ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମବଳରେ, ସେ ପିଶାଚ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଲୋମଶ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପିଶାଚ ମୃଦୁ କଥା କହି ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିବା ମଧ୍ୟରୁ, ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଗୁରୁଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଏଠାରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ହଟାଏ ଓ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।” ଏପରି କହି, ସେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଏବଂ ଏମାନେ ଗାନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପିଶାଚ ରୂପ ନେଇଛୁ; ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ନେଇ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପ୍ରମୋଚନ ହେବ, ଯେପରି ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ଧକାର ହରାଏ, ସେପରି ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲୋମଶ ଋଷିଙ୍କ ହୃଦୟ କରୁଣାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲା। ସେ ତାହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋର କୃପାରେ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ସ୍ମୃତି ଲାଭ କର, ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ଏହି ଶାପ ଶେଷ ହେଉ।" ତେବେ, ପିଶାଚ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ହେ ମହାମୁନି, କୌଣସି ଧର୍ମକାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବୁ? ଏହି ଶାପର ଅଗ୍ନି ଭୟଙ୍କର, ବିଳମ୍ବର ସମୟ ନୁହେଁ।" ଲୋମଶ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋ ସହିତ ତୁମେ ମାନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରେବା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କର; ଏହି ରେବା ତୁମକୁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହୁଛି, ରେବାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏହି ଜନ୍ମର ଓ ସତଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି କପାସ ଝୁଟୁ ଦହିଦେଉଛି। ଯେଉଁ ପାପ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ନର୍ମଦାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ହିମବତ୍ତୀର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ମିଳେ, ଏହି ରେବା ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ। ନର୍ମଦା ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ, ଦୁଷ୍ଟତା ହଟାଏ, ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଉଛି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ମିଳେ। ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ, ସରସ୍ୱତୀରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ମିଳେ। ବିଶାଳା ନଦୀ ମହାଫଳଦାୟିନୀ, ପାପ ଦହିଦେଉଥିବା ଅଗ୍ନିପରି, ପୁନଃଜନ୍ମର କ୍ରିୟା ଫଳ ହଟାଏ। ନର୍ମଦା, ସରୟୂ, ଗଣ୍ଡକୀ, ସିନ୍ଧୁ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, କୌଶିକୀ—ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାପୀ, ଗୋଦାବରୀ, ଭୀମା, ପୟୋଷ୍ଣୀ, କୃଷ୍ଣଭେଣିକା, କାବେରୀ, ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହେ। ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରୁ ରେବା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଦେଇଥାଏ। ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସବୁବେଳେ ଗାନ କରନ୍ତି—‘କେବେ ରେବା ଆମ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେବ? ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଉ ଗର୍ଭବେଦନା ଭୋଗନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହନ୍ତି।’ ଏଠି ରେବାରେ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନେକ ପାପରେ ଆବୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ଚର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି। ବଡ଼ ବଡ଼ ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯଜ୍ଞ ଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ତୁଳନା କଲେ; ରେବା ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ହେଲା। ନାରଦ କହିଲେ, ଏହି ଲୋମଶଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ପିଶାଚମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରେବାରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ରେବା ତଟରେ ବାତାସ ବହି, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଜଳକଣା ଛିଟିଗଲା। ଏହି ଜଳକଣା ସ୍ପର୍ଶରେ ପିଶାଚମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ, ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାପରେ ଲୋମଶଙ୍କ ବଚନରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବିବାହିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରେବା ତଟରେ ରହି, ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ଦେହ ନିମ୍ଜନ କରି, ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଶେଷେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଲାଭ କଲେ। ଏଭଳି, ହେ ରାଜା, ତୁମକୁ ନର୍ମଦାର ମହିମାର ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କୁହିଲି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, “ହେ ନାରଦ, ଆଉ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଅଛି କି, ଯାହା ବସିଷ୍ଠ କହିଥିଲେ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ?” ନାରଦ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ବସିଷ୍ଠ କହିଥିବା ତୀର୍ଥ ଏବେ ଶୁଣ। ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ନିକଟକୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି ଯାଇଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରି ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି। ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ତୀରକୁ ଯାଇ, ସଂଯମ ଓ ନିୟମିତ ଆହାର ନେଇ, ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ତାପରେ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଏକ ଭୂମିର ଭାଗ ଫାଟିଥିଲା, ଏଠି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଏକ ରାତି ରହିଲେ ହଜାର ଗାଈର ଦାନ ଫଳ ମିଳେ। ପିଙ୍ଗ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ୍ୟ ରେହିଲେ, ଶତ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ପ୍ରଭାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବସିଥାନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ, ତାଙ୍କ ରଥ ହେଉଛି ବାୟୁ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।” ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ ନାରଦ।