ଉତ୍କୃଷ୍ଟା ଦେବୀ, ଶିବ ପ୍ରଭୁ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଏହା କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ର ଚକ୍ର ଭଙ୍ଗ ହୁଏ। ଏହି ମୁକ୍ତି କେବଳ ମୋର କୃପାରେ ହୁଏ, ହେ ପାର୍ବତୀ, ଅପରିପକ୍୵ ଲୋକେ ମୋର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଏହି ଦ୍ୱାର ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି। ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଳ, ମୂତ୍ର, ଶୁକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୁନିପୁନି ବାସ କରେ; ତଥାପି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଏହି ସମସ୍ତ ବାଧା ସହି ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ଶିବର ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ଯେଉଁଠି ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅବସ୍ଥା ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ କରିଲେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଶାନ୍ତି ଓ ସଫଳତା ପାନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ଲଭ୍ୟ। ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର, ରଙ୍ଗ ହୀନ, ଅପବିତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଯାହାକୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶରୀର ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମରେ ଭରିଥାଏ, ଗମ୍ଭୀର ଅପରାଧ ଚିହ୍ନିତ— ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଚାର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଅବିମୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ, ଅବିମୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା। ଅବିମୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅବିମୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ; ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ଅବିମୁକ୍ତରେ ବାସ କରନ୍ତି— ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରେ। ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଶାରଣ୍ୟ, ଶ୍ରୀଶୈଳ, ମହାବଳ, କେଦାର, ଭଦ୍ରକର୍ଣ, ଗୟା, ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଭଦ୍ରକୋଟି, ନର୍ମଦା, ଅମୃତକେଶ୍ୱରୀ, ଶାଳଗ୍ରାମ, କୁବ୍ଜାମ୍ର, ଓ କୋକମୁଖ, ପ୍ରଭାସ, ବିଜୟେଶାନ, ଗୋକର୍ଣ, ଭଦ୍ରକର୍ଣକ— ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥରେ ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପାଇନାହାନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି କାଶୀରେ ତିନି ଧାରାରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବେଶ କରି ଶତାବ୍ଦୀ ଜନ୍ମର ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଗଙ୍ଗା, ପିତୃ ତର୍ପଣ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ପାଠ ସହଜରେ ମିଳିଥାଏ; କିନ୍ତୁ କାଶୀରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ବାସ କରି ସଦା ପାଠ, ତର୍ପଣ, ଦାନ, ଦେବ ପୂଜା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି— ପାପୀ, ଠକେଇବା, କିମ୍ବା ଧର୍ମିକ ଯେଉଁ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କୁଳକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଣମାନ୍ୟ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ, ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ କାଶୀରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଏକ ଜନ୍ମରେ ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ ଓ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଚାହିଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋର ନାମରେ ଏହା ଅବିମୁକ୍ତ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଏହା ଗୁପ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ, ଏହି ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଚାହନ୍ତି, ଦେବୀ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅବିମୁକ୍ତରେ ଅଛି। ଅବିମୁକ୍ତର ଜନ୍ମ ଦେହରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଯାଏ, କାଶୀ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠି ମହାଦେବ ଦେହ ଶେଷରେ ତାରକ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଏଠି ଅବିମୁକ୍ତ ଅଛି। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ ଅବିମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଶୁଣାଯାଏ; ଏକ ଜନ୍ମ କାଶୀରେ ନିଏଲେ, ଦେବୀ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ମିଳେ। କ୍ଷଣ, ନାଭି, ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡର ଶିର୍ଷରେ ଅବିମୁକ୍ତ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅଛି, ସେପରି କାଶୀରେ ଅପରିବାର୍ତ୍ତିତ ଅଛି। ବାରଣା ଓ ଅସି ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ ନଗର ଅଛି; ଏଠି ଅବିମୁକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିରକାଳ ଅବସ୍ଥିତ। କାଶୀଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ନ ଥିଲା, ନ ହେବ; ଏଠି ନାରାୟଣ ଦେବ ଓ ମହାଦେବ ଦିବି ଚିରକାଳ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଦେବୀ, ମହାପାପୀ ଓ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପାନ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣରେ କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରିବା ଉଚିତ; କାଶୀରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଲଭି ମୁକ୍ତି ପାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ପାପର ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବାଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ; ତେଣୁ ଶରୀର, ମନ, ଓ ଭାଷାରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେବମାନେ ଓ ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ଓ ସୁନୀତିମୟ ଦେବୀ, ଅବିମୁକ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜ୍ଞାନ କେହି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ନାରଦ କହିଲେ: ଦେବ, ଋଷି, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବମହାଦେବ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ବିଷୟ କହିଲେ। ଯେପରି ନାରାୟଣ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଗିରିଶା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିମୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଶିବର ଧାମକୁ ଜାଣନ୍ତି। କଲି ଦୂଷ୍ଟିରେ ମନ ଏକାଗ୍ର ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ସ୍ଥାନ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ସଦା କାଳକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ଓ ଏହି ସହର ଉପରେ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଶୀଘ୍ର ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ବାସ କରି ପାପ କରନ୍ତି, ଶିବ, କାଳ ରୂପ ଦେବ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।