ରାଜା, ଅପୂର୍ବ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ହସୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ନମ୍ର ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କିପରି ଏହି କୁକୁର ଓ ଖରା, ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?” ତାହା ପ୍ରସ୍ନ ପରେ ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ—“ବତ୍ସ, ଦ୍ୱିଜ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟରେ ଦିନେ ଦିନେ ଗୀତାର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ପଠିଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ରାଜନ, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଠିଥିଲି। ମୋର ପଦପଦ୍ମ ଧୋଇବା ପାଣିରେ ଲୁଟି ଖରା ଓ କୁକୁର ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ, ରାଜନ।" ରାଜା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କାହିଁକି ହସିଲେ? ଏବଂ କାହିଁକି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କିଛି ବିଚାର କରିଥିଲେ?” ଶିଷ୍ୟ କହିଲେ—“ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ନାମକ ଏକ ବଡ ନଗର ଅଛି, ଏହା ଏକ ନଦୀ ତୀରରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେଶବ ନାମର ଚତୁର ଜୁଆଡ଼ି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସାଙ୍ଗିନୀ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ରୋଷରେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ବିରୋଧ ନିମିତ୍ତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଏହି ନାରୀ ହତ୍ୟା ପାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖରା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସାଙ୍ଗିନୀ, ନିଜ ପାପରେ, କୁକୁରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ବିରୋଧ କେବେ ମିଟି ନଯାଏ, ଅନେକ ଜନ୍ମ ଓ ଶରୀର ଦେଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।" ଏହି ସବୁ ଜାଣି, ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୀତା ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ଗୀତାର ମହିମା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ସଂବାଦ ପରେ, ଈଶ୍ବର କହିଲେ—“ହିମାଗିରିର ସୁନ୍ଦର ଦୁହିତା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୀତାର ପନ୍ଦର ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମା କହିବି, ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଶୁଣ।" ଗୌଡ଼ ଦେଶର ଏକ ରାଜା କୃପାଳୁ ଥିଲେ, ଜେପରି ନରସିଂହ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର କଠୋର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ରାଜା ହାତୀମାନେ ଦେଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ନଦୀ, ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତିବ୍ର ତାପକୁ ମଧ୍ୟ ଅସହାୟ କରିପାରିଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ଭୟରେ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପାହାଡ଼ମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦୟାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଞ୍ଜଣ ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଭୂକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ଭୂମି ଭାଗି ଏବଂ ଅସମତଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଦେଶରେ ନାଗର ରାଜା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଟିକା ଲେଖିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେନାନୀ ଥିଲେ, ନାମ ସରଭଭେରୁଣ୍ଡ; ତାଙ୍କ ଭୁଜା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଧନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ଶୂର ବିର ଥିଲେ; ଦୁର୍ଗ ଦଳରେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସରଭଭେରୁଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ନିଜେ ଉପରେ ରଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା କରିବା ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ହଠାତ୍ ହେଜାରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପାପରେ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ସିନ୍ଧୁ ଦେଶରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଭାବେ ପୁନଃଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଘୋଡ଼ାର ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବଡ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଏକ ବ୍ୟପାରୀ ପୁଅ ଖରିଦ କଲେ, ଏବଂ ଏହାକୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ଏହି ବ୍ୟପାରୀ ପୁଅ ରାଜାଙ୍କ ବାବଦରେ ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମିଳିବା ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନେଇ ଗଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“କହ, କିପାଇଁ ଆସିଛ?” ବ୍ୟପାରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ତିନି ଲୋକର ରତ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖି, ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ପାଇଁ ଏହାକୁ ବଡ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଆଣିଛି।” ରାଜା ସମିପରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ଅନୁଶାସନ କଲେ—“ବ୍ୟପାରୀର ଘୋଡ଼ାକୁ ଏଠାରେ ନେଇ ଆଣ।” ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନ ଜଣା ଲୋକ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଶୂରମାନଙ୍କ ମନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରୁଷ୍ଟ କଲା। ଏହି ଘୋଡ଼ା ଅନେକ ବେଳେ ଅଭିନ୍ନ ଭୂମିକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲି, ନିଜ ମୁଖର ଝାଗ ଓ ଫେନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଇଥିଲା। ଏହା ଉଚ୍ଚଈଃଶ୍ରବାସ ଘୋଡ଼ା ସମାନ ଗୁଣ ଓ ଉତ୍ତମତା ଦେଖାଇ, ନମ୍ର ଗଳା ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା। ଶ୍ବେତ ଚୌରୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଉଡ଼ାଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଦୁଧ ସାଗର ତରଙ୍ଗ ସମାନ ଚଳିଥିଲା। ନୀଳ ଛତା ଦୁଇଟି ଦେଇ ଘନ ମେଘର ଛାୟା ସମାନ ଅନ୍ତରାଳ ଦେଖାଉଥିଲା, ହିମାଳୟ ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଘୋଡ଼ା ଭୂମିକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଗଳା ଉଠାଇ ଓ ହଲାଇ ଦେଖାଉଥିଲା; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭାଗି ଦେଇ, ବିଜୟ ଗୌରବ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିନ୍ହାରେ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ନାମ ପ୍ରସ୍ତାର କରୁଥିଲା। ଏହା ଶକ୍ତିର ଭଣ୍ଡାର, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କ ଧନର ଭଣ୍ଡାର; ଏହା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ନିବାସ, ଚିହ୍ନର ସାଗର। ବ୍ୟପାରୀ ଘୋଡ଼ାକୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣି ଦେଖାଇଲେ; ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଘୋଡ଼ାକୁ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କଲେ। ବ୍ୟପାରୀର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଇ, ଅତି ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୋଇ, ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।