ଏକ ଦିନ ରାଜା ଏକ ପୂନ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ନିଶ୍ଚିତ ମାର୍ଗରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ କୁବେରଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୁବେର ସ୍ୱୟଂ ବସିଛନ୍ତି। ତାପରେ ସେ କାଲେଶ୍ୱର, ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଯେଉଁଠାରେ କୁବେର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ମାନବ ଏକାଗ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯାଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାରୁତାଳୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବୁଦ୍ଧିମତି ଭାବେ ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ସୁବৰ্ণ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଭୋଜନ ଦେବା ପାଇଁ। ଏଠାରେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ବାୟୁ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ମାଘ ମାସରେ ରାଜା ମୋର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଉପବାସ କରି ରାତିରେ ମাত্ৰ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦୁଃସାଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ପରେ ଅହଲ୍ୟା ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାନବ ତୁରନ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥାନ୍ତି। ପାରମେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ତପସ୍ୟା କରି ଅହଲ୍ୟା ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ। ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ, ଏହି କାମଦେବ ଦିନରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ନିଅ, ସେଠି ମାନବ ପ୍ରିୟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଧନ୍ୟ, ଏକ ନୂତନ କାମଦେବ ପରି ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିଅ, ଶକ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାନବ ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ତାପରେ ସୋମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ, ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ପାପ ନାଶ କରେ। ସୋମ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଏଠି ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିଲେ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସୋମ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ସୋମ ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମାନବ ପୁନଃ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଏହା ପରେ ସ୍ତମ୍ଭ ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମାନବ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ। ବିଷ୍ଣୁ ତୀର୍ଥ, ଯୋଧନୀପୁର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ; ଏଠି ବାସୁଦେବ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅସୁରମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଏଠି ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ପରେ ରାଜା ଅମୋହକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତପସ୍ୱୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ, ଏଠି ପିତୃପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟାରେ ନିୟମିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନାନ କରି ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠି ଜଳରେ ହାତୀ ଆକୃତିର ପାଥର ଉପସ୍ଥାପିତ; ବିଶେଷକରି ବୈଶାଖ ମାସରେ ଏଉଁ ପାଥର ଉପରେ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରକୁ ଯିଅ। ଏଠି ପହଞ୍ଚି ଗଣପତି ସ୍ଥାନକୁ ଯିଅ; ଏହା ପରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯିଅ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି କାମଦେବ ନିଜେ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ପାହାଡ଼ରେ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଥିବା ସମସ୍ତ ମାନେ କୁସୁମେଶ୍ୱରରେ ରହିଥିଲେ; ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ରୁଦ୍ର ଓ ଉମା ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଇଥିଲେ; ନର୍ମଦା ତଟରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ପୁନଃ ଦିବ୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିଲେ; ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନା ଚାରିଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ; ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ କୁସୁମବାହୁ ରୂପରେ, ବୈଶ୍ୱାନର, ଯମ, କାମ ଓ ବାୟୁ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ତପସ୍ୟା କରିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ, ଏଂଧୋନା ନିକଟରେ, ଏହାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଭୋଜନ, ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେଇଲେ—ଅଗ୍ନି, ଜଳ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା—ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମାନବ ମୃତ୍ୟୁ ପଥ ପଛେଇ ଯାଏ ନାହିଁ; ତ୍ରୟମ୍ବକ ଜଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଂଧୋନା ମୂଳରେ ନିୟମିତ ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ପିତୃମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ମାନବ କିମ୍ବା ନାରୀ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ରହିଥାନ୍ତି, ପ୍ରଭାତେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସେ ଏହି ସ୍ଥିତି ଲାଭ କରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମହାୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ସମୟରେ ମାନବ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଭ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ରାଜା ସମୁଦ୍ର ସୀମାରେ ଶାସନ କରିଥାନ୍ତି। ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷକ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ରତ୍ନପୁରି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିରାଟ ନାୟକଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଯାତ୍ରା ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଫଳ ଜାଣି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରି, ଫୁଲବାହୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥାନ୍ତି। ତାପରେ ନାରଦ କହିଲେ: ଏବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାର୍ଗବେଶ ତୀର୍ଥକୁ ଯିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ଭୟଙ୍କର ରୋର ଦ୍ୱାରା ଦେମନ୍ମାନେକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ।