ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାଠର ନାମ ‘କରୁଣା ଉଦୟ’ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢିବେ, ସେଉଁଠି ଶିବ ଭୃଗୁଙ୍କ ପରି ଖୁସି ହେବେ। ଏକଥା ଜଣାଇ ଈଶ୍ୱର କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେଠି ଖୁସି ହେଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଓ ଉମା ସେହି ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।” ଭୃଗୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ଖୁସି, ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଅନୁରୋଧ ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାରେ ଏକ ରୁଦ୍ର ଅଲତାର ହେଉ। ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଈଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ ହେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠା ରୋଷର ଥାନ ହେବ; ଏଠାରେ ପିତାପୁତ୍ର ଏକ ମତ ରଖିବେନାହିଁ।” ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ପୂଜା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖିଲେ, ମାନବ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ ଚାହିଲେ କିମ୍ବା ଅଚାହିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ଗତି ସବୁଠୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତ ନିର୍ବାଣ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ବିଶାଳ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି, ଏଠା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ଲୋକ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଚମ୍ପଳ, ଛତା, ଖାଦ୍ୟ, ଓ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେହି ଦାନ ଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ କାଳ ଅଟୁଟ ରହେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମନୋଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କଲେ, ଏହି ଦାନ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ପରେ ଦାନ ଦେଇଲେ ଦାନକାରୀ ପାଇଁ ଅଟୁଟ ଫଳ ମିଳେ; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ବୃଷଭ ମୁକ୍ତ କରିବା ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ନର୍ମଦାରେ ବୃଷଭ ତୀର୍ଥର ଦିବ୍ୟତା ଜାଣିନାହିଁ, ରାଜନ୍। ଯେଉଁଠି ଭୃଗୁ ତୀର୍ଥର ମହତ୍ତ୍ୱ କିମ୍ବା ଏକଥା ଶୁଣିବେ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୌତମେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସ କରିଲେ, ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସୁନା ରଥରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପାଇ ମହା ଗରିମାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବୃଷଭ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥିବା ତୀର୍ଥକୁ ଯାନ୍ତି। ନର୍ମଦାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ତୀର୍ଥ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ନଶ୍ୱ କରେ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜୀବ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଚାରି ହାତ, ତିନି ଆଖି ଓ ରୁଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖନ୍ତି; ଦୀର୍ଘ ଶମୟ ପରେ ସେମାନେ ଏକମାତ୍ର ପୃଥିବୀର ଶାସକ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏରଣ୍ଡୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ପ୍ରୟାଗରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଥିବା ଫଳ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେଖିଲେ ମିଳିଯାଏ; ବିଶେଷ କରି ଭାଦ୍ରପଦ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ। ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି ଦିନେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯମଦୂତ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ନହୁଏ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଯେଉଁଠି ଜନାର୍ଦନ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ତୀର୍ଥ, ହିରଣ୍ୟଦ୍ୱୀପ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ରାଜନ୍, ଲୋକ ଧନୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ହୁଏ; ଏହା ପରେ ମହା କଣଖଳା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଗରୁଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଏକ ବିଶ୍ଵବ୍ୟାପୀ ଯୋଗିନୀ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଖେଳ କରେ ଓ ଶିବ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଈଶ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଈଶ୍ୱର ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉପରକୁ ଯାନ୍ତି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଯେଉଁଠି ଜନାର୍ଦନ ବରାହ ରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱର; ବରାହ ତୀର୍ଥରେ, ବିଶେଷ କରି ଦ୍ୱାଦଶୀରେ, ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି ନରକକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୋମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଈଶାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ, ବଲି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାଏ; ଦିବ୍ୟ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନଗର ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଚକ୍ରଧୱଜ ଉତ୍ତଳ ହୁଏ ଓ ନାଗ ନଗର ଶୟନ କରେ, ଏହି ନଗର ରୁରୁକା ଓ ତୀବ୍ର ନର୍ମଦା ସ୍ରୋତ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ଦ୍ୱିପେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ଅନେକ ସୁନା ମିଳେ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ସଙ୍ଗମରେ ଅବସ୍ଥିତ ରୁଦ୍ରକନ୍ୟା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହା ପରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ଦେବ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଖି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଏକ ଶତ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଶତ କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଇଥିବା ଫଳ ମିଳେ। ଭୃଗୁ ତୀର୍ଥରେ, ରାଜନ୍, ଏକ କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅବସ୍ଥିତ; ଚାହିଲେ କିମ୍ବା ନାଚାହିଲେ ଏଠାରେ ଏକଥି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଏଠାରେ ଭୃଗୁ ଋଷି, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାଶୟ ଶଙ୍କର ଅବତରିଥିଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିହଗେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ପରେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନର୍ମଦେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।