ଜନେଶ୍ୱର ତୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଭକ୍ତ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତର୍ପଣ ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ପର୍ବତର ଢାଳ ଉପରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସବୁ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ଶିରାରେ ମହେଶ୍ୱର ଦେବ ନିଜେ ବିରାଜିତ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଭକ୍ତ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ପାଳନ କରି, ବିଧିମୁତାନୁସାରେ ପିତୃକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ସେଉଁଠାରେ ତିଲ ମିଶା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରାଯାଏ। ଏହି ଉପକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବଲୋକରେ ଅପ୍ସରା ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷିତ ହୋଇ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ି ଆସି ସେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସେ ଧନୀ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇଜାଏ, ଏବଂ ପୁନି ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସ୍ମରଣ କରି ପୁନର୍ବାର ସେଠାକୁ ଯାଇ କରେ। ଏହିପରି ଶତ ଶତ ପରିବାରକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ସେଠାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, ଶତ ଯୋଜନା ଭଳି ଲମ୍ବା ଓ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଏଠାରେ ସାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ସାଠି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅମରକାଣ୍ଟକ ପର୍ବତକୁ ଘେରି ଅଛି। ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଶୁଦ୍ଧ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥାଏ, ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ, ସେଉଁଠି ତୀର୍ଥର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳ କ’ଣ, ମହାରାଜ? ଶୁଣନ୍ତୁ—ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ଅପ୍ସରା ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି ସେ ଦେବଲୋକରେ ଦେବମାନେ ସହିତ ରମଣ କରେ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ି ଆସି, ସେ ପୁନି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମହାର୍ଷି କହିଲେ: ନର୍ମଦା ତିନି ମହାନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର। ମହାର୍ଷିମାନେ ଧର୍ମ ଲାଗି ଏହାକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକ ଜତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନର୍ମଦା ନଦୀ ଭିତରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ସେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତିନି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଜଳେଶ୍ୱର ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି। ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏକଥିରେ, ସବୁ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ, ମହାପୁରୁଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କଥା କହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମାରୁତମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: “ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଭୟଭୀତ; ଦୟାକରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: “ଓ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ? କ’ଣ ଦୁଃଖ, କ’ଣ ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ? ସଠିକ କଥା କହ; ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତେବେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ବାଣ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ଯାହା ତିବ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ତିନି ପୁରୀ ଅଛି, ସେଇ ବାଣ କି ଆମ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ?” “ସେ ଦେବତା ସଦୃଶ ତେଜରେ ଆକାଶରେ ଚଳିଥାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ। ଆମକୁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ। ଆପଣ ଦେବତାମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ କରିବା ଉଚିତ।” ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: “ମୁଁ ଏହା ସବୁ କରିଦେବି, ଚିନ୍ତା କରିବେନି। ଅତି ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ।” ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ତିନି ନର୍ମଦା ତୀରେ ବସିଲେ ଓ ବାଣଙ୍କ ନିବୃତ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କିପରି, କେଉଁ ଉପାୟରେ ତିନି ପୁରୀର ନାଶ କରିବି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ତିନି ନାରଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ମାତ୍ର ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ ନାରଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ କ’ଣ ନିମିତ୍ତେ ଡାକିଛନ୍ତି? କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି?” ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: “ନାରଦ, ତୁମେ ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ଯାଅ, ବାଣ ଦାନବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ ଓ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ତ୍ରିପୁରା ନଗର ଆକାଶରେ ଚଳିଥାଏ, ସେଠିର ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରା ସଦୃଶ, ପୁରୁଷମାନେ ଦେବତା ସଦୃଶ। ତୁମେ ଯାଅ ଓ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।” ମହାର୍ଷି ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ତ୍ରିପୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଗର ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଳା ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏହା ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୁଇ ଗୁଣ ଲମ୍ବା। ସେଠାରେ ବାଣ ଦାନବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗଳେ ମାଳା, କାନରେ କୁଣ୍ଡଳ, ହାତରେ ବାହୁଳି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଶରୀର ରତ୍ନ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ତେଜରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ତାଙ୍କ ନାରୀମାନେ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ବାଣ ଦାନବ ଉଠି ଗଲେ ଓ ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ: “ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଆଜି ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୟାକରି ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବହୁଦିନ ପରେ ଆସିଛ, ଏହି ଆସନ ତିଆରି କରାଯାଉ।” ଏପରି କହି ବାଣ ନାରଦଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ତାଙ୍କ ରାନୀ ଅନୌପମ୍ୟା ନାମକ ମହାଦେବୀ ଥିଲେ।