ଏକଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଶୁରୁ କଲେ, “ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏବେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ହିମବତ ପାହାଡର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚୂଡ଼ା ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଓ ହୀରାର ସିଢି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗିନ ପଥରର ତଳ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ତଳ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ସେଠି ବସିଛନ୍ତି ଶିବ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ, ଜଗତର ଉପକାରୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅନେକ ଦୂତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦୀ, ମହାକାଳ, ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୂତମାନେ ସହିତ ଶିବ ଉମାଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଏଠିକୁ ଆସି ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କୁ ଇଛାପୂରଣ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ମୁଁ ସଂସାର ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ—ମୋତେ ଏହାର ମୁକ୍ତିପାଇଁ ଉପାୟ କୁହନ୍ତୁ।” “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକ, କୁହନ୍ତୁ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ?” ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ: “ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାତା, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କର; ମୁନିମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଯାଉ। ମନୁ, ଅତ୍ରି, ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ, କାଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରସ, ଯମ, ଅପସ୍ତମ୍ଭ, ସଂଵର୍ତ, କାତ୍ୟାୟନ, ବୃହସ୍ପତି—ନାରଦ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମ ଲାଗି ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି: କନଖଳରେ ଗଙ୍ଗା, ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଗୟା, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି—ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ସ୍ନାନ, ଧ୍ୟାନ, ତପ, ହୋମ, ଉପବାସ—ଏହାରେ କରିଲେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ମହାଫଳ ମିଳେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ନଦୀ କୂଳରେ ଅଛି; ଚାଣିକ୍ୟ ନାମକ ରାଜା ମୁନି ଏଠି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଏକ ଯୋଜନ ପରିଧିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶକ। ପାଦର ଆଗରେ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବା। ମୁଁ ଏଠି ଉମାଙ୍କ ସହ ବସିଥାଏ। ଶୁଦ୍ଧ ବୈଶାଖ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ମୁଁ କୈଳାସରୁ ଆସି ଏଠି ବସିଥାଏ। ଦେବ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଦୂତ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥକୁ ଆସନ୍ତି; ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଧୋବୀ ଯେମିତି ପାଣିରେ ବସ୍ତ୍ର ସୁଧା କରେ, ଏଠି ଜନ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଚିତ ପାପ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶୁଧ ହୋଇଯାଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳଦାୟି; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଏଠିଠିରେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥଠାରୁ ଉପରି ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ନାହିଁ ହେବ। ପୂର୍ବରୁ ପାପ କରିଥିବା ମଣିଷ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କରି ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଏହା ଦୂର କରିପାରିବେ। ତପ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ—ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠି ଶତ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। କାର୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଘୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ବିଶ୍ଵକୁ ଏକାଣ୍ଠିସ୍ତି ପିଢି ସହିତ ଦେବଲୋକରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେବେ ନାହିଁ; ଏହା ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏଠି ଯାଆନ୍ତି। ସ୍ନାନ କରିଲେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ; ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ରାତି ଜାଗି ଶୁଭ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଉଁପରେ, ଶିବବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଗୁରୁକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅପନାର ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ଦେବା, ଧନରେ କୌଣସି ଚତୁର୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାନ କରିବା; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଜନଙ୍କୁ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ ଶୁଣ। ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ବସି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାନ କରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଶିବ ସମାନ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସେ ଜନ ଯାଏଁ ପ୍ରଳୟ ହେଉନି, ତାଏଁ ଦେବଲୋକରେ ରହିଥାଏ। ଏଠି ଜନାନୀ ଶୁଭ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ—ଏହା ଭକ୍ତି ସହ କରିଥିଲେ, ସେ ଚୌଦ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରର ଶାସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଷୁବ ତିଥିରେ, ଉପବାସ, ନିୟମ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ହରି ଓ ଶଂକରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ୱେତ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠି ବିଧବା, ଦୁଃଖୀ, ଅଥବା ଅନାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯିବା—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୁଣ। ଏଠି ଅଂଶଗ୍ରହୀ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଚୁଲି ଗଣନାରେ ଯେତେ ଚୁଲି, ତେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ମନୁଷ୍ଯ ନରକକୁ ଯାଏ; ଏଠି ଏକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସେଠି ନରକ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ଶୁଣ, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର। ଏଠି, ଯେଉଁ ଲୋକ ଅସ୍ଥି ରଖନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥି ଦ୍ରବ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଲୋକ ସୁନ୍ଦର ଶରୀରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତାପରେ ଗୋ-ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଦେଖିଲେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବା। ତାପରେ, ରାଜା, ଉତ୍ତମ କପିଳ-ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏଠି ହଜାର ଗୋ-ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ବିଶେଷ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଉପବାସ ଓ ଭକ୍ତି ସହ କପିଳା ଗୋ-ଦାନ କରିଲେ— ଏହିପରି ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ, ଗୋ-ତୀର୍ଥ ଓ କପିଳ-ତୀର୍ଥର ମହିମା ଅତି ଅପୂର୍ବ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଉପବାସ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହ କରିଲେ ଜନ୍ମଜନ୍ମର ପାପ ଦୂର ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ।