ହେ ରାଜା, ପ୍ରତି ମାସରେ ସେ ମହିଳା ନିଜେ ଶାକ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଦେଇ ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଶାକ ଦ୍ୱାରା ଆତିଥ୍ୟ ଦେବା ଦ୍ୱାରା, ଭାରତ, ତାଙ୍କୁ “ଶାକମ୍ଭରୀ” ନାମ ମିଳିଗଲା। ଯେଉଁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିଷ୍ଠା ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଶାକମ୍ଭରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାକ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେ ମହାନ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶାକ ଭୋଜନ ଯଦି ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି ନିୟମିତ ଭାବେ କରାଯାଏ, ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରୁ ସେହି ଫଳ ତିନି ଦିନରେ ମିଳିଯାଏ। ତା’ପରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠି କୃଷ୍ଣ ଏକଦା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ତିନି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଅନେକ ବର ଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିବା ତ୍ରିପୁରଘ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ବୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ। ତେଉଁଠାରେ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ନିଜ ଅପେକ୍ଷା ବେଶି ପ୍ରିୟ ହେବା ଓ ତୁମ ମୁହଁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ କୁ ବ୍ୟାପି ଯିବା ରୂପେ ବର ପାଇଥିଲେ। ସେଠି, ବୃଷଧ୍ୱଜ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ଗଣେଶଙ୍କ କୃପା ଲାଭ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଯଦି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଧୂମାବତୀ ତୀର୍ଥରେ ତିନି ରାତି ରହନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିଜ ମନର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେବୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନରଥବର୍ତ୍ତ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରିକ୍ରମା କରି ମହାଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ, ନାରଦ କହିଲେ: ଏହା ପରେ, ରାଜା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ କାଳିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା) କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, କେହି କେବେ ଖରାପ ଭାଗ୍ୟର ଶିକାର ହୁଏନାହିଁ। ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମବର୍ତ୍ତ, ପୃଥୁଦକ, ଅବିମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ଫଳ ଯମୁନାରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ, ବିଶେଷତଃ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଯୌବନ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହିପରି ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମୁନା ଜଳ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ନରକ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଓ ପ୍ରୟାସରେ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହି ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ପାପ, ଅପମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଯମୁନା ଜଳ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କରାଯାଏ, ତେବେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ। ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେନାହିଁ। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଇପକ୍ଷରେ କ୍ଷୟ-ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେପରି ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ଅନେକ ମଣି ନିଜେ ନିଜେ ବାହାରେ, ସେପରି ଯମୁନାରୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧନ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶ୍ରୀମତି ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେପରି କାମଧେନୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଚିନ୍ତାମଣି ଭାବନା ନିବୃତ୍ତି କରେ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। କୃତୟୁଗରେ ତପସ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦାନ, କିନ୍ତୁ କାଳିନ୍ଦୀ ସଦା ଶୁଭଦାୟିନୀ। ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ଧର୍ମର ଧାରା ପରି ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବିଶେଷକରି କର୍ମଭୂମିରେ, ଯେଉଁମାନେ କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ ଘୋଷିତ। ଯେପରି ଆକାଶରେ ରାଜ୍ୟ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନା ସ୍ନାନ ବିନା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏନାହିଁ। ହରିଙ୍କୁ ବ୍ରତ, ଦାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ଯେତେକି ଏହି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏହିପରି କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ସେପରି ଯଜ୍ଞ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯମୁନା ସ୍ନାନ ସମାନ ହୁଏନାହିଁ। ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ, ଏହି କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଶରୀର ଭଲ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ରକ୍ଷା କରିବାର କି ଉପକାର? ଏହି ଶରୀର ହାଡ଼, ମାଂସ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ ଓ ମଳ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ଏହା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, ଅପମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିପନ୍ନ; ଏହା କ୍ଷଣିକ, ରଜୋଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତ ଦୋଷର ନିବାସ। ଏହି ଶରୀର ପର, ପାପୀ, ଦୁଃଖିତ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇର୍ଷ୍ୟାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲୋଭୀ, ଦୁଷ୍ଟ, କୃର, ଅକୃତଜ୍ଞ, ଏବଂ ଅସ୍ଥିର। ଏହା ଅନିୟନ୍ତ୍ରଣୀୟ, ତ୍ରିଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ। ଏହା ପ୍ରକୃତିକୁ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା, ଶତାଧିକ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ମହାକାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ନରକ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। କୀଟ, ମଳ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ, ଭସ୍ମାଦିରେ ପରିଣତ—ଏପରି ଶରୀର ଯଦି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ନିଷ୍ଫଳ। ଜଳରେ ଫେନ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଣ୍ଡା ମାନେ ଯେପରି, ଯେଉଁମାନେ ଯମୁନା ସ୍ନାନରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନେ ଜନ୍ମି ମରିଯାନ୍ତି। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା ନଷ୍ଟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଷ୍ଟ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ବିନା କ୍ଷତ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ, ଓ ଦୁରାଚାର ଦ୍ୱାରା ପରିବାର ନଷ୍ଟ। ଧର୍ମ କୃତିମାତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ, ତପସ୍ୟା କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନ ଅନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା, ଶିକ୍ଷା ଅଲସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ।