ଏହିପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପବାସ ଅଛି, ଯାହା କିଏ ଯେଉଁ ଫଳ ଆଶା କରେ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ—ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଚାହିଁଲେ ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱାଧୀନତା ଚାହିଁଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱାଧୀନତା, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଆଶା କରିଲେ ଶିବଙ୍କ ପରି ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତ ନାରୀମାନେ ବିଧବାପନୁଥିବାରୁ ମୁକ୍ତି, ସନ୍ତାନ, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଃଖର ନାଶ ଦେଇଥାଏ। ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପରମ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଲଭନ୍ତି। ଏହାର ମହିମା କେତେ ବଡ଼, ତାହା ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ କ’ଣ ଦରକାର, ପ୍ରିୟ? ମୁଁ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ପରମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିପାରିଲି; ମୋର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହାର ଫଳ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଏହି ବ୍ରତ କେଉଁ ମାସ ଓ କେଉଁ ତାରିଖରେ କରାଯିବ, କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କରିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳିବ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ତାହାପରେ ନୃସିଂହଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ପୁତ୍ର, ସୁନ, ଏହି ବ୍ରତକୁ ଶୁଧାନ୍ତୁ। ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୋ ଅବତାର ଓ ମୋର ପ୍ରସନ୍ନତାର କାରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଏହି ମୂଳ ତ୍ରିମୁକୁଟ ଅବସ୍ଥାନ ହୋଇଛି, ଯାହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ନାଶକ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ନାମ ହରିତ, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମାନ୍ତର ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଲୀଳାବତୀ, ସେ ସଦା ପତିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିଥିଲେ। ଏହି ଦମ୍ପତି ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ—ଏହିଭଳି ବିଶ୍ୱାସ କର, ଏଠାରେ ଏକୋଇଶଟି ଯୁଗ କଟିଗଲା। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ। ନୃସିଂହ କହିଲେ: “ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଦେଉଛି। ସେମାନେ ଯାହା ଚାହିଲେ, ମୁଁ ଦେଲି। ମୁଁ କହିଲି—‘ମୋ ପରି ପୁଅ ତୁମେ ପାଅ’। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପୁଅ। ମୁଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସ୍ୱୟଂ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅଜର ଅମର; ଗର୍ଭରେ ବସିବି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ନିତ୍ୟ। ହରିତ କହିଲେ—‘ଏହିପରି ହେଉ, ନିଶ୍ଚୟ।’ ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବସିଛି। ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସି ମୋ ଦର୍ଶନ ଚାହେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ବାଧା ନିରନ୍ତର ଦୂର କରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ମୋର ବାଳ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନାରାୟଣ ହୁଅନ୍ତି। ଚାରି ହସ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ, କାଳ ରୂପ, ଦଶ ମିଳିଅନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଦଶ ମିଳିଅନ ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ—ସିଂହ ମୁହଁ ଓ ମାନବ ଅଙ୍ଗ ଯୁକ୍ତ ମୋର ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କୁ, ସିଂହ ଦେବ, କାଳ ରୂପକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମୋ ତୀର୍ଥକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ପବିତ୍ର, ପରମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାନ; ଶେଷରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ ଜଣେ ହଜାର ଦ୍ୱାଦଶୀର ଫଳ ମିଳେ, ବିଶେଷକରି ଶନିବାର ଓ ସ୍ୱାତି ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ। ସିଦ୍ଧି ଯୋଗ, ବଣିଜ କରଣ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଗରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ କୋଟି କୋଟି ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଯୋଗ ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେ ଦିନ ମୋର ଦିନ—ପାପ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦିନ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାପୀ। ଏହି ବ୍ରତ ନ କରିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ; କିନ୍ତୁ ମୋର ଦିନ ଆସିଲେ, ପୁତ୍ର, ପ୍ରଭାତେ ଦାନ୍ତ ମାଜି, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ବ୍ରତ ସ୍ଥାପନ କରିବି; ନିର୍ବିଘ୍ନରେ କର। ଯିଏ ବ୍ରତ କରୁଛି, ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାଷା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ନଦୀ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର। ଘରେ, ମନ୍ଦିର ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଶୋଭାମୟ ଝିଲିକାରେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଟି, ଗୋବର, ଆମଳକୀ ଫଳ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ବିଧିମତ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପରିଷ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ, ଘରକୁ ଲିପି ଆଠ ଦଳର ମଙ୍ଗଳ ଆଳେଖ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ତାମ୍ର ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ କଳଶ ରଖି, ତା’ପରେ ଚାଉଳ ଭରା ପାତ୍ର ରଖିବା ଦରକାର। ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁନାରେ ନିପୁଣତା ପୂର୍ବକ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମୋର ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ତା’ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭୀ ନୁହେଁ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଉଁଠି ପ୍ରଥମେ ବସାଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ଦଳର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ଋତୁ ଫୁଲରେ ମୋତେ ବିଧିମତ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଷୋଳହ ପ୍ରକାର ଉପଚାର, ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧିଦ୍ୱାରା, ବିଶେଷକରି ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, କପୂର, ଗାଢ଼ କେଶର, ଋତୁ ଫୁଲ ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏମିତି ଯିଏ ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲଭେ—ଏହିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସଦା କଳାଗରୁ ତିଆରି ଧୂପ ଦେଇ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି କର। ହରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ବଡ଼ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କର—ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରେ; ଘଣ୍ଟା ଶବ୍ଦ ସହ ମହା ଆରତି କର। ଏହିପରି ନିୟମ ପୂର୍ବକ ବ୍ରତ କଲେ, ଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ଫଳ ଲଭନ୍ତି।