ଏକ ସମୟର କଥା, ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ କହାଯାଉଛି। ଯେଉଁ ଜଣେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ତିନି ରାତି ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ punarjanma ଭୋଗ କରିନାହାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଭିମେଶ୍ଵର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନର୍ମଦେଶ୍ଵର, ଆଦିତ୍ୟେଶ୍ଵର ଏବଂ ଅଜ୍ୟମଧୁନା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ମଲ୍ଲିକେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଜନ୍ମର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ତାପରେ ଭଲ ଭାବେ ବରୁଣେଶ୍ଵର ଓ ନିରାଜେଶ୍ଵର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଦର୍ଶନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ତାପରେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାଦ୍ଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠା Kotitirtha ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ, ସେମାନେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହିଠାରେ ମହେଶ୍ଵର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ କୋଟି ଦୈତ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ “କୋଟିର ନାଥ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କେବଳ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଣିଷ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥାଏ। ଏହା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ରଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇଥିଲେ, ତାହା ପରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗ ଯାତ୍ରା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ନରିଅଳ ଗିଉ ଦେଇ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଦେବତା ସହିତ ଶିରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହିପରି କରିବା ରାଜା ସମସ୍ତ ଇଛାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ରୁଦ୍ର ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ, ପୁନଃ ଏହି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହାନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶାସନ କରି, ପୁନଃ ଦେବତା ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ଏହିପରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ଵର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ମଣିଷର ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ନାଶରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠାରେ କାର୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ନିୟମିତ, ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ମଣିଷ ଗିଉ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ୨୧ ପରିବାର ସହିତ, ତାଙ୍କର ଶାସନ ଦଶା କ୍ଷୟ ହୋଇନାହିଁ। ଏଠାରେ ଗାଁ, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, କମ୍ବଳ ଏବଂ ଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କରିଲେ କୋଟି ଗୁଣା ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ରାଜସିଂହାସନର ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ। ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ଏକ ହଜାର ଗାଁର ଫଳ ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଋଷି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ମଣିଷର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଶିବ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ନାରଦଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏକ ହଜାର ଗାଁର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ତାପରେ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ପରେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅମରମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏକ ହଜାର ଗାଁର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ତାପରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବାମନେଶ୍ଵରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏଠାରେ ବାମନ ମୂର୍ତ୍ତି ଦର୍ଶନ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ତାପରେ ଋଷି ତୀର୍ଥ ଓ ଇଶାନେଶ୍ଵରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ବାଟେଶ୍ଵର ଦର୍ଶନ କରିଲେ ଜନ୍ମର ଫଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ତାପରେ ଭିମେଶ୍ଵର, ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶକ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏହା ପରେ ବାରଣେଶ୍ଵରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ତାପରେ ସୋମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଦିବ୍ୟ ଶରୀରରେ ଶିବ ଗ୍ରୋଭରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆନନ୍ଦ କରିଥାଏ ଏବଂ ଶିବ ଲୋକରେ ଷଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତାପରେ ପିଙ୍ଗଳେଶ୍ଵରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରିଲେ ତିନି ରାତି ଉପବାସର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏଠାରେ କପିଳା ଗାଁ ଦାନ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଶୁର ଲୋମ ପରିମାଣର ବର୍ଷ ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ମଣିଷ ନିଜ ଜୀବନ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶେଷ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ନର୍ମଦାର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧର୍ମିକ ମଣିଷଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ତାପରେ ସୁରଭିକେଶ୍ଵର ଓ କୋଟିକେଶ୍ଵର (ନାରକରେ) କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଦିନରେ ଏଠାରେ କରିଥିବା କ୍ରିୟା ନିଶ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥାଏ। ତାପରେ ନନ୍ଦିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଏବଂ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାରେ ନନ୍ଦିଶ୍ଵର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ମଣିଷ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତାପରେ ଦ୍ୱୀପେଶ୍ଵର, ବ୍ୟାସଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ତପସ୍ୟା ଆରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏଠାରେ ବଡ ନଦୀ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଭୟରେ ପଛେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଲେ ବ୍ୟାସ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୀଠକୁ ସୁତାରେ ଗୁଣିଲେ, ରୁଦ୍ର ପରି ଅନନ୍ତ ସମୟ ପ୍ରମୋଦ କରିଥାଏ। ତାପରେ ଏରଣ୍ଡୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏରଣ୍ଡୀ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପାପ ନାଶକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କିମ୍ବା ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ...