ଏକ ସମୟର କଥା, ବୈଦିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଆଗ୍ରହୀ କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୂତ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଏସି ବିନୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସୂତ, କୃତିର ଯୋଗ ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ, ସେ ଯୋଗ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକ।” ତେବେ ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, “ଏହିପରି ଏକ ସମୟରେ, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ବ୍ୟାସ ମୁନି କହିଲେ, “ହେ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନେ ସବୁଠାରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ କର୍ମ ଯୋଗ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳଦାୟକ, ତାହା ମୁଁ ଏଠାରେ କହୁଛି। ଏହି କର୍ମ ବିଧି ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରାରେ ସ୍ଥାପିତ ଓ ପ୍ରମାଣିତ, ଏହି ବିଧିକୁ ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ପୂର୍ବେ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଥିଲେ। ଏହା ସମସ୍ତ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଓ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ଏହି କଥା ଦୃଢ଼ ମନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହୋଇ, ଗର୍ଭାଧାନର ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ, ନିଜ ସୂତ୍ର ନୁସାରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, ଦଣ୍ଡ, ମେଖଳା, ଉପବୀତ ଏବଂ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ଶିଷ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ତିନି ପ୍ରକାର ଉପବୀତ, କପାସ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ରରେ ତିଆରି, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଉପନୟନର ବେଳେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିବା ଓ ଶିଖା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ନାହିଁଲେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଫଳ ଦେଇନାହିଁ। ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଧୋଇଥିବା କପାସ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଧଳା ଓ ଉତ୍ତମ ହେବା ଉଚିତ। ଉପରି ବସ୍ତ୍ର ରୂପେ ଶୁଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣାଜିନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଯଦି ଏହା ନ ମିଳେ, ତେବେ ଗୋମୟ କିମ୍ବା ରୁରୁ ମୃଗଛାଲ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିପାରିବେ। ଡ଼ାହାଣ ହାତ ଉଠାଇ ଉପବୀତ ବାୟଁ କାନ୍ଧ ଉପରେ ରଖିଲେ ଏହାକୁ “ଉପବୀତ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଗଲାରେ ପିନ୍ଧିଲେ “ନିବୀତ”। ବାୟଁ ହାତ ଉଠାଇ ଡ଼ାହାଣ କାନ୍ଧ ଉପରେ ରଖିଲେ “ପ୍ରାଚୀନାବୀତ” ହୁଏ, ଏହି ବିଧି ପିତୃକର୍ମରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଅଗ୍ନିଶାଳା, ଗୋଶାଳା, ହୋମ, ତପସ୍ୟା, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ଭୋଜନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସଦା “ଉପବୀତ” ରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁସେବା, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ସହିତ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ଏହି ନିୟମ ଅବିଚଳିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଞ୍ଜା ଘାସର ତିନି ପଟି ମେଖଳା ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ, ମୁଞ୍ଜା ନ ମିଳିଲେ କୁଶ ଘାସ କିମ୍ବା ଏକ କିମ୍ବା ତିନି ଗଠି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୁଇଟି ଦଣ୍ଡ ଧରିବା ଉଚିତ—ଏକ ବାଁଶ ଓ ଏକ ପଳାଶ ଗଛର, ଏହି ଦଣ୍ଡ ଚୁଲିର ଲମ୍ବରେ କଟିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ ଦୟାଳୁ ଓ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଗଛର ଦଣ୍ଡ ହେବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଧ୍ୟାନସହିତ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ଇଚ୍ଛା, ଲୋଭ, ଭୟ କିମ୍ବା ମୋହରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦିଏ, ସେ ଅଧୋପତିତ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଦରକାର। ଫୁଲ, ପତ୍ର, ଯବ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା, ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଏକ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ, “ମୁଁ ଅମୁକ, ହେ ପୂଜ୍ୟ,” ବୋଲି ନମସ୍କାର କରିବା ଏବଂ ଅଲସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଗି କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିବେ, “ଶୁଭେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ,” ଓ ନାମର ଶେଷ ଅକ୍ଷରକୁ ପୂର୍ବ ଅକ୍ଷର ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଯିଏ ନମସ୍କାରର ଉତ୍ତର ଦେବା ଜାଣିନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେ ଶୂଦ୍ର ସମାନ। ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାବେଳେ ବିପରୀତ ହାତ—ବାଁ ହାତରେ ବାଁ, ଡ଼ାହାଣରେ ଡ଼ାହାଣ—ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ଜଗତ ଜ୍ଞାନ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଆତ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଯେଉଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ମିଳେ, ତାହା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ନମସ୍କାର କରି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଜଳ, ଭିକ୍ଷା, ଫୁଲ, ଶମୀ ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ବୋକାଇ ନ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥତା, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ କୁଶଳ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତା, ବଡ଼ ଭାଇ, ଆପଦରେ ରକ୍ଷକ, ମାମୁଁ, ଶ୍ୱଶୁର, ମାମାଁ ଓ ଦାଦାଁ—ଏମାନେ ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ଣ୍ଣ, ପିସେ, ମା, ମାମୀ, ବଡ଼ପିସି, ବଡ଼ମାସୀ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ୱଶୁରୀ, ଦାଦୀ, ବଡ଼ ଭଉଣୀ, ଓ ଧାୟୀ ଏହି ଦୁଇ ପାରିବାରିକ ପକ୍ଷର ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା, ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେଖିଲେ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଦର ଦେବା ଦରକାର। ତାଙ୍କ ସହ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନିଜ ଲାଗି ବିବାଦ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଜୀବନ ଲାଗି ବି ଶତ୍ରୁତାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା କହିବା ଅନୁଚିତ। ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ସେ ଅଧୋପତିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ଅତି ଆଦରଣୀୟ। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ: ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମା, ଜନ୍ମଦାତା ପିତା ଓ ଶିକ୍ଷାଦାତା ଗୁରୁ—ଏମାନେ ବିଶେଷ ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ। ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯିବେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ବି ଆଦର କରିବା ଦରକାର। ଯିଏ ଧନ ଚାହେ, ସେ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତା-ମାତା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି।