ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ୟାସଦେବ ମହାମୁନି ଶିଷ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଧର୍ମର ଗଭୀର ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ—ଦ୍ୱିଜାତି (ଦ୍ୱିଜ) ଲୋକମାନେ ସଦା ନିୟମିତ ଭାବରେ ବିଧିମତ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଅର୍ଥ କିମ୍ବା କାମର କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚଲିବା ଉଚିତ, ଅଧର୍ମ କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ, ଧର୍ମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଭାବ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟର ଧନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବେଦ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏମିତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଯିଏ ନିୟମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପଢ଼ିବା, ପଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରବଣ କରାଇବା କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଏଠିରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଆଉ କହିଲେ—କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କେବେ ହାନି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ କଥା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ, ସେ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଚୋରି କରିବା କେବେ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟର ଘାସ, ପତ୍ର, ମାଟି କିମ୍ବା ପାଣି ନେଇଥାଏ, ସେ ଚୋର ହୋଇ ନରକକୁ ଯାଏ। ରାଜା, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆଉଠାରୁ ମିଳିନଥାଏ, ତେବେ ନିନ୍ଦିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ବାରମ୍ବାର ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏକେ ଲୋକଠାରୁ ପୁଣିଥରେ ମାଗିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଭିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଭିକ୍ଷୁ ଦାତାଙ୍କ ଆୟୁ ହରଣ କରେ। ଦେବତାଙ୍କ ଧନ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ, ବିଶେଷକରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଧନ ନେବା କେବେ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହା ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନକୁ ସତ୍ୟ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତେଣୁ ଦେବତାଙ୍କ ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ମନୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି—ଫୁଲ, ଶାକ, ପାଣି, କାଠ, ମୂଳ, ଫଳ, ଘାସ ଅନୁମତି ବିନା ନେବା ଚୋରି ଅଟୁଟ। ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ନେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ଏକେ ସ୍ଥାନରୁ ଓ ଅନୁମତି ବିନା ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ଘାସ, କାଠ, ଫଳ, ଫୁଲ ନେଇପାରିବେ, ନାହିଁଲେ ପତିତ ହେବେ। ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଭୁଖା ଲୋକମାନେ ଅଲ୍ପ ପରିମାଣର ତିଳ, ମୁଗ ଆଦି ନେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ—ଏହି ହେଉଛି ଧର୍ମର ନିୟମ। କେହି ଅପରାଧ କରି ଏହାକୁ ଧର୍ମ ରୂପେ ଦେଖାଇ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏପରି କରି ମହିଳା ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଠକାଯାଏ। ଏମିତି କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଭ୍ରମଣାତ୍ମକ ବ୍ରତ ଦାନବମାନେକୁ ଯାଏ। ଯିଏ ଚିହ୍ନ ବିନା ଚିହ୍ନିତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଏ, ସେ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନିତମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଚୁରି କରେ ଏବଂ ପଶୁର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଭିକ୍ଷା, କାମ, ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲେ ସଦା ପତିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଦେବତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁପ୍ରତି ଅପରାଧ ଦେବତାପ୍ରତି ଅପରାଧ ଠାରୁ କୋଟିଗୁଣିକ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର। ଲୋକ ନିନ୍ଦା ଓ ନାସ୍ତିକ୍ୟତା କୋଟିଗୁଣିକ ଅଧିକ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ। ଗାଁ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର, ରାଜସେବା ଦ୍ୱାରା—ଯଦି ଦର୍ମ ଅନୁସାରେ ନ ଚଳିବେ, ସେଇ ପରିବାର ନିଜ ଉତ୍ତମତା ହରାଏ। ପରିବାରର ଉତ୍ତମ ପଦବୀ ହାରାଏ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ପଦବୀରୁ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯଦି ଅଧର୍ମ, ମିଥ୍ୟା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗମନ କିମ୍ବା ବିଷୟବସ୍ତୁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଯଦି ପରିବାର ନିଜ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ଅଯୋଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଜନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉଛି, ସେହି ପରିବାର ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ପରିବାରର ଲୋକମାନେ ନିୟମ ଧର୍ମ ନ ମାନନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରିବାର ରହିପାରେନାହିଁ। ଅଧର୍ମିକ କିମ୍ବା ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଗାଁରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶୂଦ୍ର ଶାସିତ ଭୂମି କିମ୍ବା ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହିମାଳୟ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଶୁଭ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟର ଅଞ୍ଚଳ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱିଜାତି ଅନ୍ୟଠାରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣମୃଗ ସ୍ୱଭାବିକ ଭାବେ ଚଳିଯାଏ, ସେଠାରେ ବସିପାରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଦୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବହୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦ୍ୱିଜାତି ବସିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଅଧ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁଲ୍କସ ଗ୍ରାମ ପାଖରେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପତିତ, ଚଣ୍ଡାଳ, ପୁଲ୍କସଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୂର୍ଖ, ଅଭିମାନୀ, ପରସ୍ତ୍ରୀପ୍ରମୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା, ଏକେ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନ୍ତରାଳ କିମ୍ବା ଏକେ ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଉତ୍ସବ, ଭୋଜନ, ପାଠ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ମିଶ୍ରଣରୁ ଏକାଦଶ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କେବଳ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାପ ସଂଚାରିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏହିପରି ମିଶ୍ରଣକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏକ ଶାରୀରେ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏକାଉଁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଦୋଷ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସୀମା ତିଆରି କଲେ ମିଶ୍ରଣ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦ୍ୱାର, ସ୍ତମ୍ଭ, ରାସ୍ତା, ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ, ପାଣି—ଏହି ଛଅ ଉପାୟରେ ଶାରୀ ଭାଗ ହୁଏ। ଅନାବଶ୍ୟକ କଳହ, ବିବାଦ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗାଈ ଚରୁଛି ବୋଲି ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଚୁଗଲି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କୌଣସି ଜଣଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଛୁଅଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।