ଏହି ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମପୁରାଣର ଏକ ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କୃପା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସଦା ପାଇଥାନ୍ତି । ହେ ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ, ଆପଣ ମହାରୂପୀ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଯାହାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେନି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର । ଭୈରବମାନଙ୍କର ନାଥ, ହରିଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ଶିଶୁ ରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ଶିଶୁ ରୂପ ଓ ଶିଶୁ ଦେଖା ଥିବା ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ମୋର ଶତଶଃ ବନ୍ଦନା । ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ନାଥ, ଶବ୍ଦର ମୂଳତ୍ୱ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଯେ ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ । ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ବିରାଜିତ, କୃପାର ସାଗର, ଚବିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱର ଆକାର ଓ କାଳ, ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ରୂପେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ଦୟାମୟ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର । ଏହି ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଆକାର ମାନବ ସିଂହ ନୃସିଂହ, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମାଥାରେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋର ଶତଶଃ ବନ୍ଦନା । ଏଠି ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାପରେ ଅଛି । ସେଠି, ବିଶେଷକରି, ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ସୁନ୍ଦର ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପ୍ରବହିତ । ସେଇ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପାଖରେ ଏଉଁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୌଳିସ୍ଥାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ବୋଲି କଥା ରହିଛି । ସେଠି ମହାତ୍ମା ହାରୀତ ଓ ଲୀଳାବତୀ ବସୁଥିଲେ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ପାଖରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନି ଉପଜେ, କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ ବିଦେଶୀ ଓ ପାପୀ ଲୋକେ ସେଠି ବସିବେ । ବହୁ ଲୋକ ସେଠି ବସିବେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଯେପରି ନୃସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନି ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ "ନୃସିଂହ! ନୃସିଂହ!" ବୋଲି ଡାକିଥାନ୍ତି, ସେଠି ଏମିତି ଧ୍ୱନି ଉପଜେ । ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ସୁନା ଚୋର, ମଦ୍ୟପାନୀ, ମହାଚାର୍ଯ୍ୟ ପତ୍ନୀ ସଂଗୀ ମଧ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କ କୃପାରେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦଶ ରାତି ଥିବା ମାନବମାନେ ଧର୍ମିକ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ—ମୋର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ । କଳିଯୁଗରେ ସେଠି ବସୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ସଂତାନମାନେ ଦେବମାନେ ବିଦେଶୀ ଦେଖାଯିବେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବେଦ ବାହ୍ୟ, ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି, ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ଅଧର୍ମୀ, ଅତି ପାପୀ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେପରି ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ ବିହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ବାହ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଣୁଁ । ଏହି ନଗରୀର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏକ ମାତ୍ର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ "ନୃସିଂହ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ ମାନବ ତୁରନ୍ତ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ । ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୃସିଂହ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଏକ ଶ୍ରୀମୟ ଅଧ୍ୟାୟ । ତାପରେ, ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଏହିପରି ଉତ୍ପତ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କୁହିଲି; ଏବେ, ହେ ଇନ୍ଦିରା, ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମା ଶୁଣ । ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପୁରନ୍ଦରା ନାମକ ଏକ ନଗରୀ ଥିଲା, ଯାହା ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେଠି ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଏକ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ । ସେ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବହୁ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜକ ଥିଲେ, ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ହବି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଧର୍ମାତ୍ମା କେବେ ଶାନ୍ତିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଦିନେ ଦିନେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ବହୁ ବିଧିରେ ସେବା କରୁଥିଲେ । ଏପରି କରୁଥିବାବେଳେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ କାର୍ମ ମୁକ୍ତ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ସେ କୌଣସି ଭୋଗର ଆଶା ନଥିବା, ନାସାଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତ ମନ, ଆନନ୍ଦମୟ ପରବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ । ଦେବଶର୍ମା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଏବଂ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଅନୁସାରେ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କଲେ । ପବିତ୍ର ମନେ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ମୋ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଉପାୟ କ’ଣ? ସେ ତାଙ୍କୁ ପୁରାତନ ସହରରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ଅଜାପାଳଙ୍କ ଗୁରୁ ମିତ୍ରବନ ବିଷୟରେ କହିଲେ । ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ତାହା ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ । ଅନେକ ଫୁଲ ହାଲୁକ ହାଲୁକ ହାୱାରେ ହଲୁଚି, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ଏହି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା । ସେଠି ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପଥର ଉପରେ ବସିଥିବା ଆନନ୍ଦିତ ମିତ୍ରବନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତୃପ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ପ୍ରକୃତିର ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମୃତ, ମୃଦୁ ପଶୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ମୃଦୁ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦ୍ୟତ ହେଉଥିଲେ । ଶାନ୍ତ ହରିଣମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୟା ଏଠି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅମୃତ ସମାନ ବର୍ଷୁଥିଲା । ନମ୍ରତା ସହ ଏଗିଯାଇ, ଉଲ୍ଲାସିତ ମନରେ ମଣିଷ ମାଥା ଅଳ୍ପ ନମାଇଲେ, ଏବଂ ମିତ୍ରବନଙ୍କ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ । ତାପରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ଦେବଶର୍ମା ମିତ୍ରବନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ମୁଁ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହି ଆଶାରେ, ମୋତେ ସଫଳତାର ଉପାୟ ଶିଖାନ୍ତୁ ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ସୁନି, ମିତ୍ରବନ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ: "ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି । ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି; ସେଠି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ । ସେଠି ବିକ୍ରମ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ସେ ଦିନେ ଦିନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି, କେବଳ ଜଠର ପୂରଣ ପାଇଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି । ସେ କାଳର ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧି, ଯମଲୋକକୁ ନେଇଯାଯି, ସମସ୍ତ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି..." ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ପଦ୍ମପୁରାଣରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା ।