ୍ତି। ଯଦି ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସନ୍ତୋଷ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦଶା ମିଳେ, ସେହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ରଠାରୁ ଦାନ ନ ନେବା ଓ ଏହା ଆହରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଆବଶ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଦଶାକୁ ଯାଏ। ଯିଏ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଚୋର ପରି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅଶାନ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଗୁରୁ କିମ୍ବା ସେବକଙ୍କୁ ବଞ୍ଚି ଦେବତା ଓ ଅତିଥିକୁ ଖୁସି କରେ, ସେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ନେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ, ନିୟମିତ ମନ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚାଲି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁଅମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦେଇ, ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଜଣେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ଅରଣ୍ୟାଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍; ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସହ ନେଇ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ କିମ୍ବା ନାତି ଦେଖିବା ପରେ, ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶୁଭ ଉତ୍ତରାୟଣରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଓ ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ନିୟମିତ ଶୁଦ୍ଧ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଆହରଣ କରିବେ, ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ସେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ସ୍ନାନ ଓ ଦେବପୂଜା କରିବେ, ଘରରୁ ଆଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟର ଅଠ ମୁଁହ ଭରି ଧ୍ୟାନ ସହ ଭୋଜନ କରିବେ। ସେ ସଦା ଜଟା ଧାରଣ କରିବେ, କେଶ ଓ ନଖ କାଟିବେ ନାହିଁ, ନିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବେ, ଅନ୍ୟଥା କଥାବାର୍ତ୍ତା ରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବେ। ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଯେଉଁ ଫଳ, ମୂଳ, ଶାକ ମିଳେ ତାହା ଦ୍ୱାରା। ସେ ଚିରକାଳ ବାର୍କ ଚେରା ପିନ୍ଧିବେ, ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କୃପାଳୁ ରହିବେ, ଦାନ ନେବା ରେ ଅନୁରୁଚି ରଖିବେ। ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ନିୟମିତ ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଯଜ୍ଞ, ଋତୁ ଓ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟ କରିବେ, ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା। ସେ ଉତ୍ତରାୟଣ-ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଅନୁସାରେ, ଶୁଦ୍ଧ ବସନ୍ତ ଓ ଶରତ୍ ଫଳ ନିଜେ ଆହରଣ କରିବେ। ସେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ନ ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଇ, ଶେଷ ଅଂଶ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିବେ, ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଲୁଣ ବ୍ୟବହାର କରିବେ। ମଦ୍ୟ, ମାଂସ, ପାତାଳ ମୂଳ ଓ ଛାତା ଖାଇବେ ନାହିଁ। ଘାସ, ଛୋଟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ଫଳ ଭୋଜନ କରିବେ, ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ନ ଖାଇବେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ତାହା ପଡ଼ିଥାଏ। ଗ୍ରାମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଖାଇବେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଦୁଃଖ ଥାଏ। ସେ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ସେବା କରିବେ।