ଏହି କଥାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ସୋଁଘିଏଁ ଶତ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି । ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ହଜାର-ହଜାର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦାନ କିମ୍ବା କୋଟି-କୋଟି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବାର ଉପକାର କ’ଣ? ଯଦି କେହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଜଳ ପାନ କରେ, ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ରହିଛି, ସେଠି ତିନି ଯୋଜନ ପରିମଣ୍ଡଳରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ତାଲି ହୋଇଯାଏ । ସେଠି କୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ କୋଟି ଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ, ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଏକ ମାତ୍ର ବିନ୍ଦୁ ଜଳ ପାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଫଳକୁ ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଏହି ଶିଳା ନିକଟରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଚାରିପାଖରେ ଯେଉଁଠି କେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଆଉ କେବେ ମାଆର ଦୁଧ ପିଏନାହିଁ—ଅର୍ଥାତ୍, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ । ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଏକ କୀଟ ମଧ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ରକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଭାବେ ଦିଏ, ସେ ପୃଥିବୀର ଚକ୍ର, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ସବୁକିଛି ଦାନ କରିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ବିକ୍ରୟ କରେ, ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ କିମ୍ବା ଏହାକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଯାଞ୍ଚ କରେ, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି । ଏହି କାରଣରୁ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଏହି ଶିଳାର କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟରୁ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍ । ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ପାପଭୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ । ବାସୁଦେବ ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ । ଯେଉଁଠି ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ । ଯଦି କେହି ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ବହୁ ପାପ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ହରିଙ୍କ ଶରଣଯାଏ, ସେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ । ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଦେବସ୍ଥାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଶାରଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ଯମଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ନରକରେ ବସନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ବୈଷ୍ଣବ ଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ବଡ଼ ନରକକୁ ଯାଏ । ଏକ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ମାନେ ବି ଯଦି ଅପଚାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ତଥାପି ମଣିଷ ଯମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ—ଏହା ଶତଶୀର୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଯାଏ । ତିନି ଲୋକରେ ଏପରି ପବିତ୍ର କିଛି ଅନ୍ୟ ନାହିଁ । ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଦୁଇ ଦିନ ପାଳନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଏହି ଶୁଭ ଦିନ ପାଳନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ଦେହରେ ରହେ । ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଏକ ଶୋଳାଂଶ ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଏହି ଉପବାସରେ ନାଶ ହୁଏ । ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏହା ସମାନ ମହତ୍ତ୍ୱ କିଛି ନାହିଁ । ଯଦି କେଉଁଠି ଅପଚାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଅଧିକାର ଦେଉଛି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, ଦେହକୁ ସ୍ୱସ୍ଥ କରେ । ଏହା ଭଲ ଜୀବନସାଥୀ, ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ । ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର କିମ୍ବା କୌଣସି ବୈଷ୍ଣବ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ସମାନ ନୁହେଁ, ଯମୁନା କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହି ଦିନ ରାତି ଜାଗି ଦିନେ ଉପବାସ କଲେ ସହଜରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଦଶ ପିତୃ, ଦଶ ମାତୃ ଓ ଦଶ ଭାର୍ୟା ପିତୃମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରି ଗୃହସ୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି, ମାଳା ଓ ପିତାମ୍ବର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଶିଶୁ, ଯୁବା, ବୃଦ୍ଧ ଯେଉଁଠି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରେ, ସେ ଦୁର୍ଗତିକୁ କେବେ ଦେଖେ ନାହିଁ । ଏଠି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ, ସୁନା ଓ ତିଳ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ । ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସୁନା ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସବୁଠି ଦୁଃଖିତ ରହନ୍ତି । ସାର ଅର୍ଥରେ, ଧର୍ମ ଓ ନରକ ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି—ବାଣୀ, ମନ, ଶରୀର ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରତି ଅହିଂସା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ, ଦାନ, ହରିଙ୍କ ସେବା ଓ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରିବା । ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦାନର ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଜୁତା, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ, ଜଳ ଯାହା ଥାଏ ତାହା ଦାନ କରି ଦିନକୁ ସାର୍ଥକ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି ଯାହା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ତାହା ପରଲୋକରେ ସାଙ୍ଗ ଯାଏ ନାହିଁ; ଦାନୀମାନେ କଦାଚିତ୍ ଯମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ । ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଧନୀ, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଏଠି ତେଣୁ ଅଛନ୍ତି; ଅଧର୍ମ କରିଲେ ଦୁଃଖ ମିଳେ । ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏହି କାରଣରୁ ଶିଶୁକାଳରୁ ଧର୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି; ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତାପରେ ବିକୁଣ୍ଡଳ କହିଲେ: ହେ ମୃଦୁଭାଷୀ, ତୁମର ଉପଦେଶ ଶୁଣି ମୋର ମନ ପ୍ରସ୍ନାନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି । ଯେପରି କି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ତୁରନ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ତେଉଁପରି ସାଧୁମାନଙ୍କର କଥା ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କୃତିକୁ ଦୂର କରେ । ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପକାର କରିବା ଓ ମୃଦୁ କଥା କହିବା ଏହି ସାଧୁମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣ । କିଏ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶୀତଳ କରେ? ତାଙ୍କ ଅମୃତ ମଣ୍ଡଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ । ତେଣୁ, ହେ ଦୈବଦୂତ, ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରଶ୍ନ କୁ ଉତ୍ତର ଦିଅ: କିପରି ମୋ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ନରକରୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ?